Droneaanvallen op Kyiv: waarom ook buiten de stad internet uitviel

Een internetstoring hoeft niet te beginnen bij de aansluiting thuis. Als een datacenter of een knooppunt waar netwerken verkeer uitwisselen wordt geraakt, kunnen de gevolgen zich over meerdere providers en plaatsen verspreiden. Dat gebeurde na de Russische droneaanvallen op Kyiv in september. Het Oekraïense ministerie van Digitale Transformatie meldde na de aanvallen van 23 september verbindingsproblemen bij ongeveer 100.000 huishoudens in de hoofdstad en de omliggende regio.1

Wat viel er op 23 september uit?

Internetproviders Pavutyna en UTELS meldden schade aan datacenters in Kyiv. UTELS zei dat in een getroffen gebouw belangrijke apparatuur voor het kernnetwerk stond en dat die zonder stroom zat. Reparatieploegen werkten aan herstel. Uit die melding blijkt niet dat alle kernapparatuur van UTELS was vernield.2122

Ook bij andere netwerken was de storing merkbaar. Internetmonitor NetBlocks zag na de aanval gedeeltelijke verbindingsverliezen bij Kyiv Link, Pautina, Utels en Crazy Network.26 Volgens Forbes Ukraine raakte schade aan een knooppunt voor de uitwisseling van internetverkeer in Kyiv ook de dienstverlening van Crazy Network in Vinnytsia en de regio Chmelnytskyi. Dat wijst op gevolgen buiten de hoofdstad, niet op een landelijke internetuitval.24

Het ministerie zei op 23 september dat specialisten de schade opnamen en reparaties uitvoerden. De beschikbare berichten geven geen tijdstip waarop de verbinding bij alle getroffen netwerken volledig was hersteld.121

Wat gebeurde er na de aanval van 25 september?

Na de aanval op het zakencentrum Protasov in Kyiv meldden lokale media dat sommige klanten van provider FAUST geen internet meer hadden. In het complex bevindt zich het datacenter van Cosmonova. De precieze oorzaak van elke verbindingsstoring, het aantal getroffen klanten en het moment van herstel waren niet bevestigd.46

Een afzonderlijk bericht meldde dat een droneaanval op een zakencentrum in Kyiv op 25 september vier mensen het leven kostte en een datacenter beschadigde. Op basis van het hier aangehaalde materiaal is niet onafhankelijk vast te stellen dat alle vier de doden bij Protasov vielen.12 Volgens een ander bericht raakte die dag ook een datacenter van Datagroup beschadigd. Klantgegevens bleven volgens dat bericht veilig en diensten draaiden door via back-uplocaties.13

Hoe reageerden de autoriteiten?

Het Russische ministerie van Defensie zei dat het datacenters en andere locaties had aangevallen die volgens Moskou ten dienste stonden van Oekraïne. Dat is de Russische rechtvaardiging voor de aanvallen, geen onafhankelijke bevestiging van militair gebruik van die locaties.1

President Volodymyr Zelensky zei dat aanvallen op datacenters en internetproviders het voor mensen moeilijker maken om contact te houden, te studeren en te werken. Hij kondigde extra besluiten aan om datacenters en andere cruciale communicatievoorzieningen te beschermen, maar de aangehaalde berichtgeving specificeert die maatregelen niet.1213 Minister van Buitenlandse Zaken Andrii Sybiha waarschuwde dat aanvallen op grote datacenters de informatiestroom kunnen verstoren en mensen in gevaar kunnen brengen.3031

Het onderscheid tussen beide datums is belangrijk: ongeveer 100.000 getroffen huishoudens is de gemelde omvang na 23 september. Er volgden berichten over uitval bij FAUST na 25 september, maar zonder bevestigd aantal. De beschikbare bronnen leveren daarom geen betrouwbaar totaal voor beide aanvallen samen op.14