Waarom goud en bitcoin tegelijk stegen door oplopende spanningen tussen de VAE en Iran

Goud en bitcoin stegen tegelijk omdat twee marktkrachten dezelfde kant op wezen: het oplopende geopolitieke en energierisico vergrootte de vraag naar bescherming, terwijl een scherpe daling van de langetermijnrentes het aantrekkelijker maakte om niet-rentedragende en alternatieve activa aan te houden.

Dat betekent niet dat beleggers bitcoin plotseling als hetzelfde soort veilige haven zagen als goud. De stijging van goud hing directer samen met zorgen over veiligheid en inflatie. De winst van bitcoin past beter bij een combinatie van vraag naar alternatieve activa, verwachtingen over ruimere liquiditeit en lagere discontovoeten.

Escalatie tussen de VAE en Iran vergrootte de vraag naar bescherming

Het ministerie van Defensie van de Verenigde Arabische Emiraten (VAE) zei dat het twee ballistische raketten had gedetecteerd die vanuit Iran waren gelanceerd. Later stelde het dat de raketten volgens zijn inschatting op scheepvaart waren gericht. Beide raketten kwamen in zee terecht. Het Iraanse ministerie van Buitenlandse Zaken verwierp de beschuldiging als ongegrond.

De diplomatieke en economische reactie was aanzienlijk. De VAE kondigde aan alle handel, commerciële uitwisselingen en financiële transacties met Iran tot nader order op te schorten. Daarmee groeide de vrees dat het regionale conflict niet beperkt zou blijven tot verstoringen van de scheepvaart, maar ook de handelsrelaties in de Golf verder zou aantasten.

De Straat van Hormuz was al een van de grootste marktrisico’s. Volgens berichtgeving die door Euronews werd aangehaald, was de hoeveelheid ruwe olie die door deze belangrijke vaarroute stroomde gedaald tot minder dan een kwart van het niveau van vóór de oorlog. Eerdere marktberichten brachten de stijgende olieprijzen en het verslechterde risicosentiment bovendien in verband met afnemende verwachtingen over een akkoord tussen de Verenigde Staten en Iran.

Voor beleggers is die combinatie belangrijk, omdat een langdurige verstoring van de energievoorziening zowel groeirisico als inflatierisico kan veroorzaken. Goud profiteert doorgaans wanneer beleggers tijdens geopolitieke stress op zoek gaan naar een traditionele waardeopslag. Het kan ook steun krijgen wanneer de markt minder agressieve renteverhogingen verwacht, omdat goud zelf geen rente uitkeert. Eerdere berichtgeving liet zien dat goud steeg toen lagere olieprijzen en dalende rendementen op Amerikaanse staatsobligaties de verwachtingen voor verdere renteverhogingen door de Federal Reserve temperden.

Amerikaanse obligatie-inkopen veranderden het rentebeeld

De tweede kracht kwam uit de Amerikaanse obligatiemarkt. Het Amerikaanse ministerie van Financiën maakte bekend dat het de liquiditeitsondersteunende inkopen van langerlopende nominale staatsobligaties minstens zou verdubbelen: van maximaal 2 miljard naar minstens 4 miljard dollar per operatie. De maatregel geldt voor obligaties met een looptijd van 10 tot 20 jaar en van 20 tot 30 jaar en gaat op 9 september 2026 in.

De aankondiging verminderde de druk aan het lange einde van de Amerikaanse rentecurve vrijwel direct. Volgens Reuters daalde het rendement op dertigjarige Amerikaanse staatsobligaties met bijna 10 basispunten tot 5,188 procent, voordat een deel van de daling weer werd ingeleverd. Andere berichtgeving omschreef de maatregel als tijdelijke steun voor de liquiditeit, niet als een oplossing voor de onderliggende begrotings- en inflatieproblemen die de hoge rentes veroorzaken.

Lagere langetermijnrentes verlagen de alternatieve kosten van het aanhouden van goud. Ze kunnen ook activa ondersteunen waarvan de waardering gevoelig is voor discontovoeten en liquiditeitsomstandigheden. Dat helpt verklaren waarom bitcoin tegelijk met goud kon stijgen, ook al verschillen de beleggersgroepen en risicoprofielen van beide activa sterk.

Bitcoin volgde goud, maar om een andere reden

Bitcoin is geen conventionele veilige haven. In tegenstelling tot goud heeft de cryptomunt een korte geschiedenis als bescherming tijdens crises. Wanneer beleggers risico afbouwen, kan bitcoin zich bovendien gedragen als een zeer volatiel risicoactief.

In deze episode is de stijging van bitcoin beter te begrijpen als een reactie op meerdere signalen die elkaar overlappen: vraag naar schaarse of niet-soevereine activa, verlichting van de financieringsdruk op beleggingen met een lange looptijd en een herstel van de risicobereidheid nadat de obligatierentes daalden. Een momentopname van de markt zette bitcoin rond 69.503 dollar en goud rond 4.580 dollar.

Die uitleg maakt ook duidelijk waarom de beweging kwetsbaar kan zijn. Als door olie aangewakkerde inflatie beleggers opnieuw doet rekenen op verdere renteverhogingen door de Federal Reserve, kunnen de rentes weer stijgen. Dat zou beide activa onder druk zetten — en bitcoin waarschijnlijk sterker. Goud kan steun blijven krijgen van de geopolitieke onzekerheid, terwijl bitcoin gevoeliger is voor een omslag in liquiditeit en risicosentiment.

De Federal Reserve gaf de markt tegenstrijdige signalen

Het Federal Open Market Committee (FOMC), het beleidsorgaan van de Amerikaanse centrale bank, stemde met 9 tegen 3 om de bandbreedte voor de federal-funds-rente op 3,5 tot 3,75 procent te handhaven. De drie tegenstemmers wilden de rente met 25 basispunten verhogen. Uit de notulen bleek bovendien dat veel deelnemers verdere verkrapping noodzakelijk zouden vinden als de inflatie niet zou afnemen.

Dat was geen eenduidig positief klimaat voor een van beide activa. Hogere rentes verhogen doorgaans de kosten van het aanhouden van goud en kunnen de vraag naar speculatieve beleggingen verminderen. Tegelijkertijd reageerde de markt op gemengde economische cijfers, lagere verwachtingen voor sommige toekomstige renteverhogingen en de onmiddellijke daling van de langetermijnrentes.

Het resultaat was een tweezijdig signaal: inflatie en conflict stimuleerden de vraag naar bescherming, terwijl lagere rentes op korte termijn steun boden aan alternatieve activa.

Wat kan de stijging omkeren?

De belangrijkste variabelen zijn de factoren die bepalen of de schok tijdelijk of blijvend wordt:

• Scheepvaart door de Straat van Hormuz: Een geloofwaardige overeenkomst over heropening of stabilisering kan de risicopremie op olie verlagen en de vraag naar crisisbescherming afzwakken. Aanhoudende verstoringen zouden de inflatie- en aanbodrisico’s daarentegen hoog houden.
• Amerikaanse staatsrentes: De obligatie-inkopen kunnen de liquiditeit verbeteren en de stijging van langetermijnrentes afremmen. Volgens de beschikbare berichtgeving nemen ze de begrotings- en inflatiedruk achter de obligatie-uitverkoop echter niet weg.
• Verwachtingen over de Fed: Signalen dat de inflatie niet afkoelt, kunnen de verwachting van een renteverhoging opnieuw aanwakkeren. Dat sluit aan bij de zorgen in de notulen van de vergadering van juli.
• Risicobereidheid: Goud kan rechtstreeks steun blijven krijgen van geopolitieke onzekerheid. Bitcoin kan daarentegen sterker dalen als beleggers zich terugtrekken uit activa met een hoge bèta en een hoog risico.

De duidelijkste conclusie is dat goud en bitcoin tegelijk stegen omdat dezelfde marktschok zowel defensieve vraag als een tijdelijke rugwind vanuit de rente veroorzaakte. Goud was de meer voor de hand liggende bescherming tegen geopolitiek en inflatie. De stijging van bitcoin weerspiegelde vooral een bredere reactie op alternatieve activa en liquiditeit — en is geen bewijs dat bitcoin een stabiele vervanger van goud is geworden.