Meta’s AI-brillen liggen onder vuur omdat ze opnemen vanuit het perspectief van de drager kunnen laten lijken op een gewone sociale interactie. Het onderzoek van de University of Sydney geeft die zorg een concreet gezicht: mannen die content maken binnen zogenoemde pick-up-artistgemeenschappen gebruikten camerabrillen om vrouwen zonder hun medeweten te filmen en de beelden online te verspreiden.
1
Dat betekent niet dat de meeste bezitters van slimme brillen hun apparaat misbruiken. Wel laat de studie zien hoe technologie die bedoeld is voor handsfreefoto’s en -video’s kan worden ingezet voor intimidatiecontent. Daarmee rijst de vraag of een klein opname-ledje wel voldoende bescherming biedt aan omstanders.
Wat het onderzoek uit Sydney laat zien
De onderzoekers bestudeerden 350 openbaar beschikbare Instagramvideo’s die verband hielden met pick-up-artistgemeenschappen. In de video’s droegen mannen camerabrillen terwijl ze vrouwen benaderden, vaak met het doel een telefoonnummer of Instagram-account te krijgen. De interactie werd vervolgens onderdeel van content voor een online publiek.
2
4
De opnames zouden onder meer zijn gemaakt in:
- sportscholen;
- werkomgevingen;
- winkels en andere retailomgevingen; en
- op stranden.
1
8
In ongeveer 60 procent van de video’s zagen onderzoekers gedrag dat zij als mogelijk intimiderend classificeerden.
2
4
8 Een afzonderlijk verslag meldde dat 43 procent van de vrouwen te maken kreeg met denigrerende opmerkingen, identificatie of doxxing: het openbaar maken van persoonlijke gegevens.
8 Volgens een andere weergave van het onderzoek bleef bij 93,3 procent van de intimidatievideo’s de reactiemogelijkheid in de comments open. De beschikbare berichtgeving maakt echter niet duidelijk of dat percentage op alle 350 onderzochte video’s betrekking heeft.
11
De cijfers beschrijven de selectie die voor dit onderzoek is bekeken, niet alle gebruikers van slimme brillen. De studie brengt dus een patroon van misbruik binnen een specifieke online subcultuur in kaart; het is geen schatting van hoe vaak bezitters van smartbrillen in het algemeen mensen heimelijk filmen.
Wat betekent ‘ambient capture’?
De onderzoekers gebruiken de term ambient capture voor het discreet opnemen van mensen in de omgeving vanuit het perspectief van de drager, vaak zonder dat zij beseffen dat er een camera actief is. De beelden kunnen daarna online worden verspreid.
1
10
Slimme brillen maken dit mogelijk doordat ze sterk op gewone brillen kunnen lijken. Iemand die met een telefoon filmt, houdt die doorgaans zichtbaar omhoog. Een brildrager kan daarentegen oogcontact houden en gewoon blijven praten terwijl de camera draait. Zo ontstaat een kloof tussen hoe de situatie aanvoelt en hoeveel data er wordt verzameld: een kort gesprek dat privé lijkt, kan veranderen in een openbare video die voor kijkcijfers, amusement of online status wordt gedeeld.
1
10
Waarom het opname-ledje ter discussie staat
Meta’s brillen hebben aan de voorkant een ledlampje dat moet aangeven wanneer de camera opneemt. Dat is bedoeld als zichtbaar waarschuwingssignaal voor mensen in de buurt. In de praktijk werkt die bescherming alleen als iemand het lampje opmerkt en als het niet is afgedekt of aangepast.
Er zijn meldingen geweest van modders die het lampje konden afplakken, verwijderen of fysiek beschadigen. Eén gerapporteerde dienst rekende daar 100 dollar voor.
18
30
Meta heeft daarop een extra beveiliging aangekondigd voor nieuwere generaties. Als de bril detecteert dat het opname-ledje is geblokkeerd of aangepast, kan de camera worden uitgeschakeld totdat het lampje weer naar behoren werkt.
19
22
Dat is een technische reactie op een technische omweg, maar het lost het bredere maatschappelijke probleem niet op. In een drukke omgeving ziet een omstander een klein lampje mogelijk niet. Ook is aan het lampje niet te zien wat er daarna met de opname gebeurt. De verantwoordelijkheid dreigt daardoor bij degene die wordt gefilmd te belanden: die moet het apparaat herkennen, de drager aanspreken of de plek verlaten.
Britse locaties kiezen voor een verbod
De zorgen zijn inmiddels vertaald naar beleid. Restaurants, cafés en theaters in het Verenigd Koninkrijk hebben Meta’s camerabrillen beperkt of verboden uit vrees voor heimelijke opnames en voor de privacy van gasten en personeel.
48
55
Ook de rechtbankdienst voor Engeland en Wales heeft de brillen geweerd uit gerechtsgebouwen. Volgens berichtgeving kunnen bezoekers die met de bril naar binnen proberen te gaan het apparaat tijdelijk in beslag zien worden genomen, waarna het bij vertrek wordt teruggegeven.
51
Britse bioscopen bekijken daarnaast beperkingen vanwege piraterijrisico’s. Daarmee komt er nog een reden bij om camerabrillen anders te behandelen dan gewone brillen.
56
Een locatieverbod voorkomt een lastige beoordeling aan de deur. Medewerkers hoeven dan niet vast te stellen of iemand daadwerkelijk opneemt: het apparaat zelf is niet toegestaan.
Goedkopere camerabrillen maken de discussie groter
De privacydiscussie draait niet meer alleen om Meta’s brillen met Ray-Ban-merk. De Anko-camerabrillen van Kmart waren in Australië voor AU$89 te koop en raakten zowel online als in winkels uitverkocht. De productbeschrijving vermeldde functies zoals foto’s maken, video in hoge resolutie, Bluetooth en beeldherkenning of chatfuncties.
49
De populariteit leidde tot extra toezicht. De Australische federale overheid vroeg de Privacy Commissioner om de gevolgen voor privacy en veiligheid van camerabrillen te onderzoeken, waaronder het risico op heimelijke opnames.
3
50
61
De lage prijs is relevant omdat discreet opnamemateriaal daarmee mogelijk een veel breder publiek bereikt dan alleen kopers van duurdere wearables. Tegelijk bewijst een uitverkocht product alleen dat er vraag naar is — niet dat kopers van plan zijn vreemden te filmen of schade te veroorzaken.
Kan een app slimme brillen in de buurt detecteren?
Er zijn inmiddels apps die omstanders meer zicht op de situatie proberen te geven. Zuckoff, een gratis iPhone-app van Pawel Szydlowski, luistert naar Bluetooth-signalen die worden geassocieerd met apparaten zoals Ray-Ban Meta, Oakley Meta en Snap Spectacles.
31
33
De app kan aangeven dat er mogelijk compatibele camerabrillen in de buurt zijn. Ze kan echter niet vaststellen of een specifieke persoon op dat moment daadwerkelijk opneemt. Bluetooth-detectie is bovendien niet volledig betrouwbaar: een apparaat kan stoppen met het uitzenden van signalen en een gevonden apparaat hoeft niet bezig te zijn met video-opnames.
31
33
38
Dat maakt duidelijk hoe beperkt zo’n oplossing is. Een detectie-app kan een waarschuwing geven, maar geen toestemming creëren, een opname stoppen, de intentie van de drager bepalen of controleren waar beelden worden geüpload. Het is een hulpmiddel voor zichtbaarheid, geen complete privacybescherming.
De kernvraag: wie draagt de verantwoordelijkheid?
De kritiek gaat niet alleen over wat de brillen technisch kunnen. Het gaat vooral over wie het risico moet beheersen.
Als privacy afhankelijk is van een omstander die een onopvallend ledje ziet, een herkenbaar montuur opmerkt, een Bluetooth-detector gebruikt of een onbekende aanspreekt, verschuift een deel van de verantwoordelijkheid van de drager en de fabrikant naar de mensen in de omgeving. Dat is extra problematisch tegen de achtergrond van het onderzoek uit Sydney, waarin vrouwen in alledaagse omgevingen werden gefilmd en vervolgens blootgesteld aan online intimidatie.
1
4
6
Meta’s ledbeveiliging en detectie van fysieke aanpassingen kunnen bepaalde vormen van heimelijk filmen moeilijker maken. Locatieverboden bieden duidelijke grenzen in gecontroleerde ruimtes. Detectie-apps kunnen omstanders beperkte informatie geven. Geen van deze maatregelen beantwoordt echter de fundamentele vraag achter ambient capture: zouden mensen zonder een reële kans om het te weten, bezwaar te maken of toestemming te geven, zomaar tot verspreidbare online content mogen worden gemaakt?