Waarom spanningen rond de Straat van Hormuz Europa richting een risicovolle winter duwen

Concurrentie met Azië maakt vervangende ladingen duurder

Europa is niet volledig afhankelijk van lng uit de Golf. Het kan ook gas inkopen bij andere leveranciers en beschikt over meer capaciteit om lng opnieuw als gas in het netwerk te brengen. De Europese Commissie stelt dat de infrastructuur van de EU onder scenario’s met voldoende aanvoer extra importen kan verwerken.

De beperkingen zitten vooral in prijs en timing. Als Aziatische kopers bereid zijn meer te betalen voor ladingen die snel beschikbaar zijn, moeten Europese importeurs hun biedingen verhogen om schepen om te leiden. Daardoor wordt het aanvullen van de opslag duurder. Ook blijft er minder speelruimte over als de vraag naar koeling in Azië hoog blijft wanneer Europa aan het stookseizoen begint.

Zo ontstaat een krappe wereldmarkt, zelfs als geen enkel Europees land volledig van gas wordt afgesloten.

Lage opslag laat Europa met een kleinere buffer achter

De Europese gasopslag was op 17 augustus naar verluidt voor ongeveer 59% gevuld; andere schattingen voor half augustus kwamen uit op circa 60,8%. Begin augustus werd het niveau omschreven als het laagste voor die tijd van het jaar in bijna twee decennia.

Opslag vormt de buffer tussen normale import en de piekvraag in de winter. Wanneer de voorraden aan het begin van het seizoen lager zijn, moeten inkopers vóór de komst van koud weer extra hard aanvullen. Een alternatief is om tijdens de winter sterker te leunen op nieuwe lng-leveringen. Beide opties worden moeilijker wanneer het scheepvaartverkeer door Hormuz beperkt blijft en Aziatische kopers om dezelfde ladingen concurreren.

Een lage opslag betekent niet automatisch dat gas op rantsoen moet. Wel heeft een koudegolf, een vertraagde levering of een verdere daling van de pijplijnaanvoer dan een groter effect op de prijzen dan in een goed gevulde markt.

Zomervraag kan het aanvullen vertragen

Europa gebruikt de warmere maanden normaal gesproken om gas op te slaan voor de winter. De berichtgeving over deze marktsituatie wijst er echter op dat hittegolven de vraag naar elektriciteit voor koeling verhogen. Ook kan de nucleaire productie dalen wanneer lage rivierstanden de koeling van centrales bemoeilijken. Daardoor kan er meer gas nodig zijn voor elektriciteitsopwekking.

Als in de zomer meer gas wordt verstookt, blijft er minder over voor injectie in de opslag. Dat versterkt het probleem: hoge temperaturen kunnen de vraag van de elektriciteitssector op korte termijn verhogen, terwijl lage voorraden elke gemiste injectie belangrijker maken. Zodra de markt zich vervolgens eerder op de winter gaat voorbereiden, kan extra inkoop de prijzen al vóór het begin van het stookseizoen opdrijven.

Spanningen rond Libanon verhogen de risicopremie

Hernieuwde gevechten waarbij Libanon betrokken is, vormen op zichzelf geen bewijs dat Europa direct minder gas ontvangt. Het belang ervan zit in de grotere vrees voor regionale escalatie en voor de veiligheid van scheepvaartroutes in het Midden-Oosten. Berichten waarin de spanningen rond Libanon en de risico’s in Hormuz aan hogere energieprijzen worden gekoppeld, laten zien dat handelaren de ontwikkelingen als onderling verbonden onzekerheidsbronnen beschouwen.

Het directe effect is daarom waarschijnlijker een hogere risicoprijs dan een duidelijk meetbare daling van de Europese gasvolumes. Hoe langer het regionale conflict onopgelost blijft, hoe moeilijker het voor inkopers wordt om ervan uit te gaan dat alternatieve ladingen zonder vertraging of extra verzekerings- en transportkosten hun bestemming bereiken.

Wat als Hormuz de hele winter beperkt blijft?

Een langdurige verstoring zou Europa tegelijk aan vier drukfactoren blootstellen:

• minder of minder betrouwbare lng-leveringen uit de Golf;
• hogere biedingen op alternatieve ladingen waarvoor ook Azië concurreert;
• lagere opslag aan het begin van de winter;
• een sterkere vraag als het winterweer kouder uitvalt dan verwacht.

In die combinatie kunnen de Nederlandse TTF-prijzen aanzienlijk boven het huidige niveau uitkomen. Overheden en netbeheerders kunnen dan onder druk komen te staan om de vraag te beperken tijdens pieken in de verwarmings- of elektriciteitsvraag. Of dit uitmondt in een fysiek tekort, hangt af van de duur van de verstoring, het weer, resterende pijplijnstromen, het omleiden van lng-ladingen en de mate waarin hoge prijzen de vraag verminderen.

De kern is dat de markt een steeds kleinere foutmarge inprijst — geen gegarandeerde gasuitval in heel Europa.

Waarom de Europese Commissie optimistischer blijft

De Europese Commissie heeft gezegd dat een opslag van 80% vóór de relevante winterdeadline voldoende is om de leveringszekerheid te waarborgen en technisch haalbaar blijft. De EU heeft het eerdere doel van 90% bovendien versoepeld naar 80% in december, mede om een inkoopgolf vóór de winter te voorkomen die de prijzen verder zou kunnen opdrijven.

Die beoordeling steunt op aannames over de beschikbaarheid van lng en de blijvende werking van de Europese importinfrastructuur. In de eigen analyse van de Commissie staan scenario’s waarin de opslag, afhankelijk van de beschikbare lng-aanvoer, vóór november tot minstens 80% kan worden gevuld.

Precies die voorwaarden komen door de crisis rond Hormuz onder druk te staan. Als de scheepvaart normaliseert, heeft Europa mogelijk nog tijd om de voorraden aan te vullen. Als de beperkingen aanhouden en de Aziatische vraag stevig blijft, wordt het doel duurder om te bereiken en nemen de gevolgen van een koude winter toe.

Voorlopig signaleert de Europese gasmarkt vooral kwetsbaarheid, geen zekerheid: TTF is gestegen, de opslag blijft ongewoon laag en elke extra week met beperkte lng-aanvoer uit de Golf maakt Europa afhankelijker van alternatieve ladingen, tijdige injecties en gunstig weer.