Russische begrotingscrisis: tekort van 6 biljoen roebel overschaduwt 2026-doelstelling

• Januari 2026: Het tekort van 1,718 biljoen roebel bedroeg in één maand al bijna de helft van het jaardoel .
• Januari-februari: Het cumulatieve tekort liep op tot 3,449 biljoen roebel, ruim 90% van de totale jaardoelstelling en een record voor de eerste twee maanden van enig jaar .
• Eerste kwartaal: Het tekort schoot officieel voorbij het jaardoel met 4,6 biljoen roebel in slechts drie maanden tijd .
• Januari-april: Het gat liep verder op tot 5,88 biljoen roebel (2,5% van het bbp), ongeveer een verdubbeling ten opzichte van een jaar eerder .
• Januari-mei: Het totaal kwam uit op 6,01 biljoen roebel (2,6% van het bbp) .

Dubbele klap: exploderende oorlogskosten en leeglopende oliekraan

Twee krachten duwen het begrotingsgat tegelijkertijd verder open.

Stijgende militaire uitgaven. De federale uitgaven bedroegen in de eerste vier maanden van 2026 17,598 biljoen roebel, een stijging van 15,7% ten opzichte van een jaar eerder . Deze toename wordt vrijwel volledig gedreven door militaire uitgaven, veiligheidskosten en steun aan de defensie-industrie. Het Kremlin heeft aangegeven dat deze uitgaven ononderhandelbaar zijn en koste wat kost zullen worden beschermd, zelfs als de druk op andere begrotingsposten toeneemt .

Instorting van olie- en gasinkomsten. Aan de inkomstenkant droogt de belangrijkste geldstroom op. Historisch gezien maken de inkomsten uit olie en gas ongeveer een derde van de federale ontvangsten uit. In het begin van 2026 kelderden deze inkomsten echter met bijna 40% . Deze daling is het gevolg van lagere wereldwijde olieprijzen, de handhaving van het G7-prijsplafond en verminderde exportvolumes door westerse sancties . De totale federale inkomsten in januari-april bedroegen slechts 11,721 biljoen roebel, een daling van 4,5% in vergelijking met dezelfde periode in 2025 .

Krimpende reddingsboei: Nationaal Welvaartsfonds onder druk

De Russische overheid dicht het tekort met het Nationale Welvaartsfonds (NWF), een spaarpot die is opgebouwd uit eerdere olie- en gaswinsten. De liquide middelen van dit fonds – het deel dat direct kan worden gebruikt – slinken echter alarmerend snel.

In april 2026 bedroegen deze liquide middelen nog 3,62 biljoen roebel, een daling ten opzichte van 3,89 biljoen in maart en van meer dan 4,1 biljoen aan het begin van het jaar . Alleen al in januari en februari werd bijna 400 miljard roebel uit het liquide deel van het fonds gebruikt om het tekort te financieren .

Het fonds heeft al ongeveer tweederde van zijn vooroorlogse liquide reserves verbrand . Analisten van Gazprombank schatten dat bij de huidige olieprijzen het volledige liquide deel van het NWF binnen 1 tot 1,3 jaar uitgeput kan zijn . Een scherpere daling van de olieprijs tot 30 à 35 dollar per vat zou het fonds zelfs al tegen het einde van 2026 kunnen laten verdampen .

Prognoses en een somber begrotingsperspectief

Met een tekort van 6,01 biljoen roebel eind mei is het duidelijk dat de uitkomst over heel 2026 veel slechter zal zijn dan de beoogde 3,786 biljoen. De meeste serieuze analisten verwachten een uiteindelijk tekort tussen de 2,5% en 4% van het bbp, sterk afhankelijk van de olieprijzen en eventuele extra militaire uitgaven later in het jaar .

De geloofwaardigheid van de Russische overheidsfinanciën op de lange termijn staat op het spel nu het land navigeert door een steeds smaller wordend scala aan problematische beleidsopties.

• Verdere aanspraak op het NWF is de meest directe oplossing, maar onhoudbaar. Met het huidige uitputtingstempo kan het fonds het begrotingstekort slechts iets meer dan een jaar dekken.
• Het uitgeven van binnenlandse schulden wordt beperkt door hoge rentetarieven en het ontbreken van een internationale markt vanwege westerse sancties.
• Belastingverhogingen werden in 2025 al doorgevoerd, waaronder een progressieve inkomstenbelasting en hogere winstbelastingen voor bedrijven. Verdere stijgingen dreigen de toch al zwakke activiteit in de private sector de nek om te draaien.
• Bezuinigingen op niet-defensie-uitgaven worden overwogen, maar de ruimte is beperkt. Sociale verplichtingen zoals pensioenen en subsidies zijn politiek gevoelig en nu al ondergefinancierd .
• Het tekort monetair financieren via de centrale bank zou een risico vormen op een spiraal van inflatie en een verdere verzwakking van de roebel. Niet alleen wordt de import dan duurder, het maakt de reële kosten van de oorlog uiteindelijk ook hoger.

Het fundamentele probleem is structureel van aard. Het Kremlin ziet de hoge oorlogsgerelateerde uitgaven als politiek niet-onderhandelbaar. Tegelijkertijd krimpt de inkomstenbasis die deze uitgaven moet dragen en is de financiële buffer nagenoeg uitgeput. Tenzij er een grote en aanhoudende stijging van de olieprijzen komt, of een einde aan de oorlog, wijst het budgettaire traject van Rusland op een wanordelijke aanpassing. Die zou kunnen bestaan uit scherpe bezuinigingen, hogere belastingen of een schadelijke cyclus van inflatie.