Waarom goudmijn-ETF’s 40% stegen toen goud weer boven 4.600 dollar kwam

De goudrally kreeg een extra versnelling op de aandelenmarkt. Toen goud herstelde van een recente bodem rond 3.992,10 dollar en opnieuw boven 4.600 dollar per ounce kwam, stegen verschillende ETF’s met goudmijnbedrijven in één maand ongeveer 40% of meer.

Op 21 augustus stond goud op 4.607,35 dollar per ounce, een stijging van 11,54% in één maand. 33 Een afzonderlijke berekening op basis van goudfutures komt uit op een stijging van 17,25%, van 3.992,10 naar 4.680,60 dollar. 38 Het precieze rendement hangt dus af van de gebruikte goudprijs en de gekozen meetperiode.

De belangrijkste verklaring is operationele hefboomwerking. De omzet van mijnbouwbedrijven stijgt mee met de goudprijs, terwijl kosten voor energie, arbeid, onderhoud en productie op korte termijn vaak minder snel oplopen. Daardoor kan een relatief beperkte stijging van goud een veel grotere verbetering van de verwachte kasstroom veroorzaken.

De ETF-rendementen zijn niet één-op-één vergelijkbaar

De gerapporteerde rendementen over de maand tot en met 21 augustus waren:

• GDMN: 47,60%
• RING: 42,85%
• GDX: 38,60%
• GOEX: 38,60% 34

Deze fondsen bieden niet exact dezelfde blootstelling. RING en GDX beleggen hoofdzakelijk in aandelen van goudmijnbedrijven. GOEX richt zich vooral op goudexploratiebedrijven, die doorgaans een ander en risicovoller profiel hebben.

GDMN wijkt structureel af: het fonds combineert Amerikaanse goudfutures met wereldwijde aandelen van bedrijven die minstens de helft van hun omzet uit goudwinning halen. 35 De stijging van 47,60% is daarom geen zuivere meting van de prestatie van goudmijnbedrijven alleen. De futuresblootstelling reageert rechtstreeks op goud en komt boven op het effect van de mijnbouwaandelen.

Waarom mijnbouwbedrijven goud kunnen overtreffen

Een mijnbouwbedrijf verkoopt goud tegen de marktprijs, maar betaalt kosten om het metaal uit de grond te halen. Wanneer de verkoopprijs sneller stijgt dan de productiekosten, wordt de marge per ounce groter.

Stel dat de kosten gedurende een korte periode ongeveer gelijk blijven. Een stijging van de goudprijs met 600 dollar komt dan grotendeels rechtstreeks terecht in de brutomarge per ounce. De procentuele groei van die marge kan daardoor veel groter zijn dan de procentuele stijging van goud zelf. Beleggers kunnen het bedrijf vervolgens hoger waarderen op basis van hogere verwachte kasstromen, reserves en mogelijke dividenden in de komende jaren.

Die hefboom werkt ook naar beneden. Als goud terugvalt, dalen energie-, loon-, onderhouds- en andere kosten niet noodzakelijk even snel mee. Mijnbouwbedrijven kunnen daardoor sterker verliezen dan goud, zeker wanneer hun aandelen al sterk zijn opgelopen.

De macro-economische motor achter het herstel

Een zwakkere Amerikaanse dollar ondersteunt doorgaans de dollarprijs van goud. Voor kopers buiten de Verenigde Staten wordt het metaal dan goedkoper in lokale valuta. Ook zorgen zorgen over begrotingen en de liquiditeit van de Amerikaanse staatsobligatiemarkt ervoor dat beleggers goud vaker zien als bescherming tegen monetaire of staatsrisico’s.

Rentes vragen om een genuanceerdere uitleg. Hogere langlopende rentes kunnen de bezorgdheid over de houdbaarheid van schulden en de liquiditeit op de obligatiemarkt vergroten, wat de veiligehavenvraag naar goud kan ondersteunen. Maar hogere reële rentes en een sterkere dollar maken een niet-rentedragend bezit zoals goud juist minder aantrekkelijk.

De relevante vraag is daarom niet alleen óf de nominale rente stijgt, maar ook waarom dat gebeurt en hoe de markt het toekomstige beleid van de Federal Reserve interpreteert.

Centrale banken zorgen voor een hardnekkige vraagbasis

Aankopen door centrale banken verklaren niet elke dagelijkse koersbeweging, maar vormen wel een belangrijke langetermijnsteun. Volgens de World Gold Council kochten centrale banken in het tweede kwartaal van 2026 netto 288,9 ton goud. Dat was 62% meer dan een jaar eerder en een record voor een tweede kwartaal. 57

Reuters meldde eveneens dat goud sinds het begin van augustus ongeveer 400 dollar, ofwel 10%, was gestegen nadat de prijs enkele weken rond 4.000 dollar per ounce had geschommeld. 49 De combinatie van nieuw koersmomentum en aanhoudende aankopen door officiële instellingen versterkte het beeld dat goud niet alleen een kortetermijnhandel is, maar ook wordt gebruikt voor diversificatie van reserves en risicobeheer.

Deze vraag werkt rechtstreeks door in goud zelf en in ETF’s die fysiek goud volgen. Voor mijnbouwaandelen is het effect indirect: hogere goudprijzen verbeteren de economie van mijnen en een positief sentiment rond goud kan geldstromen naar de hele sector aantrekken.

Ook particuliere beleggers deden mee

De belangstelling van particuliere beleggers gaf de bredere goudbeweging extra steun. In India maakten goud-ETF’s in boekjaar 2026 16,4% uit van de passieve fondsportefeuilles van vrouwelijke beleggers, tegenover 6,4% een jaar eerder. 18

De instroom in Indiase goud-ETF’s kwam in FY26 uit op ongeveer 0,69 lakh crore roepie — circa 68.868 crore roepie — en was daarmee meer dan twee keer zo groot als de gecombineerde instroom van de vijf voorgaande jaren. De instroom lag bovendien hoger dan die in aandelen-ETF’s. 18

Deze beleggingen kopen vooral blootstelling aan goud en niet rechtstreeks aan de operationele activa van mijnbouwbedrijven. Ze verklaren dus niet automatisch elke beweging van Amerikaanse goudmijn-ETF’s. Wel laten ze zien dat een bredere groep beleggers ETF’s gebruikt om toegang tot goud te krijgen. Dat kan de vraag en het positieve marktmomentum versterken.

Welke factoren kunnen de volgende beweging bepalen?

De rally kan verder doorzetten als:

• de dollar langdurig zwak blijft;
• de verwachte beleidsrente of de reële rente daalt;
• centrale banken goud blijven bijkopen;
• er opnieuw veel geld naar goud-ETF’s stroomt;
• spanningen rond Amerikaanse staatsobligaties of geopolitieke risico’s oplopen;
• goud de recent heroverde niveaus weet vast te houden in plaats van de stijging snel terug te geven.

Op de kalender van de Federal Reserve staat voor 28 augustus een keynote van voorzitter Kevin Warsh tijdens het economische beleidssymposium van Jackson Hole. 1 Voor goud is die toespraak vooral belangrijk vanwege de mogelijke gevolgen voor de dollar, de reële rente en de verwachtingen over het Amerikaanse rentebeleid. Het is een gebeurtenis om in de gaten te houden, maar geen automatisch positief signaal voor mijnbouwbedrijven.

Een aanhoudende stijging boven ongeveer 4.500 dollar kan bovendien leiden tot het terugkopen van shortposities als handelaren rond dat niveau hebben ingezet op een daling. Toch is er zonder gegevens over posities, futures en opties onvoldoende bewijs om al van een short squeeze te spreken. Alleen een sterk stijgende koers volstaat niet.

De risico’s: volatiliteit, kosten en waardering

Dezelfde structuur die winsten uitvergroot, kan verliezen versterken. ETF’s met mijnbouwaandelen brengen risico’s mee die fysiek goud niet heeft, zoals:

• gevoeligheid voor de aandelenmarkt;
• stijgende energie-, loon- en andere productiekosten;
• mijnongelukken en productieverstoringen;
• uitputting van reserves en geologische risico’s;
• risico’s rond landen, vergunningen en belastingen;
• schulden op de balans;
• risico’s rond management en uitvoering.

Na zo’n snelle stijging is winstneming eveneens een reëel kortetermijnrisico. Een markt kan sterk blijven terwijl tussentijdse correcties fors zijn. Een hoog rendement bewijst op zichzelf niet dat een ETF technisch overbought — overgekocht — is.

Een zorgvuldiger beoordeling kijkt bijvoorbeeld naar de RSI, de afstand tot voortschrijdende gemiddelden, koersgaten, divergentie in het momentum en de activiteit in opties. Zonder die gegevens is ‘overbought’ slechts een mogelijkheid, geen vastgestelde diagnose.

Wat beleggers uit de vooruitzichten kunnen halen

Een genoemd scenario van Goldman Sachs rond 4.900 dollar moet worden gezien als een voorwaardelijk scenario, niet als een gegarandeerde voorspelling. Het beschikbare materiaal onderbouwt geen eenduidige, gezaghebbende bandbreedte van 4.900 tot 5.400 dollar en bewijst evenmin welke aannames precies achter zo’n scenario liggen.

Een verdere stijging zou afhangen van aanhoudende aankopen door centrale banken en gunstige valuta- en renteomstandigheden, terwijl de productiekosten en druk van hogere reële rentes beheersbaar blijven.

Het onderscheid tussen de genoemde producten is praktisch gezien duidelijk:

• fysiek goud of een fysiek gedekte goud-ETF geeft de meest directe blootstelling aan de goudprijs;
• GDX en RING voegen bedrijfs- en aandelenmarktrisico toe;
• GOEX voegt het hogere risico van exploratiebedrijven toe;
• GDMN combineert mijnbouwaandelen met goudfutures en heeft daardoor een meer gelaagde en potentieel volatielere blootstelling.

De motor achter de rally is dus goed te begrijpen, maar de houdbaarheid ervan staat niet vast. Voor het vervolg zijn de goudprijs, de reële rente, de dollar, de aankopen door centrale banken en de precieze structuur van elk fonds belangrijker dan het headline-rendement alleen.