BepiColombo begint na acht jaar aan aankomstfase bij Mercurius

Mercurius bereiken is paradoxaal genoeg vooral een kwestie van afremmen. Een ruimtevaartuig dat vanaf de aarde naar binnen in het zonnestelsel reist, heeft al veel snelheid in zijn baan rond de zon. Om door Mercurius ingevangen te kunnen worden, moet het daarom een groot deel van die baanenergie kwijtraken.

BepiColombo deed dat met een lang en nauwkeurig gepland traject van elektrische aandrijving en zwaartekrachtslingerbewegingen. Op 3 september 2026 werd een cruciale stap voltooid: de missie stootte haar Mercury Transfer Module (MTM) af en begon daarmee officieel aan de aankomstfase bij Mercurius. 3311

Naar Mercurius: niet versnellen, maar vertragen

BepiColombo werd op 20 oktober 2018 gelanceerd als gezamenlijke missie van de Europese ruimtevaartorganisatie ESA en de Japanse ruimtevaartorganisatie JAXA. Tijdens de reis vormden twee wetenschappelijke orbiters samen met de Mercury Transfer Module één stapel. De MTM leverde energie en elektrische voortstuwing voor de interplanetaire vlucht. 157

Een rechtstreekse route was geen optie. De sonde maakte in totaal negen planetaire scheervluchten: één langs de aarde, twee langs Venus en zes langs Mercurius. Bij zulke passages gebruikt een sonde de zwaartekracht van een planeet om haar baan rond de zon aan te passen en haar snelheid ten opzichte van Mercurius te verlagen, zonder een onhaalbare hoeveelheid brandstof mee te hoeven nemen. 1533

Tussen de passages leverde het zonne-elektrische aandrijfsysteem van de MTM een kleine maar langdurige stuwkracht langs gebogen trajecten rond de zon. Juist de combinatie van die lage stuwkracht en de scheervluchten moest BepiColombo met een voldoende lage relatieve snelheid bij Mercurius brengen. 45

Stroomprobleem veranderde de planning

De reis werd bemoeilijkt door een probleem met de elektrische voeding, waardoor de MTM minder vermogen aan de motoren kon leveren. ESA meldde dat de stuwraketten niet op volle kracht konden werken. Het team herstelde de stuwkracht tot ongeveer 90% van het eerdere niveau, maar het beschikbare vermogen bleef lager. 44

De vluchtleiding paste daarop het traject en de operaties aan. De missie bleef uitvoerbaar, maar de geplande baaninvoeging verschoof van 2025 naar november 2026. 111

Dat maakt duidelijk waarom de lange aanloop nodig was: de route was niet alleen reistijd, maar een jarenlange campagne om de baan stap voor stap te hervormen en toch veilig bij Mercurius aan te komen.

Waarom het afstoten van de MTM de aankomstfase inluidde

Op 3 september 2026 werd de MTM met succes losgekoppeld. ESA beschouwt dit als het begin van de aankomstfase bij Mercurius. Signaalontvangst door ESA-antennes voor verre ruimtecommunicatie bevestigde de geslaagde scheiding. 11

De transfermodule had zijn werk gedaan: tijdens de interplanetaire cruise voorzag hij de combinatie van energie en voortstuwing. Wat overblijft is een samengesteld ruimtevaartuig met ESA's Mercury Planetary Orbiter (MPO), JAXA's magnetosfeer-orbiter Mio en de beschermende koppelstructuur. De twee orbiters blijven aanvankelijk aan elkaar vastzitten tijdens de veeleisende manoeuvres voor baaninvoeging en verdere ontplooiing. 738

De planning tot aan de wetenschappelijke missie

De aankomst is geen enkel moment, maar een reeks geplande mijlpalen:

• 21 november 2026: de gecombineerde MPO-Mio-configuratie moet in een baan rond Mercurius komen. 1115
• November 2026 tot maart 2027: er zijn 16 ontstekingen gepland om de orbiters in hun beoogde banen te brengen. 38
• 9 en 10 december 2026: MPO en Mio moeten van elkaar loskomen. 1115
• April 2027: de reguliere wetenschappelijke waarnemingen moeten beginnen. 1115

Dit zijn geplande missiemomenten. Het uiteindelijke verloop hangt dus af van het slagen van de manoeuvres tijdens de aankomst en van de ontplooiing van beide ruimtevaartuigen.

Wat MPO en Mio gaan onderzoeken

De wetenschappelijke opzet van BepiColombo berust op twee orbiters die Mercurius en zijn omgeving gelijktijdig, maar vanuit verschillende invalshoeken, bestuderen.

De door ESA ontwikkelde MPO richt zich op de planeet zelf: het oppervlak, de chemische samenstelling, het zwaartekrachtsveld, het magnetisch veld en de inwendige structuur. Mio, ontwikkeld door JAXA, onderzoekt het magnetisch veld van Mercurius, de magnetosfeer, de exosfeer en het plasma in de omgeving van de planeet. 2021

Samen moeten de orbiters een vollediger beeld opleveren van de samenhang tussen het oppervlak en inwendige van Mercurius en zijn opvallend actieve ruimteomgeving. Na een reis van ongeveer acht jaar en miljarden kilometers markeert het afstoten van de MTM het einde van de lange cruise — en het begin van de operationeel meest kritieke fase van de missie. 115