De bemiddeling door Qatar brengt het Iraanse kernprogramma nadrukkelijker in beeld bij het overleg tussen Iran en de Verenigde Staten. Maar de berichten wijzen op voorstellen die nog worden bekeken, niet op een akkoord. Iran zou Washington via Qatar een eigen voorstel over de kernkwestie hebben gestuurd, terwijl Teheran erop staat dat eerst aan zeven Iraanse eisen wordt voldaan.
18
32
Wat er verandert in de bemiddeling
Op 6 november vertelden twee regeringsfunctionarissen uit het Midden-Oosten aan persbureau Associated Press dat Iran voorstellen van Qatar bestudeerde. Die moeten de meningsverschillen tussen Washington en Teheran over het Iraanse kernprogramma helpen overbruggen. Regionale functionarissen spraken ook over een mogelijke tussenstap — een zogenoemde brugregeling — om later kernonderhandelingen mogelijk te maken. Uit de berichtgeving blijkt niet dat een van beide landen de voorstellen heeft aanvaard.
32
33
Los daarvan meldde een hoge Iraanse functionaris aan Reuters dat Iran via Qatar een eigen voorstel over het kernvraagstuk naar de VS had gestuurd. Washington zou dat voorstel bestuderen. Iran wil er volgens de functionaris echter pas over praten nadat de VS aan zeven Iraanse eisen heeft voldaan. Wat er precies in het voorstel staat, is niet bekendgemaakt.
18
Een tweedaags plan, maar onenigheid over de volgorde
Iran baseerde eerdere onderhandelingen op een voorstel in zeven stappen, dat volgens Teheran kon worden teruggebracht tot een uitvoeringstermijn van twee dagen. De gemelde voorwaarden omvatten het beëindigen van de Amerikaanse blokkade van Iraanse havens en het heropenen van de Straat van Hormuz, waarna gesprekken over andere kwesties zouden volgen. Iraanse functionarissen hebben gezegd dat de zeestraat pas opengaat als aan de Iraanse voorwaarden is voldaan.
1
3
Een apart, aan Qatar toegeschreven voorstel voor een tussenregeling zou wederzijdse stappen voor vertrouwen in twee dagen faseren. Op de eerste dag zou de VS de blokkade versoepelen en een deel van de bevroren Iraanse tegoeden vrijgeven. Iran zou daar tegenover staan met een stap richting inspecties door het Internationaal Atoomenergieagentschap (IAEA). Op de tweede dag zou de Straat van Hormuz opengaan en zouden kernonderhandelingen dichterbij komen. Ook dit is een gemeld voorstel, geen regeling waarvan vaststaat dat beide partijen ermee hebben ingestemd.
50
51
De berichtgeving beschrijft plannen die met elkaar samenhangen, maar niet noodzakelijk hetzelfde zijn. De kern van het geschil is de volgorde: Iran koppelt stappen rond de zeestraat aan het inwilligen van zijn eisen, terwijl het Qatarese brugvoorstel nucleair toezicht al in de eerste ruil zou opnemen.
1
3
50
Waarom dit nog geen doorbraak is
De Iraanse voorwaarden blijven een groot struikelblok. In berichtgeving over het zevenpuntenplan worden onder meer het opheffen van oliesancties, het beëindigen van de Amerikaanse blokkade en het vrijgeven van bevroren tegoeden genoemd. Een ander verslag noemt ook compensatie voor schade door bombardementen en het beëindigen van militaire acties, waaronder Israëlische aanvallen in Libanon. De beschikbare berichtgeving biedt geen enkele geverifieerde, volledige opsomming van alle zeven eisen.
3
4
8
Het diplomatieke contact is doorgegaan, maar eerdere gesprekken onder Qatarese bemiddeling eindigden met aangepaste voorstellen en zonder doorbraak. Reuters meldde bovendien dat de VS en Iran nog ver van een akkoord verwijderd waren. President Donald Trump sloot hervatting van Amerikaanse militaire operaties niet uit. Later berichtte AP over nieuwe gerichte Amerikaanse aanvallen terwijl Iran de voorstellen van Qatar in overweging nam.
2
3
17
Wat wel en niet vaststaat
De recente berichtgeving ondersteunt een beperkte conclusie: Qatar brengt voorstellen rond het kernprogramma en stappen om vertrouwen op te bouwen in de bemiddeling, en Iran heeft zelf een nucleair voorstel ingediend. Maar volgens Teheran moet Washington eerst aan Iraanse eisen voldoen voordat gesprekken over de kernkwestie beginnen. De indiening van een voorstel betekent dus niet dat Iran onvoorwaardelijk met onderhandelingen heeft ingestemd.
18
32
De berichten bevestigen niet wat de precieze voorwaarden van het Iraanse voorstel zijn, dat er een tweedaagse regeling is aanvaard, of dat afspraken over toegang voor inspecteurs zijn gemaakt. Ook het genoemde cijfer over de Iraanse uraniumvoorraad en het eerdere verhaal over het mislukken van een interimakkoord in juni worden hier niet bevestigd. Zolang partijen de voorwaarden en de volgorde van stappen niet bevestigen, blijft de bemiddeling verkennend en is de afstand tussen voorstellen en een regeling aanzienlijk.
18
32
33