Tijdens de jaarvergaderingen van het IMF en de Wereldbank in Bangkok waarschuwde de Zwitserse minister van Financiën Karin Keller-Sutter dat oplopende overheidsschulden de economische stabiliteit kunnen bedreigen en een eurocrisis kunnen uitlokken. De Griekse minister van Financiën en voorzitter van de Eurogroep, Kyriakos Pierrakakis, klonk minder bezorgd: de leenkosten stijgen nu goedkoop kapitaal verleden tijd is, zei hij, maar Europa heeft een sterk begrotingskader en staat niet aan de vooravond van een nieuwe schuldencrisis.
17
23
Dezelfde druk, een andere inschatting
Keller-Sutter legde de nadruk op het risico dat schuldenproblemen zich tussen onderling verbonden economieën kunnen verspreiden. Zwitserland heeft een van de laagste overheidsschulden van Europa, maar volgens haar is het belangrijk om naar het bredere internationale beeld te kijken. Haar uitspraak was een waarschuwing voor een mogelijke crisis, niet de constatering dat die al is begonnen.
17
Pierrakakis benadrukte vooral de veranderde financieringsomstandigheden. In een interview met CNN tijdens de bijeenkomsten zei hij dat het tijdperk van goedkoop en ruim beschikbaar kapitaal voorbij is. Tegelijk noemde hij het Europese begrotingskader solide. Hogere leenkosten zijn volgens die redenering op zichzelf geen bewijs dat Europa opnieuw in een staatsschuldencrisis belandt.
23
58
Het verschil zit dus vooral in de nadruk: Keller-Sutter wees op het gevaar van besmetting door hoge schulden, terwijl Pierrakakis stelde dat Europa met zijn begrotingsinstellingen een moeilijker financieringsklimaat aankan. Geen van beiden doet de hogere schuldenlast af als onbelangrijk; ze verschillen van mening over wat die oplopende kosten zeggen over de kans op een crisis.
17
23
Frankrijk maakt de zorgen concreet
Frankrijk laat zien waarom de discussie speelt. Volgens Bruegel bedraagt de Franse overheidsschuld ongeveer 120% van het bruto binnenlands product (bbp), en is het lastig om de schuld en het begrotingstekort op een houdbaar pad te krijgen.
2 Op 16 oktober zei het Europese departement van het IMF dat hogere Franse leenkosten op korte termijn beheersbaar zijn. Als die stijging aanhoudt, neemt de druk op Parijs toe om met een geloofwaardig plan voor begrotingsconsolidatie op middellange termijn te komen. De rente op Franse tienjarige staatsobligaties naderde toen 4,9%, het hoogste niveau in meer dan twintig jaar, meldde het IMF.
21
Dat wijst op serieuze druk op de Franse overheidsfinanciën, maar bewijst niet dat er een schuldencrisis in de eurozone gaande is. Het onderscheid tussen een groot nationaal begrotingsprobleem en een systeemcrisis in de regio is de kern van het verschil tussen Keller-Sutters waarschuwing en Pierrakakis’ geruststelling.
2
21
23
De bredere internationale context
De discussie speelde tegen de achtergrond van toenemende druk op overheidsfinanciën wereldwijd. Volgens een IMF-briefing ligt de wereldwijde overheidsschuld rond de 100% van het bbp, het hoogste niveau sinds de Tweede Wereldoorlog.
15 Het IMF beschreef daarnaast een wereldeconomie die wordt opgeschud door twee tegengestelde krachten: een energieschok door het conflict in het Midden-Oosten en extra vraag die samenhangt met kunstmatige intelligentie. Ook waarschuwde het fonds dat overheidsschulden en risico’s rond de AI-investeringshausse de groei bedreigen.
1
52
Die context verklaart waarom Pierrakakis de nadruk legde op de wereldwijde verschuiving naar duurdere financiering. Tegelijk geeft ze gewicht aan Keller-Sutters zorg: hoge schulden kunnen riskanter worden wanneer lenen duurder is en economieën met dezelfde schokken te maken krijgen. De beschikbare berichtgeving onderbouwt dit brede verschil van inzicht, maar bevestigt niet alle aanvullende cijfers en beleidsvoorstellen uit de oorspronkelijke vraag.
1
17
23
52