Kan de AI-boom te groot worden om te laten mislukken?

Een AI-bedrijf dat een slechte investering doet, vormt niet automatisch een probleem voor de hele economie. De vraag van Jeff Schmid is wat er gebeurt als bedrijven, contracten en financiering zó met elkaar verweven raken dat een tegenvaller zich verder verspreidt. Op 25 september 2026 vroeg de president van de Federal Reserve Bank of Kansas City — een regionale bank binnen het Amerikaanse centralebankenstelsel — of er een AI-ecosysteem ontstaat dat ‘too big to fail’ wordt. Daarmee verwees hij naar de overheidsreddingen van grote financiële instellingen tijdens de crisis van 2007–2009.1

Van tegenvaller naar kettingreactie?

Schmid had in augustus al gezegd dat de omvang en financiering van de AI-uitbouw aandacht verdienen als mogelijk systeemrisico.2 Het verschil is belangrijk: een verlies dat beleggers zelf dragen is iets anders dan een verlies dat via leningen en contracten ook banken, verzekeraars en andere bedrijven raakt.

Neem een datacenter dat met projectfinanciering wordt gebouwd. Daarbij moeten de inkomsten van het project helpen om de schuld terug te betalen. Als die inkomsten achterblijven en meerdere projecten op vergelijkbare verwachtingen steunen, kunnen verschillende financiers tegelijk verliezen lijden. Dat is een mogelijk scenario, geen aanwijzing dat zo’n kettingreactie al gaande is. Volgens Reuters meldde Nikkei Asia dat de Japanse verzekeraar Nippon Life 2 biljoen yen (12,75 miljard dollar) aan infrastructuurfinanciering plant, waaronder de bouw van datacenters in de VS. Dat bedrag is dus niet uitsluitend bestemd voor AI-datacenters.17

De vergelijking met de financiële crisis is daarmee vooral een vraag aan toezichthouders: kunnen zij zien hoe de risico’s tussen instellingen zijn verdeeld? Ze bewijst niet dat de huidige AI-financiering even kwetsbaar is als het financiële stelsel vóór 2008. Reuters meldde in augustus dat sommige Fed-bestuurders waakzaamheid bepleitten, maar een crisis naar het voorbeeld van de Amerikaanse huizenmarkt niet op korte termijn verwachtten.3

Twee vormen van toezicht

De Japanse financiële toezichthouder FSA verscherpt het toezicht op de financiering van AI-datacenters door grote banken en levensverzekeraars. Daarbij kijkt de FSA onder meer naar hun risicobeheer bij projecten die zich vooral in de VS bevinden.23 De toezichthouder wil ook datacenter- en andere projectfinanciering onderzoeken, naast risico’s bij vastgoedleningen.20 Dat betekent niet dat deze leningen al in de problemen zijn.

In de VS dringt een partijoverschrijdende groep van 26 procureurs-generaal, onder leiding van Letitia James uit New York, bij het Congres aan op landelijke regels en veiligheidsprotocollen voor geavanceerde AI.3349 Hun oproep gaat vooral over de risico’s van AI-systemen zelf, niet over de terugbetaling van datacenterleningen. Beide vormen van toezicht vullen elkaar aan: veiligere AI maakt niet elke investering rendabel, en voorzichtiger kredietverlening lost niet elk veiligheidsprobleem van AI op.

Het antwoord op Schmids vraag is dus nog niet bekend. Eerst moet duidelijker worden wie aan wie verplichtingen heeft — en of een tegenvaller gevolgen kan krijgen buiten de partijen die het oorspronkelijke risico namen.12