Olie-export uit het Midden-Oosten bijna terug op oude niveau

De olie-export uit het Midden-Oosten is bijna terug op het niveau van vóór de oorlog, maar dat betekent niet dat de energiestromen alweer normaal zijn. JPMorgan raamt de uitvoer van ruwe olie op 17,5 miljoen vaten per dag, oftewel 98% van het eerdere niveau. Goldman Sachs schat de olie-export uit de Perzische Golf de afgelopen week op 23,3 miljoen vaten per dag, ongeveer het gemiddelde van 2025.239

Die cijfers wijzen op een stevig herstel, maar zijn niet rechtstreeks met elkaar te vergelijken. Saudi-Arabië is een belangrijke motor achter de toegenomen uitvoer, via zowel de Straat van Hormuz als de gedeeltelijk herstelde Oost-Westpijpleiding. De export van geraffineerde brandstoffen herstelt veel langzamer, terwijl de risico’s voor de scheepvaart blijven bestaan.8912

Waarom de ramingen verschillen

JPMorgan kijkt naar de uitvoer van ruwe olie uit het Midden-Oosten en vergelijkt die met het niveau van vóór de oorlog. Goldman Sachs becijfert de olie-export uit de Perzische Golf, vergelijkt die met het gemiddelde van 2025 en telt ook zogeheten ‘dark shipments’ mee: tankers die varen met hun locatiezender uitgeschakeld.2369

De cijfers verschillen dus in geografische afbakening, wat er precies wordt geteld, de vergelijkingsperiode en de manier waarop moeilijk te volgen transporten worden meegenomen. Het zijn geen twee ramingen van exact dezelfde stroom. ‘Dark crossings’ zijn bovendien lastig te tellen, waardoor onzeker blijft hoeveel olie er precies door de regio wordt vervoerd.16 Volgens de informatie van Goldman vervoerde Iran in september geen ruwe olie over zee. Een herstel voor de regio als geheel betekent dus niet dat elke exporteur alweer op gang is.5

Saudi-Arabië voert meer olie af via twee routes

Er gaat meer olie door de Straat van Hormuz. JPMorgan schat de doorvoer via de zeestraat op bijna 13 miljoen vaten per dag en noemt Saudi-Arabië als belangrijkste aanjager.815 Ook Goldman schrijft het herstel van de export in september toe aan meer transport door Hormuz, waaronder overslag van olie tussen schepen.46

Daarnaast heeft Saudi-Arabië de stromen door zijn Oost-Westpijpleiding hervat. Die brengt olie naar havens aan de Rode Zee en biedt zo een uitvoerroute buiten Hormuz om. Volgens de raming van JPMorgan bedroeg de doorvoer via de pijpleiding minstens 3,5 miljoen vaten per dag, ongeveer de helft van de capaciteit, na schade eerder die maand.12 De gedeeltelijke hervatting geeft Saudi-Arabië een extra route, maar betekent niet dat de pijpleiding alweer op volle capaciteit draait.

Brandstoffen blijven ver achter

De cijfers over ruwe olie vertellen niet het hele verhaal. De uitvoer van geraffineerde producten zoals diesel en benzine herstelt veel minder sterk. JPMorgan raamt die stromen op 3 miljoen vaten per dag, slechts 58% van het niveau van vóór de oorlog.29 Bijna herstelde olie-export is dus niet hetzelfde als een vergelijkbaar herstel van brandstoffen die direct gebruikt kunnen worden.

Meer olie op weg betekent niet minder risico

De hogere export laat zien dat olie weer door de regio stroomt, niet dat de scheepvaart veilig is. Reuters wijst op onzekerheid in de ramingen door ‘dark crossings’: tankers die zonder transpondersignaal varen om aanvallen te vermijden.1 Ook JPMorgan waarschuwt dat de risico’s voor de scheepvaart aanhouden, ondanks de terugkeer naar bijna het vooroorlogse niveau.3

Op 30 september noteerden oliecontracten nog altijd rond de 100 dollar per vat. Het decembercontract voor Brent sloot boven 98 dollar; het aflopende novembercontract eindigde boven 103 dollar.26 Het extra aanbod heeft de druk op de markt verlicht, maar de aanhoudende veiligheidsrisico’s en de gedeeltelijke hervatting van de pijpleiding maken het herstel kwetsbaar voor nieuwe verstoringen.1226