De Iraanse waarschuwingen van 1 november schetsen een nieuw conflict met de Verenigde Staten als mogelijk langer dan de vorige gevechten en niet beperkt tot West-Azië. Ook zouden Amerikaanse troepen en de scheepvaart in de regio gevaar kunnen lopen. Daarmee zette Teheran een heel ander beeld neer dan president Donald Trump, die zei dat de VS nog één of twee doelen in Iran in ‘10 minuten’ kunnen aanpakken. Geen van beide uitspraken voorspelt op zichzelf hoe een nieuwe oorlog zou verlopen of eindigen.
1
34
6
Iran waarschuwt voor een langer en groter conflict
Legerwoordvoerder Mohammad Akraminia zei dat een toekomstige oorlog langer kan duren dan het vorige conflict. Ook, aldus Akraminia, kan Trump niet bepalen wanneer of onder welke voorwaarden die oorlog eindigt. Iraanse functionarissen dreigden bovendien met een onmiddellijke en omvangrijke reactie op nieuwe aanvallen.
1
34
Akraminia zei expliciet dat een nieuwe oorlog niet beperkt zou blijven tot West-Azië. In dezelfde berichtgeving waarschuwde Iran voor ‘verwoestende aanvallen’ op Amerikaanse oorlogsschepen en werd een mogelijke grondinvasie omschreven als een ‘dodenveld’ voor binnentrekkende troepen. Dat zijn dreigementen die de reikwijdte van een mogelijke vergelding aangeven; ze bewijzen niet dat Iran al die dreigingen ook kan uitvoeren.
34
Andere verklaringen onderstreepten die boodschap. Defensieminister Mehrdad Akhlaghi beloofde een ‘evenredige, beslissende en doeltreffende reactie’. Een woordvoerder van de Revolutionaire Garde zei dat een conflict met de Verenigde Staten ‘geen geografische grenzen’ kent.
2 Daarnaast berichtte Iran International over Iraanse dreigementen tegen onder meer luchthavens, pijpleidingen en andere civiele of economische infrastructuur in Golfstaten als de Amerikaanse en Israëlische aanvallen zouden worden hervat.
24
Wat betekent Trumps ‘10 minuten’?
Trump zei dat de Verenigde Staten nog één of twee locaties moesten ‘aanpakken’. Hij noemde Pickaxe Mountain, dat in berichtgeving wordt omschreven als een vermoedelijk ondergronds nucleair complex. Volgens Trump zou zo’n aanval in ‘10 minuten’ kunnen worden uitgevoerd. Dat is een uitspraak over de snelheid van een mogelijke aanval, niet het bewijs dat die het Iraanse nucleaire programma definitief zou uitschakelen of de vijandelijkheden zou beëindigen.
6
7
Trump zei ook dat de onderhandelingen ‘goed verlopen’, maar noemde Iran ‘niet erg betrouwbaar’.
6 Tegelijkertijd meldde Reuters dat Iraanse onderhandelaars in Doha met Qatarese bemiddelaars spraken. Diplomaten probeerden een nieuwe uitbarsting van gevechten na de Amerikaanse tussentijdse verkiezingen van 3 november te voorkomen. De berichtgeving wijst op zorgen over escalatie, maar bevestigt geen besluit of tijdschema voor een aanval.
33
Scheepvaart en Amerikaanse troepen als inzet
De Iraanse dreigementen gingen over Amerikaanse oorlogsschepen en grondtroepen. Andere berichten wezen op mogelijke doelen in buurlanden, waaronder civiele en economische infrastructuur. Daarmee presenteerde Teheran mogelijke vergelding als iets dat verder zou kunnen gaan dan aanvallen op Iraanse en Amerikaanse militaire locaties. Het blijven officiële dreigementen; ze bewijzen niet dat elk genoemd doelwit daadwerkelijk zou worden aangevallen.
34
24
Ook de Straat van Hormuz blijft een belangrijk spanningspunt. CENTCOM, het Amerikaanse militaire commando voor het Midden-Oosten, zei dat de belangrijkste vaarroutes in de zeestraat vrij waren van Iraanse zeemijnen. Dat is een Amerikaanse militaire verklaring over de mijnsituatie op die routes en beslecht niet het bredere geschil over de veiligheid en toegang voor de scheepvaart.
30 Andere berichtgeving beschreef Iraanse aanspraken op de zeestraat en aanhoudende zorgen over aanvallen op schepen.
21
31
Wat is bekend over de Iraanse militaire capaciteit?
Volgens berichtgeving op basis van westerse functionarissen heeft Iran productiecapaciteit voor raketten en drones behouden en beschikt het land nog over ballistische raketten en een deel van zijn antischeepswapens. Dat wijst erop dat Iran sommige wapens kan aanvullen, maar maakt niet duidelijk hoe groot of effectief de resterende strijdkrachten zijn.
48
Dat onderscheid is van belang: een waarschuwing dat een oorlog lang kan duren en zich kan uitbreiden, is niet hetzelfde als een onafhankelijk bevestigde inschatting van wat Iran daadwerkelijk kan volhouden. De beschikbare berichtgeving stelt niet vast hoe sterk de herstelde Iraanse luchtverdediging is, of nieuwe aanvallen het nucleaire programma blijvend zouden terugzetten, of hoe een nieuw conflict zou eindigen.
Diplomatie loopt door
De militaire waarschuwingen betekenen niet dat de diplomatie is stilgevallen. Iraanse onderhandelaars voerden gesprekken met Qatarese bemiddelaars in Doha. Minister van Buitenlandse Zaken Abbas Araghchi zei dat Iran klaar was voor zowel ‘verdediging als diplomatie’.
33
35
47 De berichten laten zien dat gesprekken en dreigementen naast elkaar bestaan; ze tonen niet aan dat partijen een akkoord hebben bereikt.
De duidelijkste conclusie gaat daarom over de boodschap van Teheran, niet over de uitkomst: Iran waarschuwt dat een korte Amerikaanse aanval kan uitmonden in een langer en geografisch breder conflict. Trump benadrukt juist hoe snel de VS resterende doelen zouden kunnen aanvallen. Wat er vervolgens gebeurt, hangt af van besluiten en gebeurtenissen die uit deze uitspraken alleen niet zijn af te leiden.
1
34
6