Cathay Pacific en Google testen AI tegen opwarmende vliegtuigstrepen

Hardnekkige condensstrepen achter vliegtuigen vormen een lastig klimaatvraagstuk. De atmosferische omstandigheden waarin ze ontstaan, kunnen zich namelijk beperken tot zeer dunne luchtlagen. Cathay Pacific en Google testen of betere voorspellingen toestellen kunnen helpen zulke lagen te mijden met kleine aanpassingen van de kruishoogte.

Het doel is een opwarmend effect op korte termijn te beperken met de huidige vloot en brandstoffen. Dat is nadrukkelijk geen vervanging voor het terugdringen van de CO₂-uitstoot van de luchtvaart. 48

Wat de proef precies doet

De voorspellingstools van Google combineren grootschalige weerdata, vluchtgegevens en satellietbeelden met computervisie. Daarmee voorspelt het systeem tot 48 uur vooruit waar condensstrepen waarschijnlijk ontstaan en wat hun mogelijke opwarmende effect is. 17

Daarbij worden twee gekoppelde modellen gebruikt:

• Een machinelearningmodel brengt gebieden in kaart waar condensstrepen waarschijnlijk zullen ontstaan.
• Het natuurkundige model Contrail Cirrus Prediction (CoCiP) schat het opwarmende effect ervan. 19

Die informatie kan in de vluchtplanning worden opgenomen. Verwacht men dat een vlucht door een dunne, vochtige luchtlaag gaat waarin hardnekkige condensstrepen kunnen ontstaan, dan kunnen de vluchtuitvoerder en piloten overwegen iets hoger of lager te vliegen. Veiligheid, luchtverkeersleiding en brandstofplanning blijven daarbij leidend. 1721

Het systeem kan dus niet alle condensstrepen zomaar laten verdwijnen. De kernvraag is of vluchten juist de strepen met het grootste verwachte opwarmende effect kunnen vermijden, zonder onevenredig extra brandstofverbruik of verstoring van de operatie.

Waarom een kleine hoogtewijziging verschil kan maken

Veel condensstrepen lossen snel op. Het klimaatprobleem zit vooral in de strepen die lang blijven hangen en zich kunnen uitbreiden tot sluierachtige bewolking die warmte vasthoudt. De benodigde weersomstandigheden zijn vaak verticaal sterk begrensd: een bescheiden aanpassing van de kruishoogte kan daarom soms al voldoende zijn. 421

Dat onderscheidt deze aanpak van een grote omweg. In plaats van een hele route opnieuw uit te stippelen, test Cathay gerichte verticale aanpassingen wanneer de voorspelling een kansrijke vermijding aanwijst.

Onafhankelijk onderzoek met commerciële vluchten ondersteunt dit uitgangspunt. In een proef per afzonderlijke vlucht werden bij de groep die condensstrepen probeerde te vermijden vier detecteerbare strepen waargenomen, tegenover elf bij de controlegroep: een daling van 63,6%. 1

Eerste resultaten van Cathay Pacific

Cathay Pacific startte eind 2025 met de operationele proef met Google. Volgens Google omvatte de eerste fase meer dan 80 vluchten en leidde het volgen van vermijdingsroutes tot een geschatte daling van circa 40% in het opwarmende effect van condensstrepen. Cathay is voor Google de eerste commerciële luchtvaartpartner in Azië voor dit werk. 8

Dat percentage vraagt wel om nuance. Het gaat om een vroeg resultaat uit de proef van de partners, niet om een definitieve en onafhankelijk herhaalde meting van klimaatwinst voor een volledige vloot. De volgende fase moet de voorspellingen en werkwijze onder meer onder meer uiteenlopende omstandigheden en op meer vluchten toetsen. 48

Volgens berichtgeving over de eerste proef was de route Hongkong–Singapore een belangrijke bron van de gemeten reducties. 6 Google en Cathay gebruiken het project ook om de aanpak te testen op ultralangeafstandsvluchten, waar lange sectoren, wisselende weersystemen en strakkere brandstofmarges samenkomen. 38

Uitbreiding met Contrails.org

De partners breiden het programma uit binnen het netwerk van Cathay Pacific, om de operationele haalbaarheid te beoordelen en gegevens bij te dragen aan onderzoek naar condensstrepen. 8

De volgende fase krijgt naar verwachting steun van Contrails.org en richt zich op ultralange vluchten in Azië en over de Stille Oceaan. Daarbij is een gerandomiseerde gecontroleerde proef voorzien. Zo kunnen vluchten die vermijdingsadvies gebruiken beter worden vergeleken met vergelijkbare vluchten die dat niet doen. 520

Dat is belangrijk, omdat een bruikbaar systeem meer moet kunnen dan goed presteren op een beperkte groep gunstige vluchten. De voorspellingen moeten nauwkeurig genoeg zijn voor de vluchtuitvoering, hoogtewijzigingen moeten veilig inpasbaar zijn en er moet geloofwaardig kunnen worden vastgesteld of condensstrepen werkelijk zijn vermeden.

Waarom de regio Azië-Pacific een belangrijke test is

Veel eerder operationeel onderzoek naar AI-ondersteunde vermijding van condensstrepen vond plaats in de Verenigde Staten en boven de Noord-Atlantische Oceaan. Google werkte eerder met American Airlines aan 70 testvluchten waarbij AI-voorspellingen werden gebruikt om vlieghoogten met een grotere kans op condensstrepen te mijden. 27

Met Cathay komt de aanpak naar de regio Azië-Pacific en naar ultralangeafstandsvluchten. Daarmee wordt de bewijslast uitgebreid naar een andere operationele omgeving, met eigen weerpatronen, luchtruimbeperkingen en routenetwerken. De uitbreiding is dus niet alleen een toepassing, maar ook een validatietest: werkt de combinatie van voorspelling en vluchtplanning betrouwbaar in een breder netwerk? 820

Aanvulling op SAF en zuinigere vliegtuigen

De praktische aantrekkingskracht van het vermijden van condensstrepen is dat het met de bestaande vloot kan worden getest. Vooral betere voorspellingen, integratie in vluchtplanning en operationele afstemming zijn nodig, niet direct een nieuw vliegtuigtype of een nieuwe infrastructuur voor brandstofdistributie.

Onderzoek dat door de internationale burgerluchtvaartorganisatie ICAO is beoordeeld, wijst erop dat het selectief mijden van de schadelijkste condensstrepen in modelscenario's tot forse reducties kan leiden bij beperkte extra brandstofkosten. Eén aangehaalde luchtvaartstudie rapporteerde 73% minder klimaatforcering door condensstrepen bij 0,11% extra brandstofverbruik. Een andere modelstudie concludeerde dat het omleiden van een klein deel van de vluchten de energieforcering door condensstrepen aanzienlijk kan verlagen met slechts een zeer beperkte totale brandstoftoename. 215

Duurzame vliegtuigbrandstof, meestal aangeduid als SAF, en efficiëntere toestellen blijven tegelijk essentieel, omdat zij de langlevende CO₂-uitstoot van brandstofverbranding aanpakken. SAF kan ook de uitstoot van roet verlagen. Contrails.org verwijst naar studies met commerciële vluchten op blends met maximaal 50% SAF, waarin de roetuitstoot 50% tot 70% lager lag, samen met kleinere en minder ijskristallen in condensstrepen. 12

Minder roet maakt nauwkeurige voorspellingen echter niet overbodig; ook hoogte- of routebeheer neemt de CO₂-uitstoot niet weg. De sterkste onderbouwing voor de aanpak van Cathay en Google is daarom die van aanvulling: gerichte operationele maatregelen kunnen een mogelijk vermijdbaar, niet-CO₂-gerelateerd opwarmend effect terugdringen, terwijl de luchtvaart tegelijk werkt aan schonere brandstoffen, vliegtuigen en infrastructuur.

De echte proef is schaalgrootte

De gemelde reductie van 40% is een bemoedigend signaal, geen definitief antwoord. Opschaling hangt af van de kwaliteit van de voorspellingen, verificatie via satellietbeelden, toestemming voor hoogtewijzigingen, afwegingen rond brandstof en de mogelijkheid om aanbevelingen in de normale processen van luchtvaartmaatschappijen en luchtverkeersleiding in te passen. 817

Als dat lukt, kan het vermijden van condensstrepen luchtvaartmaatschappijen een relatief weinig ingrijpende manier bieden om nu al een deel van hun klimaateffect te beperken — naast het langetermijnwerk aan schonere brandstoffen en vloten.