Waarom de Straat van Hormuz op slot blijft en wat dat betekent voor de olieprijs

Het plan omvat vrijwillige tolheffing voor schepen die de waterweg gebruiken, een voorstel van de Golfstaten dat door Oman is gepresenteerd . Iran heeft zich tot nu toe tegen het vrijwillige model verzet en eist in plaats daarvan verplichte betalingen . Daarnaast voorziet een apart Iraans ontwerpplan in tolheffing voor vrachtschepen. Het Iraanse parlement bespreekt een wetsvoorstel om Amerikaanse en Israëlische schepen volledig uit de zeestraat te weren, met boetes tot een vijfde van de ladingwaarde voor overtreders .

Politieke eisen (VS-spoor)

Op 8 augustus 2026 legde de Opperste Nationale Veiligheidsraad van Iran – via secretaris Mohammad Bagher Zolghadr – zes voorwaarden voor volledige heropening van de zeestraat. Meerdere bronnen melden de volgende eisen :

1. De VS mogen Iran nooit meer bedreigen.
2. De VS moeten de zeeblokkade van Iran beëindigen.
3. De VS moeten alle militaire middelen uit de regio terugtrekken.
4. De VS moeten alle sancties tegen Iran opheffen.
5. De VS moeten Iraanse tegoeden vrijgeven.
6. De VS moeten Iran compenseren voor oorlogsschade.

Iran heeft verklaard dat de zeestraat niet wordt heropend totdat de VS 'zijn gedrag corrigeert' en aan deze voorwaarden voldoet . Minister van Buitenlandse Zaken Abbas Araghchi maakte duidelijk dat zelfs een deal met Oman over het beheer van de zeestraat 'niet genoeg zou zijn om de waterweg vrij te maken' .

Impact op de olieprijs: een week vol schommelingen

De weigering van Iran om direct te onderhandelen en de vergaande eisen hebben geleid tot een zeer volatiele oliemarkt, die heen en weer wordt geslingerd tussen oorlogspremies en incidentele diplomatieke hoop.

• 4 augustus: Hoop op een deal veroorzaakte een scherpe verkoopgolf. Brent-olie daalde bijna 5% naar een slotkoers van $79,36 per vat – het laagste niveau in drie weken – nadat Qatarese en Amerikaanse functionaris hadden gesuggereerd dat diplomatieke vooruitgang mogelijk was . Goldman Sachs-analisten voorspelden een Brent-prijs tussen $80 en $90 per vat tot er duidelijkheid is over een Iran-deal of een significante escalatie .
• 6 augustus: De olieprijs keerde terug en steeg meer dan $3 per vat, nadat bekend werd dat een Iraanse parlementscommissie een wetsvoorstel bekeek om Amerikaanse en Israëlische schepen uit de zeestraat te weren .
• 7 augustus: Brent-olie steeg ruim $1 naar een slotkoers van $83,55 per vat door hernieuwde onzekerheid over de onderhandelingen .
• 9 augustus: Iran sloot directe VS-gesprekken uit, wat leidde tot extra opwaartse druk op de prijzen. Araghchi zei dat Teheran de onderhandelingen met Washington niet zou hervatten totdat de VS de door Iran genoemde schendingen van een tussentijds vredesakkoord zou aanpakken .

De rol van Oman als bemiddelaar

Oman fungeert als het belangrijkste diplomatieke kanaal tussen Iran en de Golfstaten, en indirect met de VS.

• Juni 2026: Oman en Iran begonnen formele gesprekken over het beheer van de scheepvaart in de zeestraat en spraken af een gezamenlijke werkgroep op te richten .
• 28 juli: Oman presenteerde een plan met steun van de Golfstaten dat Iran in staat zou stellen vrijwillige tol te heffen van schepen die door de zeestraat varen .
• Begin augustus: Iran zei dat de onderhandelingen met Oman in de 'eindfase' waren en dat een deal 'op het punt stond te worden afgerond', waarbij beide partijen coördinaten voor scheepvaartroutes waren overeengekomen .
• 4 augustus: Een hooggeplaatste Iraanse bron bevestigde dat het tijdelijke plan dat wordt besproken, Iran inkomende controle en toezicht op uitgaand verkeer zou geven .
• 8 augustus: Iran maakte echter duidelijk dat de Oman-deal alleen niet voldoende is – de VS moet ook aan de politieke eisen voldoen voordat de waterweg volledig wordt heropend .

De Iraanse onderminister van Buitenlandse Zaken, Kazem Gharibabadi, zei dat het akkoord met Oman de waterweg niet automatisch zou heropenen . Araghchi noemde de wijzigingen van de scheepvaartroutes een 'technische en juridische kwestie', los van volledige heropening .

Recente aanvallen op energie-infrastructuur in de Golf

Iran en zijn proxy's hebben sinds het begin van het conflict in 2026 systematisch energie-infrastructuur in de Golf aangevallen. ACLED-data tonen ten minste 172 aanvallen op niet-militaire infrastructuur tussen 28 februari en 30 juli .

• 18–19 maart 2026: Iraanse luchtaanvallen veroorzaakten grote schade aan de Ras Laffan-gasfabriek in Qatar (de grootste ter wereld), troffen de SAMREF-raffinaderij in Saoedi-Arabië (een joint venture van Aramco en Exxon), dwongen de VAE gasinstallaties te sluiten en veroorzaakten branden in twee Koeweitse raffinaderijen .
• 9 april 2026: Saoedi-Arabië meldde dat aanvallen de olieproductiecapaciteit met 600.000 vaten per dag hadden verminderd en de doorvoer via de Oost-West-Pijplijn met 700.000 vaten per dag .
• 29 juli 2026: Vanuit Iraaks grondgebied gelanceerde drone-aanvallen waren gericht op Saoedische olie-installaties in de Oostelijke Provincie; Saoedische strijdkrachten onderschepten en vernietigden verschillende drones .
• 8 augustus 2026: De VAE meldde dat Iran een ander schip in of nabij de Straat van Hormuz had geraakt .

Aanpak van president Trump

Trump hanteert een tweesporenbeleid van militaire dreigementen en diplomatieke openingen.

• 4 augustus: Trump zei dat de Straat van Hormuz 'zeer snel' zou worden geopend, anders zou Iran 'zeer hard worden aangepakt' .
• Trump bevestigde ook dat de gesprekken in Qatar goed waren verlopen, wat bijdroeg aan de olieprijsdaling van 4 augustus .
• De VS hebben de sancties tegen Iran opnieuw opgelegd en aangescherpt en handhaven een zeeblokkade in de regio .
• Vicepresident JD Vance zei dat Iran de VS had laten weten 'geen rode lijnen' te hebben in het conflict, wat wijst op een aanhoudend escalatierisico .

Factoren die normale scheepvaart vertragen

Verschillende factoren blokkeren de terugkeer naar normaal verkeer door de zeestraat:

• De maximalistische politieke eisen van Iran. De zes voorwaarden die aan de VS zijn gesteld – waaronder troepenterugtrekking, opheffing van sancties en oorlogsschadevergoeding – worden algemeen beschouwd als onbespreekbaar voor Washington .
• Geen direct VS-Iran-kanaal. Iran heeft directe onderhandelingen met de VS voorlopig uitgesloten, waardoor Oman als tussenpersoon fungeert met beperkte bevoegdheid op het politieke spoor .
• Voortdurende aanvallen. De VAE meldde op 8 augustus een nieuwe raketaanval op een schip, wat aantoont dat de vijandelijkheden voortduren, zelfs terwijl de diplomatieke gesprekken vorderen .
• Iraans wetsvoorstel in het parlement. Een commissie bestudeert wetgeving om Amerikaanse en Israëlische schepen volledig uit de zeestraat te weren, wat het gebruik van de waterweg fundamenteel zou beperken, zelfs als deze gedeeltelijk wordt heropend .
• Gebrek aan verzekeringen en vertrouwen. Rederijen worden geconfronteerd met onzekerheid over veiligheid, mogelijke tolheffing en juridische aansprakelijkheid, wat een snelle terugkeer naar normale verkeersvolumes belemmert.

Goldman Sachs-analisten vatten de marktvisie als volgt samen: Brent blijft schommelen tussen $80 en $90 per vat tot er ofwel duidelijkheid is over een deal of een significante militaire escalatie – de markt zelf rekent dus op aanhoudende verstoring .