Russische goudverkopen leggen druk op oorlogskas bloot, terwijl Hongkong doorvoercentrum wordt

Ruslands opvallend grote verkoop van goud wijst vooral op toenemende druk op de financiering van de oorlog, niet op een acuut staatsbankroet. Nu de uitgaven sneller stijgen dan de inkomsten en een groot deel van de vooroorlogse reserves in westerse rechtsgebieden is geblokkeerd, zet Moskou een bezit dat het zelf in handen heeft om in bruikbare middelen.

Tegelijkertijd heeft goud van Russische oorsprong een veel grotere afzetroute gevonden in Hongkong. Beide ontwikkelingen passen in hetzelfde beeld van een financieel systeem dat zich aan sancties aanpast. Maar ze mogen niet op één hoop worden gegooid: verkopen uit de reserves van de centrale bank zijn iets anders dan commerciële gouduitvoer.

Ongeveer 50 ton minder goud in zeven maanden

De goudvoorraad van de Bank of Russia daalde sinds het begin van 2026 met 1,6 miljoen troy ounce tot 73,2 miljoen troy ounce op 1 augustus, omgerekend ongeveer 2.280 ton. Dat was het laagste gemelde niveau sinds januari 2020. 44

De afname komt neer op circa 50 ton in de eerste zeven maanden van het jaar. Goud is voor Rusland een cruciale reserve: het is fysiek bezit dat onder eigen controle kan worden gehouden en te gelde kan worden gemaakt wanneer andere activa moeilijk toegankelijk zijn.

Een begrotingsgat vergroot de waarde van liquide reserves

Het Russische federale begrotingstekort bedroeg in januari-juli 2026 6,455 biljoen roebel, oftewel 2,8% van het bbp. Daarmee lag het al ruim boven de officiële jaardoelstelling van 3,786 biljoen roebel, of 1,6% van het bbp. 28

Het ministerie van Financiën schreef een deel van het vroege tekort toe aan vooruitgeschoven financiering van uitgaven. De bredere druk blijkt echter ook uit de cijfers: de olie- en gasinkomsten daalden in de eerste zeven maanden met 16,8% op jaarbasis, terwijl de totale uitgaven met 14,5% stegen. 31

Goudverkopen bieden Moskou dus een praktische buffer. Ze leveren middelen op zonder alleen zwaarder te leunen op extra leningen in roebels of op de resterende bruikbare valutareserves. Daar staat tegenover dat goud eindig is: elke verkoop verkleint een zeer draagbare en politiek waardevolle reservebuffer.

Waarom goud onder sancties zwaarder weegt

Westerse sancties hebben een groot deel van de Russische centrale-bankactiva in landen die de sancties toepassen geïmmobiliseerd; doorgaans wordt het bevroren bedrag geschat op ongeveer 300 miljard dollar. 53 Dat betekent niet dat Rusland geen middelen meer kan gebruiken. Het beschikt nog over goud in eigen land, exportinkomsten, belastingcapaciteit, een binnenlandse schuldmarkt en toegang tot sommige niet-westerse activa en valuta.

Maar reserves zijn niet allemaal even inzetbaar. Goud dat in Rusland wordt aangehouden, staat onder Russische controle en kan worden verkocht of als onderpand worden gebruikt. Juist daarom is het waardevoller als financieringsinstrument nu de toegang tot westerse financiële infrastructuur beperkt is.

De beschikbare berichtgeving bevat geen consistente reeks voor de totale reserves. Daardoor is niet betrouwbaar vast te stellen hoe het procentuele aandeel van goud in de totale Russische reserves veranderde. Minder tonnen betekent bovendien niet automatisch een lager waardeaandeel: de goudprijs kan sterk stijgen of dalen.

Hongkong wordt een spil in de handel in Russisch goud

Hongkong importeerde van januari tot en met juli 2026 bijna 100 ton goud van Russische oorsprong. Dat is een record in de beschikbare data en bijna driemaal het volume in dezelfde periode van 2025. 2 Begin augustus lag het volume al boven de 85 ton die in heel 2025 werd ingevoerd. 4

Sinds 2022 hebben entiteiten in Hongkong volgens berichtgeving op basis van handelsdata voor ongeveer 35 miljard dollar aan Russisch edelmetaal gekocht. 10

De verschuiving volgt op de omleiding van de goudhandel na sancties. De Verenigde Staten en het Verenigd Koninkrijk legden na de grootschalige Russische invasie van Oekraïne beperkingen op aan Russisch goud, terwijl Hongkong en het Chinese vasteland geen vergelijkbare maatregelen hebben ingevoerd. 36

Hongkong is niet alleen belangrijk door de import. De stad is een groot centrum voor handel, financiering en logistiek, waar goud kan worden verkocht, opgeslagen, via tussenpersonen kan worden verwerkt of verder kan worden vervoerd. Volgens de berichtgeving gaat veel van het Russische goud dat Hongkong binnenkomt uiteindelijk naar het Chinese vasteland. 41

De beperkingen van openbare handelsdata blijven belangrijk. Die tonen niet per afzonderlijke zending wie de uiteindelijke koper is, welke raffinaderij elke baar verwerkt of of iedere import in Hongkong doorreist naar China. Ook bewijzen ze niet dat het goud afkomstig is uit de reserves van de centrale bank in plaats van van commerciële producenten of banken.

Minder opties betekent nog geen faillissement

De kern van de zorg is niet dat Rusland zijn verplichtingen op korte termijn niet kan nakomen, maar dat zijn financieringskeuzes duurder en minder flexibel worden. Belastingen verhogen, binnenlands lenen, uitgaven beperken, yuan-tegoeden gebruiken en goud verkopen: elke route heeft economische of politieke kosten.

Rusland hield op 1 augustus nog ongeveer 2.280 ton goud aan. 44 Bij een verkooptempo van circa 50 ton in zeven maanden komt de puur rekenkundige jaarstand uit op ongeveer 86 ton. Gedeeld door 2.280 ton levert dat indicatief 26 tot 27 jaar op.

Dat is nadrukkelijk geen voorspelling. Rusland kan zijn hele voorraad niet zonder zware gevolgen liquideren, en toekomstige verkopen hangen af van de goudprijs, de begrotingsbehoefte, exportinkomsten en alternatieve financiering. De rekensom laat alleen zien waarom een recordverkoop een serieus waarschuwingssignaal kan zijn zonder dat die directe insolventie betekent.

Compliance-risico's voor goud- en financiële bedrijven

De groeiende handel via Hongkong vergroot de zorgplicht voor goudhandelaren, raffinaderijen, banken, verzekeraars, rederijen en expediteurs die te maken hebben met westerse sanctieregimes. Het risico zit niet per se in het fysiek behandelen van één goudbaar van Russische oorsprong. Relevant is of een transactie gesanctioneerde personen, banken of producenten betreft; de herkomst of uiteindelijke belanghebbende verhult; sanctieontwijking faciliteert; of gebruikmaakt van verboden diensten met een westerse link.

Het risico is bijzonder groot als Russisch goud wordt gemengd met metaal uit andere landen. Juridische experts waarschuwden dat dit de naleving voor westerse financiële instellingen en goudbedrijven in Hongkong moeilijker maakt. 39 De regering van Hongkong stelt dat deelnemers aan het lokale goudverrekeningssysteem moeten voldoen aan de toepasselijke regels tegen witwassen en terrorismefinanciering. 39

Voor bedrijven die verbonden zijn met Amerikaanse, Britse of EU-netwerken voor betalingen, verzekeringen, raffinage of logistiek kan dat leiden tot strengere controle op herkomst, tegenpartijen, betalingen en alle tussenpersonen. In ernstige gevallen dreigen geblokkeerde betalingen, verlies van correspondentbankrelaties, sanctielijsten of andere handhavingsmaatregelen.

De kern

Ruslands goudverkopen en de recordimport van Hongkong belichten verschillende kanten van dezelfde aanpassing aan het sanctieregime. Moskou gebruikt goud onder eigen controle nu de begrotingsdruk toeneemt en de inzetbare reserves beperkter worden. Ondertussen is Hongkong een belangrijke toegangspoort geworden voor commercieel Russisch goud naar Aziatische markten, vooral China.

Dat wijst op financiële spanning en een blijvende heroriëntatie van de goudhandel, maar niet op uitgeputte Russische reserves — en evenmin op bewijs dat elke goudbaar die in het buitenland wordt verkocht uit de centrale bank komt.