Europa betaalt meer voor brandstof, raffinaderijen profiteren

Wie in Europa meer betaalt aan de pomp, voelt niet alleen de hogere prijs van ruwe olie. Ook de aanvoer van geraffineerde brandstoffen, waaronder diesel, staat onder druk. Scheepvaart door de Straat van Hormuz is verstoord, raffinaderijen in de Golf zijn beschadigd en Oekraïense aanvallen hebben de Russische brandstofproductie geraakt. Voor raffinaderijen die wél kunnen blijven draaien, maakt die schaarste het omzetten van ruwe olie in brandstof waardevoller. 32341

Waarom schaarste de raffinagemarge vergroot

Volgens door Reuters aangehaalde gegevens halveerde de dieseluitvoer uit het Midden-Oosten tussen maart en augustus tot ongeveer 800.000 vaten per dag. Bij een Europees handelsknooppunt was de dieselvoorraad op 10 september voor die tijd van het jaar uitzonderlijk laag. Rusland stelde in juli bovendien een verbod op de uitvoer van diesel in. Het knelpunt zit dus niet alleen bij ruwe olie, maar ook bij de beschikbaarheid van brandstof die al is verwerkt. 343238

Een crack spread is het prijsverschil tussen een geraffineerde brandstof en de ruwe olie waarvan die wordt gemaakt. Als diesel schaars wordt, kan dat verschil oplopen. Het is een graadmeter voor de opbrengst van raffinage, niet de nettowinst na kosten. Repsol laat zien dat ruimere marges wel degelijk in de resultaten kunnen doorwerken: het bedrijf meldde een verdrievoudiging van zijn winst over het tweede kwartaal, mede dankzij sterkere raffinagemarges en olieprijzen. 31

Grote percentages over uitgevallen capaciteit verdienen voorzichtigheid. De beschikbare berichtgeving onderbouwt niet dat minstens 10% van de wereldwijde raffinagecapaciteit stilligt of dat ongeveer 40% van de Russische capaciteit is uitgeschakeld. Reuters haalde wel een raming van het Internationaal Energieagentschap aan: Russische raffinaderijen verwerkten in juni 30% minder ruwe olie dan een jaar eerder. Dat zegt iets anders dan hoeveel capaciteit permanent buiten bedrijf is. 33

Hogere aandelenkoersen zijn geen winstmarges

Ook op de beurs is de brandstofschaarste zichtbaar. Tot en met 23 september was het aandeel Repsol 87,2% gestegen en TotalEnergies 40,6%. De door TotalEnergies gerapporteerde indicator voor zijn Europese raffinagemarge steeg van 4,7 naar 13,5 dollar per vat. Zulke cijfers maken duidelijk waarom beleggers naar raffinage kijken, maar de koerswinst van deze bedrijven is niet volledig aan raffinage toe te schrijven. Bovendien is een aandelenrendement geen winstcijfer. 1918

Euronews noemt daarnaast een schatting van circa 41 cent per liter voor het dieselaandeel van de raffinagemarge: bijna een vijfde van de pompprijs. Ook dat bedrag is geen nettowinst per verkochte liter. Het is evenmin dezelfde maatstaf als de bedrijfsspecifieke marge-indicator van TotalEnergies. 4

De rekening reikt verder dan de pomp

Volgens een analyse van KBC steeg de energie-inflatie in de eurozone van 10,3% in juli naar 14,3% in augustus. De Europese Centrale Bank (ECB) verhoogde op 10 september haar drie belangrijkste rentetarieven met 0,25 procentpunt, waarbij zij wees op inflatiedruk door het conflict in het Midden-Oosten. De ECB verwachtte dat de totale inflatie in het vierde kwartaal een piek van 3,6% zou bereiken, maar benadrukte hoe onzeker de duur van de energieschok is. 554947

Een uitvoerverbod zou beschadigde raffinaderijen niet herstellen en verstoorde vaarroutes niet vrijmaken. De Amerikaanse president Donald Trump steunde het idee van een verbod op dieselexport, maar zijn regering onderzocht nog of en hoe dat zou werken. De Amerikaanse minister van Energie waarschuwde voor hogere prijzen aan de oost- en westkust; analisten zeiden tegen Reuters dat zo’n verbod tekorten elders juist kan verergeren. 3638

Omvaren is evenmin een eenvoudige oplossing. De internationale wegtransportorganisatie IRU meldde dat verkeer door de Straat van Hormuz sterk beperkt bleef en dat de Saudische oost-westpijpleiding was stilgelegd. Die vervoerde naar schatting 4 à 5 miljoen vaten olie per dag. Dreiging voor scheepvaart bij Bab el-Mandeb bemoeilijkt ook de route via de Rode Zee. De pijpleiding is een route voor olie, niet voor vloeibaar aardgas, en er zijn nog wel alternatieve transportmogelijkheden. 2

Voor automobilisten én beleggers draait het nu om dezelfde vraag: hoe lang blijft geraffineerde brandstof schaars? Aanhoudende verstoring kan de marges van draaiende raffinaderijen ondersteunen. Als de aanvoer herstelt of de vraag afzwakt, kan die meevaller weer slinken. 147