Waarom de afwijzing van Iran de obligatiemarkt onder druk zette

De afwijzing door president Donald Trump van een Iraans voorstel om de Straat van Hormuz te heropenen temperde de hoop op een snelle oplossing voor de verstoring van de energietoevoer. De olieprijs liep op en staatsobligaties werden verkocht. Dat wakkerde de vrees aan dat duurdere brandstof de inflatie hardnekkig hoog houdt en de rente langer op een hoog niveau kan blijven. De markt kreeg zo te maken met een lastige combinatie: stijgende prijzen en strakkere financiële voorwaarden. Dat betekent op zichzelf niet dat er een recessie aankomt.1219

Hoe olie de obligatiemarkt raakte

De olieprijs steeg maandag vroeg op de dag met meer dan 4 dollar per vat, maar leverde later een groot deel van die winst weer in. Brent-olie sloot uiteindelijk 0,9% hoger op 105,28 dollar per vat.1 Die eerste sprong zette de toon: beleggers vreesden al dat een langdurige verstoring de energiekosten hoog zou houden en het bestrijden van inflatie zou bemoeilijken.24

Als beleggers bestaande obligaties verkopen, daalt de prijs ervan en stijgt het rendement. De rente op Amerikaanse staatsobligaties met een looptijd van tien jaar liep maandag met 9 basispunten op tot 5,25%, het hoogste niveau in 19 jaar. De dertigjaarsrente bereikte 5,57%, het hoogste sinds 2004. Ook de kortere rentes stegen, terwijl handelaren rekening hielden met verdere renteverhogingen door de Federal Reserve, de Amerikaanse centrale bank.18

De verkoopgolf bleef niet tot de VS beperkt

De druk was ook merkbaar buiten de Amerikaanse markt. Staatsobligaties daalden in waarde in Japan, Australië en Zuid-Korea.3 Ook de rente op tienjarige Duitse en Britse staatsleningen liep op, door bredere zorgen dat hogere energieprijzen de inflatierisico’s vergroten.29

Hogere overheidsrentes kunnen doorwerken in de financieringskosten van huishoudens en bedrijven. Tegelijk moeten beleggers rekening houden met twee mogelijke gevolgen: een energieschok die de inflatie aanjaagt en een strakker rentebeleid dat uiteindelijk de economische activiteit kan afremmen.

Waarom de verwachtingen voor de Fed-rente veranderden

Fed-bestuurders hadden aangegeven dat verdere renteverhogingen nodig kunnen zijn als de prijsdruk niet afneemt. Eerder die maand verhoogde de centrale bank de rente al met 0,25 procentpunt.19 De hogere olieprijs gaf beleggers extra reden om rekening te houden met een strenger rentebeleid. Volgens Reuters zagen de markten de kans op een nieuwe Fed-verhoging in oktober op ongeveer 70%.11

Dat is een verwachting van beleggers, geen genomen besluit. Blijven de olieprijzen hoog en houdt de inflatie aan, dan kunnen de verwachtingen voor renteverhogingen stevig blijven. Neemt de energieschok af, of laten nieuwe cijfers zien dat de economie verzwakt, dan kan het vooruitzicht veranderen.

Bessent legt de nadruk op andere factoren

Minister van Financiën Scott Bessent riep Fed-bestuurders op om een ‘open blik’ te houden op de rente. Volgens hem kunnen productiviteitswinsten, onder meer door kunstmatige intelligentie, en deregulering helpen de Amerikaanse inflatie binnen de perken te houden.51

Bessent benadrukt daarmee factoren die de onderliggende inflatie kunnen afremmen. De reactie op de obligatiemarkt weerspiegelt juist de zorg dat hogere energiekosten de prijsdruk alsnog versterken. Uit de beschikbare berichtgeving blijkt niet dat Bessents betoog die tegenstelling voor beleggers heeft weggenomen.

Wat de rentecurve en nieuwe cijfers wel en niet vertellen

Een kleiner verschil tussen de rente op langlopende en kortlopende Amerikaanse staatsobligaties kan passen bij zorgen dat een strak monetair beleid de toekomstige groei afremt. Maar zo’n verschil is op zichzelf geen bewijs dat een recessie eraan komt. De beschikbare berichten over maandag beschrijven hogere rentes over verschillende looptijden, maar tonen geen specifieke nieuwe vernauwing van het Amerikaanse renteverschil aan.18

De komende week verschijnen belangrijke Amerikaanse inflatie- en werkgelegenheidscijfers.4 Blijven de inflatie en energieprijzen hoog, dan krijgt het argument voor aanhoudend hoge of verder stijgende rentes meer gewicht. Tekenen van een verzwakkende arbeidsmarkt kunnen juist de groeizorgen vergroten en de Fed voor lastigere keuzes stellen. Voor beleggers draait het om één kernvraag: is de olieschok tijdelijk, of wordt die een aanhoudende bron van inflatie?