Rusland en Myanmar zetten in op Dawei, maar oorlog overschaduwt havenproject

De ontmoeting volgde op een bredere diplomatieke en zakelijke toenadering. De Myanmarese delegatie omvatte functionarissen uit Tanintharyi, de regio waar Dawei ligt. Ook vond tijdens het bezoek een zakelijk forum tussen Myanmar en Rusland plaats.

Energie is een zichtbaar onderdeel van de samenwerking. Rusland heeft gesproken over deelname aan de exploratie en productie van olie en gas voor de kust van Myanmar. Daarnaast werken beide landen aan een kleinschalig kernenergieproject. In Dawei worden de geplande haven en raffinaderij gekoppeld aan energiecentrales die de industriezone en de logistieke activiteiten moeten voorzien van stroom.

Wat wil Rusland in Dawei bouwen?

In het Russisch-Myanmarese memorandum over investeringssamenwerking van februari 2025 werden verschillende grote projecten in de Dawei Special Economic Zone (SEZ) genoemd, waaronder een diepzeehaven en een olieraffinaderij. Andere berichtgeving over het memorandum beschreef ook een kolengestookte elektriciteitscentrale als onderdeel van het voorgestelde pakket.

In juni 2026 volgde een nieuwe stap. Het Russische bedrijf Inter RAO en het Myanmarese Launglon Economic Development ondertekenden toen een memorandum over een elektriciteitscentrale in Dawei.

Die akkoorden vormen echter een kader voor samenwerking, geen bewijs dat het volledige complex al is gefinancierd of daadwerkelijk wordt gebouwd. Over de raffinaderij is gemeld dat er nog aanvullend werk nodig was voordat een definitief investeringsbesluit kon worden genomen.

Dat onderscheid is belangrijk. Een memorandum kan politieke intenties bevestigen, maar laat nog vragen open over kosten, eigendom, financiering, techniek en de uiteindelijke exploitatie.

Waarom is Dawei geografisch belangrijk?

Dawei ligt aan de kust van de Andamanse Zee en kijkt uit op de Indische Oceaan. Het oorspronkelijke plan is veel groter dan alleen een haven: de diepzeefaciliteit moet worden verbonden met een industriezone en met een weg- en spoorcorridor richting Thailand.

Myanmar en Thailand sloten in 2008 het eerste akkoord over de ontwikkeling van het project. Daarna groeide Dawei uit tot een megaproject dat telkens werd stilgelegd en opnieuw gelanceerd. Problemen met financiering, ontbrekende infrastructuur en veranderende toezeggingen van investeerders en overheden vertraagden de uitvoering. Eerdere afspraken met Thaise en Japanse betrokkenen leidden niet tot een voltooid havencomplex.

De strategische aantrekkingskracht is duidelijk. Als de corridor tussen Dawei en Thailand functioneert, kan een deel van de vracht die via de Indische Oceaan aankomt over land richting Thailand en het vasteland van Zuidoost-Azië worden vervoerd. Schepen zouden voor bepaalde regionale handelsstromen dan niet om het Maleisisch Schiereiland hoeven te varen.

Dawei zou daarmee de Straat van Malakka niet vervangen. Vervoerders moeten nog altijd beslissen over overslag, grensprocedures en landtransport. Ook de capaciteit van wegen en spoorwegen en de kosten van vrachtvervoer over twee landen blijven bepalend. De meest realistische voorstelling is daarom die van een selectieve regionale handelscorridor — niet van een universele omweg voor de wereldwijde scheepvaart.

Wat kan Rusland eraan hebben?

Voor Rusland kan deelname kansen bieden aan bedrijven die actief zijn in energie, havenbouw, raffinage en industriële infrastructuur. Moskou zou bovendien een commerciële aanwezigheid aan de Indische Oceaan kunnen opbouwen, gericht op markten in Zuidoost-Azië. Tegelijkertijd verstevigt het de relatie met de militair gesteunde regering van Myanmar. De bredere Russische gesprekken over energie met Myanmar passen in dat beeld.

Dat betekent niet dat Rusland een marinebasis of permanente militaire toegang krijgt. De beschikbare informatie wijst op een mogelijk commercieel en strategisch steunpunt, niet op een bevestigde militaire basis of stationeringsregeling.

Waarom is Dawei een conflictkwestie geworden?

De heropleving van Dawei vindt plaats in een actief conflictgebied. Reuters meldde op 21 augustus dat het Myanmarese leger honderden militairen had ingezet om land voor de door Rusland gesteunde SEZ vrij te maken. Volgens verzetsbronnen en een lokale activist met directe kennis van de situatie werden dorpen en woningen in brand gestoken en omliggende gebieden afgesloten. Omdat deze operationele informatie afkomstig is van lokale en aan het verzet gelieerde bronnen, moeten de specifieke beweringen worden beschouwd als gemelde beschuldigingen die niet onafhankelijk zijn geverifieerd.

Het conflictmonitoringsproject Armed Conflict Location & Event Data (ACLED) meldde afzonderlijk dat de militaire leiding van Myanmar had beloofd verzetsgroepen nabij strategische corridors rond de door Rusland gesteunde Dawei-projecten uit te schakelen. Volgens ACLED trok een colonne van ongeveer 700 militairen het gebied in, waarbij dorpen werden overvallen en burgers werden gedood.

Ook zijn er berichten dat drie leden van een humanitair hulpteam in Dawei zijn gedood. Die beschuldigingen zijn ernstig, maar de aangeleverde berichtgeving stelt de omstandigheden en de toedracht niet onafhankelijk vast.

De gevolgen voor Dawei zijn niet alleen humanitair, maar ook praktisch. Gevechten, ontheemding, betwiste eigendomsrechten, beperkte toegang voor hulporganisaties en vermeende verwoesting van burgerbezittingen vergroten de juridische, reputatie-, verzekerings-, financierings- en bouwrisico’s. Een project wordt geen betrouwbare logistieke hub alleen doordat land met geweld is vrijgemaakt.

Thailand is de doorslaggevende schakel

Thailand is de belangrijkste externe afhankelijkheid van Dawei. De commerciële logica van het project vereist meer dan een haven aan de Myanmarese kust. Er zijn betrouwbare snelwegen en spoorverbindingen over de grens nodig, evenals werkende douaneprocedures, industriële toeleveringsketens en voldoende veiligheid voor vervoerders en investeerders.

Zonder die verbindingen dreigt Dawei een dure haven- en industrie-enclave te worden met te weinig vracht om de geplande schaal te rechtvaardigen. Met een goed functionerende corridor kan het project Thailand en andere economieën op het vasteland van Zuidoost-Azië een extra toegang tot de Indische Oceaan bieden.

De huidige heropleving moet daarom worden gezien als een strategisch voorstel in een vroege fase, niet als een voltooide corridor. Het memorandum uit 2025 en het akkoord over de elektriciteitscentrale uit 2026 vullen onderdelen van het plan in, maar lossen de al jaren bestaande problemen rond financiering, grond, veiligheid en grensoverschrijdende infrastructuur niet automatisch op.

Conclusie

Rusland en Myanmar verdiepen hun samenwerking op het gebied van energie, handel, veiligheid en buitenlands beleid. Dawei geeft die relatie een concreet infrastructuurproject. De ontmoeting tussen Poetin en Min Aung Hlaing op 18 augustus gaf de samenwerking extra diplomatieke zichtbaarheid. De plannen voor een haven, raffinaderij en elektriciteitscentrale kunnen bovendien een commercieel platform vormen.

De vooruitzichten blijven echter onzeker. Dawei heeft geloofwaardige financiering, een uitvoerbaar plan, veiligheid, draagvlak onder lokale gemeenschappen en vooral een functionerende verbinding met Thailand nodig. Het gemelde militaire offensief rond de projectlocatie maakt het moeilijker om aan die voorwaarden te voldoen — niet eenvoudiger.

Voorlopig kan Dawei het best worden gezien als een strategisch aantrekkelijk, maar door conflict geteisterd voorstel waarvan het succes allerminst vaststaat.