'Physics wall' en verzekeringsknelpunt bedreigen de droom van AI-datacenters in de ruimte

AI-datacenters in de ruimte zijn geen sciencefiction meer. In november 2025 lanceerde Starcloud een koelkastgrote satelliet met een NVIDIA H100 GPU in een lage baan om de aarde aan boord van een SpaceX Falcon 9. Het bedrijf was daarmee de eerste dat een groot taalmodel in de ruimte trainde . Lonestar Data Holdings volgde in februari 2025 met de 'Freedom'-lading, een maan-datacenter aan boord van Intuitive Machines' Athena-lander — het eerste commerciële datacenter buiten een baan om de aarde .

Toch wordt de weg naar een volledig commerciële orbital-datacenterindustrie geblokkeerd door twee onwrikbare obstakels: de natuurwetten en de verzekeringsmarkt. De technische uitdagingen van AI-rekenkracht in het vacuüm van de ruimte zijn goed gedocumenteerd — straling, warmteafvoer en ruimtepuin — maar wat nog beslissender kan zijn, is de omvang van de wereldwijde ruimtevaartverzekeringsmarkt. Die genereert slechts zo'n $500 miljoen tot $750 miljoen aan jaarlijkse premies, verdeeld over ongeveer dertig gespecialiseerde verzekeraars wereldwijd . Dat is een fractie van wat nodig zou zijn om zelfs maar één enkele grote orbital-datacenterconstellatie te verzekeren, laat staan de 88.000 satellieten die Starcloud voor ogen heeft .

Hoe verzekeraars de risico's van orbital AI-datacenters beginnen in te schatten

De ruimtevaartverzekeringsindustrie is klein, voorzichtig en heeft een schrijnend gebrek aan actuariële gegevens. Belangrijke ontwikkelingen zijn:

• Vroege bemiddeling door brokers. Patton Kline, het hoofd van de Amerikaanse lucht- en ruimtevaartpraktijk van Marsh, heeft gezegd dat verzekeraars die deze grens negeren, een groot groeiverhaal missen. Bedrijven die zich richten op orbital AI-infrastructuur zijn gesprekken met verzekeraars gestart .
• Lonestar's bijeenkomst bij Lloyd's. Lonestar Data Holdings gaf in juni 2026 een briefing aan Lloyd's of London en ongeveer 25 ruimtevaartverzekeraars, specifiek over gegevensopslag in de ruimte .
• Opkomende onderwritingstools. ORBITInsure lanceerde in juni 2026 Warren AI, de eerste AI-native underwriting-engine die exclusief voor ruimtevaartactiva is gebouwd, gericht op een structureel hiaat in risico-informatie dat traditionele verzekeraars niet kunnen vullen . Minder dan 1% van de actieve LEO-satellieten heeft momenteel een verzekering in de ruimte .
• Marktomvang mismatch. Zelfs de bredere verzekeringsmarkt voor aardse datacenters — die volgens Swiss Re Institute naar verwachting zal groeien van ruwweg $11 miljard naar meer dan $24 miljard in 2030 — is veel groter dan de huidige totale ruimtevaartverzekeringspool .
• Voorzichtigheid bij verzekeraars. Andreas Berger, CEO van de mondiale herverzekeraar Swiss Re, heeft opgemerkt dat orbital datacenters twee snelgroeiende risicotypes combineren — AI-infrastructuur en commerciële ruimtevaart — en dat er momenteel 'te veel onbekenden' zijn om de risico's met voldoende vertrouwen in te schatten voor een levensvatbaar verzekeringsproduct .

De consensus onder verzekeraars is dat zonder verzekering schuldfinanciering vrijwel onmogelijk is, waardoor dekking de voornaamste hindernis is om verder te komen dan de conceptfase .

Belangrijke bedrijven en mijlpalen

Starcloud (Orbitale LEO-datacenters)

Starcloud, opgericht in 2024 en gevestigd in Redmond, Washington, heeft zich sneller ontwikkeld dan welke orbital-infrastructuurstartup dan ook:

Mijlpaal	Datum	Detail
Starcloud-1 lancering	nov 2025	Lancering van een ~60 kg wegende satelliet met een NVIDIA H100 GPU aan boord van een SpaceX Falcon 9 — de eerste H100 in de ruimte, naar verluidt 100x krachtiger dan alle eerdere orbital GPU's
Eerste AI-model getraind in een baan	dec 2025	Eerste entiteit die een LLM in de ruimte traint en draait Google's Gemini-model op een orbital GPU
Series A / Unicorn-status	mrt 2026	Haalde $170M op bij een waardering van $1,1 miljard, waarmee het de snelste Y Combinator unicorn in de geschiedenis is (17 maanden na het programma)
Totale financiering	mrt 2026	In totaal $200M opgehaald
Starlink-laserintegratie	mei 2026	Aankondiging van integratie van SpaceX's Starlink Mini Lasers voor inter-satellietconnectiviteit
Starcloud-2 gepland	okt 2026	Zal meerdere NVIDIA H100 GPU's, een NVIDIA Blackwell B200-chip, een AWS-serverblad en 100x meer stroomopwekking/-koeling dan Starcloud-1 bevatten
Doel commerciële activiteiten	2027	Starcloud-2 wordt beschreven als de eerste commerciële missie; Crusoe is van plan om begin 2027 beperkte GPU-capaciteit vanuit de ruimte aan te bieden via Starcloud
Lange termijn ambitie	—	Een constellatie van 88.000 satellieten als een orbital datacenternetwerk

Lonestar Data Holdings (Maan-/Cislunaire datacenters)

Lonestar, gevestigd in St. Petersburg, Florida, heeft een nog extremer visioen: datacenters op het maanoppervlak en in een baan om de maan voor noodherstel en edge-processing:

Mijlpaal	Datum	Detail
Oprichting / vroege seed	2023–2024	Heeft ongeveer $5,8M+ opgehaald in seed-rondes
Lancering 'Freedom' maan-datacenter	feb 2025	Lancering van Freedom, een maan-datacenter voor geavanceerde gegevensverwerking en back-updiensten, geïntegreerd met Intuitive Machines' Athena-lander op een SpaceX Falcon 9
Einde IM-2 missie	mrt 2025	De IM-2 maanlandermissie eindigde; de lander kwam op zijn zij terecht en schakelde dagen eerder uit dan verwacht
$6,6M seed-plus ronde	dec 2025 – jan 2026	Haalde $6,6M op onder leiding van Atypical Ventures en The Veteran Fund; ook CEO-wissel, Stephen Eisele volgde op
$66M financieringsronde	mrt 2026	Haalde $66M op voor het maan-datacenterprogramma
Contacten met verzekeringsmarkt	jun 2026	Bijgepraat Lloyd's of London en ~25 ruimtevaartverzekeraars over gegevensopslag in de ruimte
Lange termijn ambitie	—	Datacenters op het maanoppervlak en in een baan om de maan; tekende een $120M-overeenkomst met Sidus Space voor zes maan-datacenter-ruimtevaartuigen gepland tussen 2027 en 2030

Grote technische obstakels

Straling

Ruimtestraling veroorzaakt willekeurige bitflips (single-event upsets) en cumulatieve degradatie van elektronica na verloop van tijd . Zonder de magnetosfeer van de aarde worden orbital datacenters constant blootgesteld aan zonnedeeltjes en kosmische straling, wat zware afscherming vereist die de lanceringskosten verhoogt . Hoewel Google en Starcloud 'veelbelovende aanwijzingen' hebben gegeven dat AI-chips in een baan om de aarde kunnen werken, blijven fouttolerantie, foutcorrectie, redundantie en afscherming openstaande technische uitdagingen . IBM heeft opgemerkt dat hardware in de ruimte 'constant wordt gebombardeerd door hoogenergetische deeltjes die gegevens kunnen beschadigen of een chip permanent kunnen laten doorbranden' .

Warmtebeheer (koeling in vacuüm)

Hoewel het in de ruimte koud is, is het ook een vacuüm — convectie is onmogelijk. Koeling kan alleen plaatsvinden via passieve stralingsemissie, wat veel minder efficiënt is dan de lucht- en vloeistofkoeling die in aardse datacenters wordt gebruikt . Onderzoekers van de Brookings Institution hebben vraagtekens gezet bij de haalbaarheid van het koelen van grote datacenters in de ruimte; het warmteafvoerprobleem schaalt mee met de rekendichtheid . Een analyse schat dat het koelsysteem voor een orbital datacenter 'kan wedijveren met of zelfs groter kan zijn dan de computerhardware' . Dylan Taylor, CEO van Voyager Technologies, noemt dit een 'physics wall' en merkt op dat er geen medium is om warmte af te voeren .

Ruimtepuin

Orbitaal puin vormt een botsingsrisico voor elk langdurig actief object . Een enkele inslag van puin kan een satelliet vernietigen of uitschakelen. Constellaties van tienduizenden satellieten (Starclouds plan is 88.000) vergroten de kans op botsingen dramatisch en verslechteren het puinprobleem . Experts hebben gewaarschuwd dat grote computernetwerken het orbital puinprobleem kunnen verergeren zonder afdwingbare mitigatienormen .

Lichthinder & milieuoverwegingen

Grote satellietconstellaties veranderen de zichtbaarheid van de natuurlijke nachthemel en verhogen de elektromagnetische straling die de ozonlaag kan aantasten . Een onderzoek van Mongabay meldde zorgen dat een explosie van het aantal satellieten 'een nog niet gedefinieerde tol zou kunnen eisen van het milieu op aarde', met mogelijke vervuilingseffecten op de atmosfeer, de ozonlaag en zelfs terrestrische en aquatische ecosystemen . Het Europees Parlement heeft opgemerkt dat de inzet van orbital datacenters de elektromagnetische en optische omgeving al begint te veranderen .

Lanceerkosten

Lanceerkosten blijven een belangrijke beperking voor elke orbital infrastructuur. Het transport van grote computerapparatuur naar een baan om de aarde is duur, hoewel de kosten dalen . Een analyse van medio 2026 schatte dat de kosten van het exploiteren van rekenkracht in een baan om de aarde ongeveer vier keer zo hoog zijn als die van een equivalent aards datacenter: ongeveer $14.700 per kW per jaar in een baan, vergeleken met ruwweg $570 tot $3.000 voor aardse faciliteiten .

Beperkingen van de verzekeringsmarkt: het knelpunt voor schaalvergroting

De verzekeringsmarkt vormt misschien wel de meest bindende beperking voor de groei van de industrie:

• Capaciteitskloof. De totale wereldwijde ruimtevaartverzekeringsmarkt (~$500M–$750M aan jaarlijkse premies) is vele malen te klein om miljarden kostende orbital-datacenterconstellaties te verzekeren . De ruimtevaartverzekeringsmarkt wordt in 2025 gewaardeerd op ongeveer $4,06 miljard en zal naar verwachting $6,23 miljard bedragen in 2030, maar dat blijft een fractie van wat nodig is .
• Geen schadehistorie. Verzekeraars missen actuariële gegevens voor computerapparatuur in de ruimte. Er is geen trackrecord van hardwarestoringspercentages, stralingsschadecurves of frequentie van botsingen met puin voor AI-datacenterklasse satellieten .
• Prijzen onbekend. Zonder historische schadegegevens kunnen underwriters geen premies nauwkeurig prijzen. De CEO van Swiss Re heeft verklaard dat er momenteel 'te veel onbekenden' zijn om risico's met vertrouwen in te schatten .
• Regelgevend vacuüm. Het uitbreiden van de dekking naar orbital datacenters roept onopgeloste vragen op over jurisdictie, aansprakelijkheid voor het creëren van puin en internationale regelgeving .
• Parametrische verzekering in opkomst. Nieuwe tools zoals ORBITInsure's Warren AI proberen het gat te dichten met AI-gestuurde parametrische modellen, maar deze zijn op grote schaal nog niet getest .
• Catch-22 voor startups. Zonder verzekering is schuldfinanciering onbereikbaar. Zonder een bewezen trackrecord in de ruimte is een verzekering moeilijk te krijgen. Dit creëert een financieringsknelpunt dat de meeste ondernemingen op het niveau van vroege fase/venture capital houdt .

Conclusie

Starcloud en Lonestar hebben echte technische primeurs behaald — GPU-rekenkracht in een baan, een maan-datacenter en unicorn-status met durfkapitaal. Maar de weg naar schaalvergroting wordt geblokkeerd door onopgeloste technische uitdagingen (straling, stralingskoeling, ruimtepuin) en een verzekeringsmarkt die ruwweg 1/1000e is van de omvang die nodig is om een volledig commerciële orbital-datacenterindustrie te ondersteunen. Totdat verzekeraars prijsmodellen kunnen ontwikkelen voor deze nieuwe risico's — of parametrische alternatieven zoals Warren AI zichzelf op commerciële schaal bewijzen — zullen orbital AI-datacenters een duur, met durfkapitaal gefinancierd experiment blijven, in plaats van een mainstream infrastructuurinvestering.