Waarom goud boven 4.600 dollar uitkwam toen de Hormuz-crisis verdiepten

Goud steeg vooral door een risicopremie: beleggers zochten bescherming nu de onderhandelingen over de Straat van Hormuz vastliepen en onduidelijk bleef of de belangrijke vaarroute werkelijk open was. Trading Economics registreerde op 21 augustus een goudprijs van 4.622,81 dollar per troy ounce. Dat was 2,37 procent meer dan een dag eerder en 37,05 procent hoger dan een jaar eerder.

Dat betekent niet dat elke dollar van de stijging door één dag met nieuws uit Washington en Teheran werd veroorzaakt. De jongste escalatie gaf vooral extra vaart aan een al sterke trend en maakte de markt gevoeliger voor diplomatieke ontwikkelingen en rentenieuws.

Hoe onzekerheid rond Hormuz goud steunde

De Straat van Hormuz is een cruciale route voor energietransport. Onzekerheid over de status ervan raakt daardoor niet alleen de geopolitieke risico-inschatting, maar ook de verwachtingen voor inflatie en olieprijzen.

Volgens Reuters zei president Donald Trump dat de zeestraat open was, terwijl Iran stelde dat heropening afhankelijk was van het beëindigen van de havenblokkade, sancties en militaire dreiging. Door die tegenstrijdige verklaringen hadden handelaren geen duidelijk tijdpad voor de terugkeer van normaal commercieel scheepvaartverkeer.

De diplomatieke situatie verslechterde verder toen de Verenigde Arabische Emiraten (VAE) de handel, commerciële uitwisselingen en financiële transacties met Iran opschortten na een gemelde escalatie rond raketten. Reuters beschreef die stap als extra druk op de al zeer gespannen confrontatie tussen de VS en Iran.

Voor goud is het mechanisme betrekkelijk eenvoudig: zodra beleggers een grotere kans zien op oorlog, sancties of verstoring van grondstoffenstromen, neemt de vraag toe naar een belegging die als bescherming in een portefeuille kan dienen. Goud is niet afhankelijk van de kredietwaardigheid van één specifieke uitgever. Dat maakt het aantrekkelijk wanneer politieke, financiële en logistieke risico’s opnieuw worden gewogen.

Olie was zowel steun als bedreiging

De olieprijs was tegelijk een signaal van het Hormuz-risico en een kanaal waarlangs dat risico de financiële markten bereikte. Reuters meldde dat olieprijzen opliepen terwijl de markt de vooruitzichten voor heropening van de zeestraat beoordeelde. In een eerdere fase van de impasse bereikte goud bovendien het hoogste niveau in negen weken.

Aanvankelijk kunnen hogere olieprijzen de vraag naar goud versterken. Beleggers vrezen dan een energieschok, bredere economische ontwrichting en een aantasting van hun koopkracht. Maar die relatie kan omslaan. Als dure olie de inflatie hardnekkig maakt, kunnen markten minder renteverlagingen door de Amerikaanse Federal Reserve — de centrale bank van de VS — gaan inprijzen, of zelfs opnieuw rekening houden met renteverhogingen.

Hogere Amerikaanse staatsrentes en een sterkere dollar verhogen de alternatieve kosten van goud, dat geen rente of dividend uitkeert. Dat was in juli zichtbaar: volgens Reuters duwden nieuwe spanningen tussen de VS en Iran de olieprijs en de dollar omhoog. Daardoor nam de verwachting toe dat de rente langer hoog zou blijven, wat druk zette op edelmetaal.

Goud profiteert daarom het meest wanneer geopolitieke risico’s stijgen zonder dat de reële rente en de dollar tegelijk sterk oplopen.

Waarom dit meer is dan een tijdelijke oorlogspremie

De jaarlijkse stijging van 37,05 procent laat zien dat de Hormuz-crisis niet het volledige verhaal vertelt. De recente headlines gaven een markt die al op historisch hoge niveaus noteerde extra urgentie. De beschikbare gegevens bewijzen echter niet welk deel van de jaarwinst precies afkomstig is van aankopen door centrale banken, portefeuillebescherming of geopolitieke risico’s.

De voorzichtigste conclusie is dat de episode de gevoeligheid van goud voor meerdere krachten tegelijk blootlegde:

• Geopolitieke onzekerheid: vastgelopen onderhandelingen en onduidelijke scheepvaartcondities vergrootten de vraag naar defensieve beleggingen.
• Risico op energiegedreven inflatie: hogere olieprijzen wakkerden zorgen aan over koopkracht en economische verstoring, maar konden tegelijk de renteverwachtingen opdrijven.
• Renteverwachtingen: lagere rentes of vooruitzichten op soepeler beleid ondersteunen goud; hogere reële rentes kunnen de prijs onder druk zetten.
• Posities op de futuresmarkt: futures geven banken, producenten, afnemers en vermogensbeheerders de mogelijkheid risico’s af te dekken, maar maken ook hefboomposities mogelijk die stijgingen én dalingen kunnen versterken.

Daardoor kan goud scherp in beide richtingen bewegen. In augustus ging vooruitgang richting heropening van Hormuz gepaard met hogere goudprijzen, mede omdat de verwachting van een door olie veroorzaakte renteverhoging door de Federal Reserve afnam. Dat laat zien waarom goud niet simpelweg een belegging is waarbij “oorlog omhoog, goud omhoog” geldt. Het effect van geopolitiek nieuws hangt af van de gevolgen voor olie, de dollar, rentes en het beleid van centrale banken.

Wat de recordlevering van 145 kilo in Hongkong zegt

De goudfuturesmarkt van Hongkong gaf daarnaast een afzonderlijk, maar verwant signaal over de fysieke goudstromen. Het in Amerikaanse dollars genoteerde goudfuturescontract van Hong Kong Exchanges and Clearing (HKEX) registreerde op 19 augustus een fysieke levering van 145 kilogram. Dat was meer dan het dubbele van het vorige record van 63 kilogram uit december 2018. Sinds de herlancering van het contract op 6 juli kwam het gemiddelde dagelijkse volume uit op 9.974 contracten, met een nominale waarde van ongeveer 1,35 miljard dollar en meer dan dertig deelnemende marktpartijen.

De levering is relevant omdat ze laat zien dat het contract derivatenhandel daadwerkelijk verbindt met fysieke afwikkeling. Het gaat dus niet alleen om speculatie waarbij posities in geld worden verrekend. Elk contract vertegenwoordigt één kilogram goud met een hoge zuiverheid en wordt fysiek in Hongkong geleverd.

Dat ondersteunt de ambitie van Hongkong om uit te groeien tot een regionaal centrum voor de handel in edelmetalen en het beheer van goudrisico’s. De combinatie van notering in Amerikaanse dollars en offshore renminbi, samen met levering in Hongkong, biedt marktpartijen een extra plek om hun blootstelling aan goud te beheren nu sancties en handelsbeperkingen bestaande handelsroutes veranderen. HKEX zegt expliciet dat het product bedoeld is voor deelnemers uit het Chinese vasteland en voor internationale partijen.

Eén leveringsrecord bewijst echter niet dat Hongkong Londen, New York of Shanghai heeft verdrongen. Een blijvend wereldwijd centrum vereist structurele liquiditeit over verschillende looptijden, betrouwbare clearing en levering, brede internationale deelname en een diep netwerk van opslaglocaties, raffinaderijen en handelaren. De recente cijfers laten momentum zien, maar nog geen marktdominantie.

Wat kan er hierna met de goudprijs gebeuren?

De vooruitzichten hangen sterk af van het risico dat de markt uiteindelijk het zwaarst laat wegen.

Scenario waarin goud verder stijgt

Goud kan steun houden als de diplomatieke impasse voortduurt, scheepvaart door Hormuz onzeker blijft en beleggers bescherming blijven zoeken tegen een groter regionaal conflict. Een Federal Reserve die de rente ongemoeid laat, dalende reële rentes of een zwakkere dollar zouden die geopolitieke vraag extra kracht geven doordat goud relatief goedkoper wordt om aan te houden.

Scenario van een scherpe correctie

De rally kan terugvallen als een geloofwaardige overeenkomst het commerciële scheepvaartverkeer door Hormuz herstelt en de kans op verdere escalatie verkleint. Goud zou extra onder druk komen als olie hoog genoeg blijft om de inflatieverwachtingen, de dollar en de Amerikaanse staatsrentes op te drijven. Een recente ommekeer liet die combinatie zien: goudfutures daalden toen sterk stijgende staatsrentes, een stevigere dollar en nieuwe onzekerheid rond Hormuz samenkwamen.

De belangrijkste conclusie is dat 4.600 dollar beter kan worden gezien als een koersniveau dat sterk op headlines reageert dan als een vaste fundamentele waardering. De Hormuz-crisis voegde een geopolitieke premie toe, maar de volgende beweging hangt ervan af of de vraag naar een veilige haven of de verkoopdruk door hogere rentes de overhand krijgt.