Natuurkundigen van Northwestern University hebben één positron — de antimaterietegenhanger van een elektron — maandenlang gevangen gehouden en de laagste quantumtoestanden ervan kunnen onderscheiden. Hun zogeheten ‘one-positron quantum cyclotron’ is een nieuwe manier om het magnetisch moment van een positron nauwkeuriger te meten dan met klassieke cyclotronmetingen. De proef toont nog geen verschil tussen materie en antimaterie aan.
3
17
Een deeltje gevangen zonder het aan te raken
De onderzoekers gebruikten een Penning-val: een combinatie van elektrische en magnetische velden waarmee een geladen deeltje kan worden vastgehouden zonder dat het een materiële wand raakt. In deze opstelling konden ze de laagste energieniveaus van zowel de beweging van het positron als zijn spin onderscheiden.
3
17
Dat is niet vanzelfsprekend. Positronen die bij radioactief verval ontstaan, kunnen veel energie hebben en moeten eerst voldoende worden afgeremd om ze te kunnen vangen.
12 Volgens berichtgeving koelde het team het positron af tot ongeveer 300 millikelvin, oftewel 0,3 kelvin boven het absolute nulpunt.
10 De kern van de prestatie is echter niet alleen de lage temperatuur: de onderzoekers konden de quantumtoestanden van het geïsoleerde deeltje ook onderscheiden en beheersen.
17
Met zorgvuldig afgestemde microgolven konden ze het positron tussen quantumtoestanden laten overgaan en zulke overgangen waarnemen.
4
11 Dat maakt metingen op quantum-niveau mogelijk en biedt een route naar een nauwkeuriger bepaling van het magnetisch moment dan met klassieke cyclotronbeweging.
11
17
Waarom het magnetisch moment belangrijk is
Het magnetisch moment beschrijft hoe een deeltje reageert op een magnetisch veld. Door dat moment bij het positron te vergelijken met dat van het elektron, kunnen onderzoekers een fundamentele symmetrie in de natuurkunde testen. Volgens de CPT-symmetrie moeten de twee magnetische momenten even groot zijn, maar een tegengesteld teken hebben.
11
17
De onderzoeksgroep van Northwestern heeft het magnetisch moment van het elektron eerder gemeten met een onzekerheid van 0,13 parts per trillion.
32 Op de onderzoekspagina van de groep staat als doel om het magnetisch moment van het positron 150 keer nauwkeuriger te meten dan eerdere positronmetingen, zodat de vergelijking met het elektron preciezer wordt. Dat is een ambitie voor toekomstig onderzoek, niet een precisie die met de nieuwe opstelling al is bereikt.
34
Een herhaalbaar verschil tussen de twee deeltjes zou aanleiding zijn voor grondig onderzoek naar de meting en de onzekerheden daarin. De nieuwe opstelling maakt een gevoeligere test mogelijk, maar heeft zo’n verschil niet aangetoond.
11
17
Een meetinstrument, nog geen doorbraak in de theorie
De studie laat zien dat een quantumcyclotron met één positron kan werken en dat de laagste cyclotron- en spintoestanden van het deeltje zijn onderscheiden. De berichtgeving meldt dat het positron maandenlang werd vastgehouden. Samen vormen die resultaten een platform voor toekomstige precisie-experimenten.
3
17
De volgende stap is de vergelijking van de magnetische momenten zelf. Tot die meting is gedaan en een eventueel verschil onafhankelijk is bevestigd, zijn uitspraken over een barst in de deeltjesfysica of een verklaring voor het overwicht van materie in het heelal geen conclusies uit dit experiment.