PwC betrapt op AI-hallucinaties in vier rapporten

Daarmee is PwC de laatste van de vier grote internationale accountants- en advieskantoren — de zogenoemde Big Four — die in onderzoeken van GPTZero met vergelijkbare problemen in verband wordt gebracht. Eerder kwamen Deloitte, Ernst & Young (EY) en KPMG aan de beurt .

Wat GPTZero aantrof

GPTZero analyseerde de rapporten met zijn tools Hallucination Check en AI Detector . De onderzoekers zagen in alle vier de documenten aanwijzingen voor onzorgvuldig AI-gebruik:

• ‘Transforming Governance: Citizen Pulse’ (2025): GPTZero schatte de kans dat het rapport volledig door AI was gegenereerd op 84 procent. De hoofdtekst scoorde 100 procent op de AI-detector . Het rapport promootte een PwC-methodologie met de naam ‘Citizen Pulse’ en stelde dat overheden in Denemarken, Saudi-Arabië, de Verenigde Staten en Australië deze gebruikten. GPTZero vond weinig publiek bewijs dat Citizen Pulse als formeel PwC-product bestaat en concludeerde dat het rapport mogelijk zowel een product als zakelijke relaties met vier landen had verzonnen .
• ‘Shaping the GCC Mobility Landscape’ (2026): dit rapport werd voor 82 procent als ‘mixed’ aangemerkt en bevatte volgens GPTZero hallucinaties in citaten en niet-verifieerbare claims . GCC staat voor de Samenwerkingsraad van de Arabische Golfstaten.
• ‘Building a Cyber-Resilient eMobility Ecosystem’ (2025): dit document kreeg een score van 60 procent AI-gegenereerd of ‘mixed’ en bevatte volgens de analyse valse voetnoten en gefabriceerde bronnen .
• ‘Agentic AI – The New Frontier in GenAI’ (2024): dit rapport scoorde 50 procent AI-gegenereerd of ‘mixed’ en bevatte eveneens hallucinaties in de referenties .

De problemen gingen verder dan een paar slordige links. De rapporten bevatten volgens GPTZero foutieve bronvermeldingen, verkeerd toegeschreven beweringen, verzonnen bronnen en statistische gegevens die niet met de oorspronkelijke bronnen overeenkwamen .

Een opvallend spoor stond in een van de citaten: de URL bevatte de parameter ‘utm_source=chatgpt.com’. Dat wijst erop dat een ChatGPT-link mogelijk rechtstreeks in het rapport is beland, zonder dat iemand de bron handmatig controleerde . De onderzoekers meldden ook dat een vermeend praktijkvoorbeeld over het gebruik van agentic AI door J.P. Morgan was gebaseerd op een tienerblogger met 280 volgers op Medium .

PwC als laatste Big Four-kantoor in de reeks

De bevindingen volgen op eerdere onderzoeken van GPTZero naar de andere grote advieskantoren:

• Deloitte: GPTZero vond eerder gehallucineerde citaten in rapporten van Deloitte Australië .
• EY: in mei 2026 stelde GPTZero dat 60 procent van de referenties in een adviesrapport van december 2025 over cybersecurity rond loyaliteitsprogramma’s was gehallucineerd. Daaronder vielen gebroken links naar niet-bestaande artikelen van Forbes en WIRED .
• KPMG: in juni 2026 onderzocht GPTZero het rapport ‘Redefining excellence in the age of agentic AI’. Slechts vijf van de 45 citaten zouden met de genoemde bronnen overeenkomen. Organisaties als UBS, de Britse National Health Service en Swiss Federal Railways ontkenden bovendien de aan hen toegeschreven casussen. KPMG trok het rapport op 13 juni 2026 in .

Volgens GPTZero is PwC daarmee het vierde en laatste Big Four-kantoor dat in deze reeks onderzoeken is getroffen .

PwC reageerde niet direct

PwC Middle East had op het moment van publicatie de specifieke bevindingen niet publiekelijk bevestigd. De vier rapporten bleven na het verschijnen van het onderzoek online beschikbaar . Het bredere PwC-netwerk trok de documenten evenmin direct in en publiceerde niet meteen correcties .

Dat betekent niet dat GPTZero’s AI-scores op zichzelf bewijzen dat elk onderdeel door een taalmodel is geschreven. De kritiek draait vooral om de combinatie van detectiescores met concrete, controleerbare fouten: niet-bestaande bronnen, foutieve verwijzingen en claims waarvoor geen bewijs kon worden gevonden.

Opvallend getimede opmerkingen van PwC’s Amerikaanse topman

De timing maakte de kwestie extra pijnlijk. Op dezelfde dag waarop het onderzoek verscheen, waarschuwde PwC’s Amerikaanse CEO Paul Griggs bedrijven in een interview met Business Insider voor twee misverstanden over AI .

Volgens Griggs is AI in de eerste plaats geen gewone technologische vernieuwing. Bedrijven die AI uitsluitend bij de CIO of CTO neerleggen, missen volgens hem de bredere kans. Hij pleitte ervoor AI te zien als een grootschalige bedrijfstransformatie waarbij alle medewerkers en processen betrokken zijn .

Zijn tweede waarschuwing: AI repareert geen gebrekkige organisatie. “If you're layering it on top of messy processes, all AI is going to do for you is tell you how bad your messy process really is,” zei Griggs . Vrij vertaald: wie AI boven op rommelige processen legt, krijgt vooral sneller te zien hoe rommelig die processen zijn.

Die boodschap stond haaks op de beschuldigingen aan het adres van PwC Middle East. Terwijl de Amerikaanse topman waarschuwde tegen het afdekken van slechte processen met AI, leek de regionale tak volgens GPTZero precies dat te hebben gedaan: AI-gegenereerde inhoud publiceren zonder voldoende menselijke redactie en broncontrole .

In maart 2026 had Griggs bovendien gezegd dat PwC-partners die AI niet omarmen “niet zo lang meer” bij de firma zouden blijven . De controverse roept daardoor een ongemakkelijke vraag op: hoe geloofwaardig is AI-expertise wanneer een adviesrapport over AI zelf aantoonbaar onbetrouwbare informatie bevat?

Gevolgen voor de adviessector

De zaak gaat niet alleen over vier PwC-documenten. Thought leadership is bedoeld om expertise uit te stralen en nieuwe adviesopdrachten binnen te halen . Als zulke rapporten verzonnen voetnoten of niet-bestaande casussen bevatten, raakt dat rechtstreeks aan het vertrouwen waarop professionele dienstverlening is gebaseerd.

GPTZero omschrijft de praktijk waarbij bronnen slechts losjes bij een onderwerp worden gezocht en niet daadwerkelijk worden gecontroleerd als ‘vibe citing’ . De Financial Times, die de bevindingen verifieerde, noemde de fouten niet subtiel . De terugkerende incidenten bij alle vier de Big Four laten daarmee vooral een probleem in kwaliteitscontrole zien: AI kan overtuigend klinkende tekst produceren, maar zonder menselijke verificatie kan die tekst ook fictieve feiten een professioneel uiterlijk geven.