Van prototype naar inzetbaar systeem: Leonardo’s aanpak onder de loep

Een drone die tijdens een proef zelfstandig vliegt, is nog geen systeem dat een krijgsmacht kan aanschaffen en jarenlang kan gebruiken. Dat verschil staat centraal in wat Leonardo-bestuurder Simon Harwood prototype warfare noemt. Leonardo presenteert zich daarbij als systeemintegrator: een partij die onder meer sensoren en autonome technologie van verschillende bedrijven samenbrengt voor militair gebruik.1619

Eerst de taak, dan de technologie

De praktische vraag is niet of een algoritme of sensor afzonderlijk werkt, maar wat militairen ermee kunnen doen. Helpt het een dreiging waarnemen, gegevens combineren of sneller een beslissing nemen? Harwood legde aan een Britse parlementaire commissie uit dat Leonardo sensoren en systemen bouwt die gegevens verzamelen, waarna die gegevens kunnen worden samengebracht om beslissingen te ondersteunen.23

Leonardo’s Britse samenwerkingsprogramma voor kleine en middelgrote ondernemingen (mkb) is bedoeld voor langduriger partnerschappen, niet voor eenmalige innovatieprojecten.33 De eerste aangekondigde partner, Faculty AI, moet kennis inbrengen voor onder meer AI-ondersteunde sensortechnologie en elektronische oorlogvoering.30 Zo kan specialistische kennis een plek krijgen in een groter defensiesysteem. Uit de openbare aankondigingen blijkt niet dat iedere partner bijvoorbeeld meerjarige financiering, toegang tot beveiligde informatie of testfaciliteiten krijgt.

Een proef maakt vervolgens duidelijk wat aanpassing vraagt. Harwood beschreef een Britse autonomietest onder leiding van kleinere bedrijven; in een later verslag staat dat Leonardo met Faculty, VOLANDER en Applied AGI aan Sovereign Hunter werkte, een demonstratie met meerdere drones.1936 De openbare beschrijvingen tonen dat een geïntegreerd concept is beproefd. Ze bewijzen niet onafhankelijk hoe effectief het op het slagveld is, of het is aangeschaft, of hoe het op grotere schaal presteert.

Groot bedrijf, maar geen garantie op inzet

Leonardo rapporteerde over 2025 een concernomzet van € 19,5 miljard, € 23,8 miljard aan nieuwe orders en een EBITA van € 1,75 miljard. De totale uitgaven aan onderzoek en ontwikkeling bedroegen volgens de voorlopige cijfers € 3,0 miljard, 20% meer dan in 2024. Dat laatste bedrag is niet gelijk te stellen aan een volledig zelf gefinancierd budget voor experimenteel onderzoek.4241

Bij Leonardo UK Ltd steeg de orderinstroom in 2025 met 36%, de omzet met 15% en het bedrijfsresultaat met 7% ten opzichte van 2024. Volgens de jaarrekening kwam de groei in orders vooral door grote opdrachten voor de Typhoon-gevechtsvliegtuigen; de kasstroom uit bedrijfsactiviteiten daalde door hogere betalingen aan leveranciers.44 Die cijfers tonen industriële omvang, niet dat een specifiek prototype al in dienst is.

Harwoods achtergrond past bij een aanpak waarin wetenschap, bedrijven en de overheid elkaar moeten vinden. Zijn publieke biografie vermeldt ruim dertig jaar ervaring in die drie omgevingen en verantwoordelijkheid voor Leonardo’s Britse strategie en portefeuille voor onderzoek, ontwikkeling en innovatie.5 Tegenover het parlement benadrukte hij bovendien dat naast technologie ook voldoende gekwalificeerde mensen nodig zijn.4

Samenwerking werkt twee kanten op

Met Faculty AI probeert Leonardo externe technologie in defensietoepassingen te verwerken.30 De samenwerking met Ploughshare gaat de andere kant op: die is gericht op civiele toepassingen voor intellectueel eigendom dat bij Leonardo UK uit defensiewerk is voortgekomen. Licenties of afgesplitste bedrijven kunnen daarvoor routes zijn, maar de beschikbare informatie geeft geen aantallen afgeronde transacties of opbrengsten.1

Partnerschappen sluiten overnames evenmin uit. Leonardo’s topman heeft de nieuwe vestiging in Oekraïne omschreven als een manier om samenwerkingen, investeringen én mogelijke overnames van Oekraïense militaire technologiebedrijven te verkennen.17 Interesse van een groot bedrijf garandeert niet dat zulke startups ook na de oorlog voldoende klanten of productiecapaciteit hebben.

De beslissende stap komt na de demonstratie

Goedkope autonome apparatuur en kostbaardere, geavanceerde systemen vervullen niet vanzelf dezelfde rol. Bij een aanschaf tellen ook overlevingskans, vervanging, logistiek en langdurig effect mee. Evenzo lossen voorraden en beschikbare productiecapaciteit verschillende problemen op: de eerste leveren direct materieel, de tweede maakt aanvulling mogelijk. Beide vergen investeringen en uiteindelijk klanten die voor die paraatheid willen betalen.

Leonardo meldt dat Sovereign Hunter technologieprijzen heeft gewonnen en beschrijft het systeem als klaar voor snelle inzet. Zulke bedrijfsclaims en prijzen zijn geen vervanging voor onafhankelijk controleerbare resultaten over operationele inzet.38 Niet alle militaire prestaties kunnen openbaar worden gemaakt. Juist daarom is de scherpste publieke toets voor ‘prototype warfare’ niet hoe snel een demonstratie plaatsvindt, maar of herhaalde proeven leiden tot een veilig en betrouwbaar systeem dat een klant kan kopen, gebruiken en onderhouden.