Waarom China schone stroom afschakelt en toch meer kolen verbrandt
China regelde in januari juni 2026 naar schatting 360 TWh aan wind en zonnestroom af: 49% meer dan een jaar eerder en genoeg om de volledige groei van de elektriciteitsvraag in die periode te dekken. De kolencapaciteit nam toe met 30 GW, terwijl slechts 2,7 GW werd stilgelegd.
China regelde in januari juni 2026 naar schatting 360 TWh aan wind en zonnestroom af: 49% meer dan een jaar eerder en genoeg om de volledige groei van de elektriciteitsvraag in die periode te dekken.
De kolencapaciteit nam toe met 30 GW, terwijl slechts 2,7 GW werd stilgelegd. Jaarcontracten, regionale belangen en beperkte netcapaciteit hielden kolencentrales in de markt.
De situatie kan investeerders richting projecten met batterijen, flexibele vraag en betere toegang tot transmissie duwen.
How did China’s renewable-energy curtailment in the first half of 2026 reach 360 TWh—49% more than a year earlier and enough to power the UnAI-generated editorial illustration of China’s renewable-power curtailment and grid bottlenecks.
AI Prompt
Create a landscape editorial hero image for this Studio Global article: How did China’s renewable-energy curtailment in the first half of 2026 reach 360 TWh—49% more than a year earlier and enough to power the Un. Article summary: China’s estimated wind-and-solar curtailment reached 360 TWh in January–June 2026, 49% above a year earlier—an amount roughly sufficient to supply Mexico for a year. It was not simply a shortage of renewable capacity: ge. Topic tags: general, news, general web, user generated. Style: premium digital editorial illustration, source-backed research mood, clean composition, high detail, modern web publication hero. Use reference image context only for broad subject, composition, and topical grounding; do not copy the exact image. Avoid: logos, brand marks, copyrighted characters, real person likenesses, fake screenshots, UI text, readable text, watermarks, charts w
openai.com
China’s energietransitie loopt tegen een ongemakkelijke paradox aan. Het land bouwt wind- en zonneparken in recordtempo, maar kan een groeiend deel van die stroom niet aan consumenten leveren. In de eerste helft van 2026 werd naar schatting 360 terawattuur (TWh) aan wind- en zonnestroom afgeregeld: elektriciteit die wel geproduceerd had kunnen worden, maar niet op het net terechtkwam. Dat was 49% meer dan een jaar eerder. Als deze stroom volledig was benut, had zij de volledige groei van de Chinese elektriciteitsvraag in die periode kunnen opvangen en had de stroomproductie uit kolen kunnen dalen.
Toch steeg de kolengestookte elektriciteitsproductie met ongeveer 3%. China nam bovendien 30 gigawatt (GW) aan nieuwe kolencapaciteit in gebruik, terwijl slechts 2,7 GW werd gesloten. De cijfers wijzen niet op een eenvoudig tekort aan elektriciteit, maar op een systeem waarin opwekking sneller groeit dan netwerken, opslag, marktregels en dispatch — de regels voor welke centrales wanneer stroom mogen leveren — zich kunnen aanpassen.
Wat betekent afregelen precies?
Afregelen, ook wel genoemd, gebeurt wanneer een netbeheerder de productie van een wind- of zonnecentrale beperkt. Dat kan nodig zijn omdat het elektriciteitsnet de stroom op dat moment niet veilig kan opnemen of transporteren.
Studio Global AI
Continue your research
This page includes a source-backed answer you can continue inside Studio Global.
What is the short answer to "Waarom China schone stroom afschakelt en toch meer kolen verbrandt"?
China regelde in januari juni 2026 naar schatting 360 TWh aan wind en zonnestroom af: 49% meer dan een jaar eerder en genoeg om de volledige groei van de elektriciteitsvraag in die periode te dekken.
What are the key points to validate first?
China regelde in januari juni 2026 naar schatting 360 TWh aan wind en zonnestroom af: 49% meer dan een jaar eerder en genoeg om de volledige groei van de elektriciteitsvraag in die periode te dekken. De kolencapaciteit nam toe met 30 GW, terwijl slechts 2,7 GW werd stilgelegd. Jaarcontracten, regionale belangen en beperkte netcapaciteit hielden kolencentrales in de markt.
What should I do next in practice?
De situatie kan investeerders richting projecten met batterijen, flexibele vraag en betere toegang tot transmissie duwen.
Het betekent dus niet noodzakelijk dat zonnepanelen of windturbines defect zijn. De stroom had op dat moment simpelweg geen bruikbare route naar afnemers. De schatting van 360 TWh van het Centre for Research on Energy and Clean Air (CREA) en Global Energy Monitor (GEM) omvat zowel gemelde als geschatte, niet-gemelde afregeling. Daardoor is het cijfer niet één-op-één vergelijkbaar met iedere officiële Chinese statistiek. Wel beschrijven meerdere bronnen hetzelfde patroon: schone elektriciteit werd geweigerd terwijl de kolenproductie toenam.
Waarom wind en zon de kolenstroom niet verdrongen
1. De stroom wordt opgewekt ver van de grootste vraag
Een groot deel van de nieuwe wind- en zonnecapaciteit staat in de noordelijke en westelijke regio’s van China, waar de omstandigheden voor hernieuwbare energie gunstig zijn. De grootste elektriciteitsvraag bevindt zich echter vooral in de oostelijke en zuidelijke kustprovincies.
Om die afstand te overbruggen zijn voldoende lokale netcapaciteit, langeafstandstransmissie en mogelijkheden voor elektriciteitshandel tussen provincies nodig. Wanneer een hoogspanningsverbinding of het ontvangende net zijn grens bereikt, kan extra hernieuwbare productie niet zomaar elders worden afgeleverd. Daardoor kan stroom worden afgeregeld, ook als er in een ander deel van het land wel vraag naar is.
2. Het moment van productie sluit niet altijd aan op het moment van vraag
Zonnepanelen leveren doorgaans het meest rond het midden van de dag, terwijl de vraag later op de dag kan pieken. Windproductie varieert en kan juist hoog zijn wanneer de lokale vraag laag is.
Zonder voldoende batterijen, pompcentrales, flexibele industriële vraag of andere regelbare bronnen hebben netbeheerders dan weinig opties. Ze kunnen de stroom niet altijd verplaatsen of bewaren en beperken daarom de productie.
Meer opwekcapaciteit bouwen is dus niet genoeg om fossiele brandstoffen te verdringen. Het net moet de stroom ook kunnen balanceren, transporteren en op het juiste moment economisch waarderen.
3. Kolen zijn ingebouwd in de transmissieplannen
Sommige grote projecten voor hernieuwbare energie zijn nog ontworpen rond kolen als gegarandeerde aanvulling op variabele wind- en zonnestroom. Een voorgestelde ultrahoogspanningsverbinding voor gelijkstroom van het Kubuqi-gebied in Binnen-Mongolië naar Shanghai zou bijvoorbeeld voor meer dan 60% uit hernieuwbare elektriciteit bestaan. Het plan bevat daarnaast 9.000 megawattuur (MWh) aan opslag en 2,64 GW aan kolencapaciteit.
Dat voorbeeld laat een fundamentele beleidskeuze zien: moeten opslag en andere flexibele technologieën de rol van kolen als back-up overnemen, of blijven nieuwe hernieuwbare-energieclusters gekoppeld aan kolencentrales?
4. Kolencontracten reserveren een deel van de vraag
Volgens CREA en GEM moesten kolencentrales in 2026 nog steeds jaarcontracten afsluiten voor ongeveer 60% tot 70% van de elektriciteit die zij het jaar ervoor hadden geleverd. Zulke contracten kunnen inkomsten en leveringszekerheid bieden, maar reserveren ook een groot deel van de beschikbare vraag voor kolenproducenten.
Kolen zijn daardoor niet alleen een noodvoorziening voor momenten waarop wind en zon tekortschieten. Wanneer centrales een financiële prikkel of verplichting hebben om te leveren, kan hernieuwbare stroom worden afgeregeld, zelfs als de variabele kosten ervan lager zijn.
Hoe de extra kolencapaciteit de tegenstelling versterkte
De ingebruikname van 30 GW aan nieuwe kolencapaciteit in zes maanden creëerde niet alleen een reservevloot voor uitzonderlijke pieken. Omdat maar 2,7 GW werd uitgeschakeld, eindigde China de eerste helft van 2026 met een grotere kolenvloot die om elektriciteitsverkopen concurreerde in een systeem dat al tekenen van overcapaciteit vertoonde.
CREA meldde dat kolencentrales minder intensief werden gebruikt, terwijl de totale kolenproductie toch steeg. Dat past bij een situatie waarin meer centrales om een beperkte vraag concurreren. De extra capaciteit verhoogde de druk op netbeheerders: kolencentrales hadden bestaande contracten, lokale betrouwbaarheidsfuncties en investeringsbelangen, terwijl wind en zon tegen fysieke transportbeperkingen aanliepen.
Daarmee wordt ook duidelijk waarom strengere controle op nieuwe kolenprojecten de trend niet onmiddellijk keerde. Projecten die al waren goedgekeurd of in aanbouw waren, konden nog steeds worden opgeleverd. Daarnaast kunnen provinciale overheden capaciteit steunen die lokale leveringszekerheid, werkgelegenheid en investeringen ondersteunt.
De beschikbare gegevens wijzen dus vooral op structurele vergrendeling en overcapaciteit — niet op een nationaal elektriciteitstekort dat alle nieuwe kolenstroom noodzakelijk maakte.
De signalen zijn overigens niet uitsluitend negatief. Hernieuwbare bronnen leverden in de eerste helft van 2026 meer dan 40% van de Chinese elektriciteit, terwijl het aandeel van kolen voor het eerst onder 50% zakte. Een dalend aandeel betekent echter niet automatisch dat de absolute kolenproductie daalt: zowel de totale elektriciteitsproductie als de totale opwekcapaciteit kunnen tegelijk groeien.
Wat dit betekent voor investeringen in hernieuwbare energie
Afregeling raakt direct aan de financiële haalbaarheid van een project. Een wind- of zonnecentrale kan zijn gebouwd met de verwachting een bepaald volume te verkopen, maar congestie of beperkingen in de dispatch kunnen die productie verhinderen. Dat maakt inkomsten, toegang tot het net en de uiteindelijke stroomprijs onzekerder.
De nieuwe zonne-installaties in China daalden in de eerste helft van 2026 met 66% op jaarbasis, van 212,21 GW naar 72,07 GW. Volgens de berichtgeving kwam een belangrijk deel van die daling doordat een eerdere aansluitingsgolf afliep: ontwikkelaars wilden projecten nog aansluiten voordat prijsregels veranderden. De cijfers bewijzen daarom niet dat afregeling de oorzaak van de daling was. Ze laten wel zien waarom een minder voorspelbare markt ontwikkelaars voorzichtiger kan maken.
De commerciële voorkeur kan verschuiven naar projecten die niet alleen stroom opwekken, maar die ook betrouwbaarder kunnen leveren:
Zonne-energie met opslag kan een deel van de productie overdag verschuiven naar de avond en de blootstelling aan lokale netcongestie verkleinen.
Windenergie met opslag kan de levering gelijkmatiger maken en de deelname aan marktgestuurde dispatch verbeteren.
Flexibele vraag, bijvoorbeeld industriële processen die hun elektriciteitsgebruik kunnen verschuiven, kan overschotten opnemen zonder dat elke oplossing uit batterijen hoeft te bestaan.
Transmissie en handel tussen provincies kunnen stroom brengen naar plaatsen waar vraag is, in plaats van productie bij de bron af te schakelen.
Chinese fabrikanten van zonnepanelen breiden al uit naar de export van batterijen nu de groei van de verkoop van fotovoltaïsche panelen afneemt. Dat past bij een toenemende vraag naar opslagproducten. Opslag is geen volledige vervanging voor netverzwaring en markt hervorming, maar kan hernieuwbare projecten wel waardevoller en beter inpasbaar maken.
China vergeleken met Australië, Japan en India
Het basisprobleem komt in meerdere Aziatische elektriciteitsmarkten voor: de bouw van hernieuwbare capaciteit gaat sneller dan de aanleg van transmissie, flexibiliteit en markt hervormingen. De omvang en institutionele oorzaken verschillen sterk.
Australië: middagoverschotten en lokale netknelpunten
Australië heeft te maken gehad met overschotten aan hernieuwbare stroom door de sterke productie van zonnepanelen op daken en grootschalige zonneparken, transmissiebeperkingen en een batterij-uitrol die niet altijd gelijke tred hield met de groei van hernieuwbare energie.
Volgens door Reuters aangehaalde gegevens van OpenElectricity nam de afregeling van wind- en zonnestroom in de eerste negen maanden van 2025 meer dan drievoudig toe tot 3,7 TWh. Dat stond gelijk aan 6,8% van de hernieuwbare productie in die periode.
De Australische uitdaging draait vooral om lokale congestie, een overvloed aan zonnestroom overdag en onvoldoende flexibiliteit. Het land kent niet dezelfde combinatie van enorme absolute volumes en kolencontracten die een groot aandeel van eerdere leveringen vastleggen. Australië breidt bovendien de steun voor commerciële zonnepanelen op daken en batterijen uit.
Japan: regionale netten en meer kernenergie
Japan is verdeeld in regionale elektriciteitsnetten met beperkte transportcapaciteit tussen de gebieden. Ook daar wordt hernieuwbare stroom afgeregeld. De toename hangt mede samen met een stijgende kernenergieproductie, die ruimte inneemt in de koolstofarme elektriciteitsmix wanneer wind en zon beschikbaar zijn.
In negen van de tien Japanse netregio’s steeg de afregeling in de eerste acht maanden van 2025 met 38,2% tot 1,77 TWh. Dat was 2,3% van de totale productie uit groene bronnen, volgens een analyse van Reuters op basis van sectorgegevens.
Het Japanse probleem is geografisch beperkter en kleiner in volume dan dat van China. De aangeleverde bronnen bevatten geen vergelijkbaar nationaal cijfer voor Japan over de eerste helft van 2026; actuele vergelijkingen moeten daarom voorzichtig worden geïnterpreteerd.
India: transmissie en netveiligheid
In India hangt afregeling eveneens samen met knelpunten in de transmissie en eisen voor netveiligheid. Het land hield in april-juni 2026 8.133 gigawattuur (GWh) aan zonnestroom tegen. De maandcijfers bedroegen 2.417 GWh in april, 3.235 GWh in mei en 2.481 GWh in juni.
Dat is aanzienlijk, maar blijft ver onder de geschatte 360 TWh van China over de vergelijkbare periode. Het grote absolute verschil komt deels doordat China over een veel grotere vloot voor hernieuwbare opwekking beschikt. Het is daarom geen eenvoudige ranglijst van beleidsprestaties. Beide gevallen tonen wel aan dat transmissie-investeringen gelijke tred moeten houden met de bouw van nieuwe productiecapaciteit.
De bredere les voor de energietransitie
China’s ervaring laat zien waarom het aantal geïnstalleerde gigawatts geen volledige maatstaf is voor de voortgang van de energietransitie. Een goed functionerend systeem voor schone elektriciteit heeft ook nodig:
Transmissie die vóór de congestie wordt aangelegd, tussen regio’s met veel wind en zon en de belangrijkste verbruikscentra.
Elektriciteitshandel tussen provincies, zodat koolstofarme stroom buiten de lokale markt kan concurreren.
Flexibele dispatchregels, waarmee wind en zon kolen kunnen verdringen zodra het net de productie veilig kan opnemen.
Opslag en vraagrespons, om aanbod over de tijd te verschuiven.
Hervorming van de kolenmarkt, zodat contracten voor leveringszekerheid geen onnodige productie garanderen.
Investeringsregels die geleverde schone elektriciteit belonen, niet alleen de bouw van extra capaciteit.
De kern van het probleem is dus niet dat China op zichzelf te veel hernieuwbare energie heeft gebouwd. Het land heeft wind- en zonnecapaciteit toegevoegd aan een elektriciteitssysteem waarin de fysieke infrastructuur en institutionele regels kolen nog steeds een beschermde rol geven. Zolang die structuren niet veranderen, kunnen meer wind en zon samengaan met een stijgende kolenproductie — en zelfs met grotere hoeveelheden verspilde schone stroom.
China leads wave of clean power wastage as grids globally hit limits
