De AI-boom draait niet alleen om chips. Datacenters hebben ook stroom, aansluitingen op het elektriciteitsnet en telecominfrastructuur nodig. Daardoor dingen technologiebedrijven én overheden naar financiering. Centrale bankiers zeiden tijdens de jaarlijkse bijeenkomsten van het IMF en de Wereldbank in Bangkok, in oktober 2026, dat die extra vraag naar investeringen de leenkosten kan opdrijven en de kans vergroot dat de rente langer hoog blijft. Dat kan gebeuren voordat de productiviteitswinst van AI volledig zichtbaar is.
17
Dat is een risico om in de gaten te houden, geen voorspelling dat de rente noodzakelijkerwijs stijgt of dat de AI-boom instort. Beleidsmakers kijken naar een schok in de vraag, terwijl financiële markten gevoelig blijven voor hoge schulden, stijgende rendementen en de mogelijkheid dat AI-gerelateerde winsten tegenvallen.
6
4
Waarom AI-investeringen kapitaal duurder kunnen maken
Voor AI-infrastructuur zijn omvangrijke investeringen nodig in rekenkracht, datacenters, elektriciteit en netwerken. Als bedrijven en overheden tegelijk geld willen aantrekken, vissen ze in dezelfde vijver van beleggers. Dat kan lenen duurder maken en overheden minder ruimte geven in hun begroting voor andere zaken.
17
Ook het tijdsverloop telt. De uitgaven en financieringsbehoefte kunnen toenemen voordat nieuwe infrastructuur operationeel is en de productiviteit verhoogt. Er kan dus een periode ontstaan waarin investeringen de economische activiteit en inflatiedruk aanjagen, terwijl de uiteindelijke impuls aan het aanbod nog onzeker is.
17
34
De nadruk ligt daarmee anders dan na de financiële crisis van 2008. Toen bestond de zorg dat een zwakke vraag en veel spaargeld de groei en inflatie zouden drukken. Nu is juist de vraag of concurrerende investeringsplannen kapitaal schaarser maken. De neutrale rente, ook wel R-star genoemd, kan stijgen als de vraag naar kapitaal sterk blijft. R-star is de rente die past bij een economie in evenwicht. Hoeveel die rente mogelijk stijgt en hoelang dat duurt, is echter onzeker.
17
37
Meer vraag naar financiering betekent niet automatisch renteverhogingen
Centrale bankiers kunnen rekening houden met mogelijk langdurig hogere financieringskosten zonder meteen te beloven dat ze hun beleidsrente verhogen.
Tijdens de bijeenkomsten noemde Fed-voorzitter Kevin Warsh AI een economische schok en herhaalde hij dat prijsstabiliteit zijn prioriteit is. Hij gaf echter geen signaal dat een renteverhoging in oktober urgent was.
2 Huw Pill, hoofdeconoom van de Bank of England, zette vraagtekens bij de marktverwachting van vier renteverhogingen in het daaropvolgende jaar.
28 Die uitspraken wijzen op onzekerheid over het tempo van het beleid, niet op een vaststaand pad van renteverhogingen.
Ook Christine Lagarde pleitte voor een beheerste reactie op inflatie. Volgens haar waren er nog geen gevaarlijke tweede-ronde-effecten ontstaan: een situatie waarin een eerste prijsstijging bredere prijs- en loonsverhogingen aanjaagt.
18 Later zei ze dat hogere obligatierentes de financieringsvoorwaarden al aanscherpten, de groei afremden en uiteindelijk de inflatiedruk verminderden.
20 Markten kunnen de financiële voorwaarden dus verkrappen, ook als centrale banken hun beleidsrente niet meteen verhogen.
AI-leningen zetten extra druk op de obligatiemarkt
Het IMF waarschuwde dat veerkracht op de financiële markten niet hetzelfde is als veiligheid. Het wees onder meer op het risico van een uitverkoop van AI-gerelateerde beleggingen en op stijgende rendementen op staatsobligaties.
4
6 Bedrijven die infrastructuur financieren en overheden die schuld uitgeven, kunnen immers bij dezelfde groep beleggers aankloppen.
Een gerapporteerde maatstaf laat zien hoe de financieringsrol van grote cloudbedrijven is veranderd: hun aandeel in de wereldwijde uitgifte van obligaties met een hoge kredietwaardigheid steeg van minder dan 1% in 2024 naar 10%.
13 Dat duidt op een grotere aanwezigheid op de obligatiemarkt, maar bewijst op zichzelf niet dat bedrijfsleningen overheidsschuld verdringen of dat een chaotische marktbeweging onvermijdelijk is. De waarschuwing van het IMF gaat over de mogelijkheid dat verschillende drukfactoren — waaronder staatsschulden, inflatie en AI-leningen — obligatiemarkten kwetsbaarder maken.
6
12
Frankrijk laat zien wat hogere rendementen kunnen betekenen. Het rendement op Franse staatsobligaties met een looptijd van tien jaar lag begin oktober rond de 5%, het hoogste niveau sinds 2002.
19 Lagarde zei dat de daaropvolgende wereldwijde verkoopgolf op de obligatiemarkt de financieringskosten had verhoogd. Frankrijk, met zijn hoge schuldenlast, werd daarbij bijzonder hard geraakt.
20 Duurdere herfinanciering kan de begrotingsruimte van overheden beperken, vooral wanneer de staatsschuld al een punt van zorg is.
17
22
Infrastructuur en winstgevendheid zijn de lakmoesproef
Het financiële risico hangt deels af van de vraag of de verwachte winsten de omvang van de investeringen rechtvaardigen. Het IMF waarschuwde dat een terugval of minder duurzame groei van AI-investeringen en -winsten een correctie in AI-aandelen en -schuld kan veroorzaken.
8 Dat is een mogelijk scenario, geen bewijs dat er al een crisis gaande is.
Ook fysieke beperkingen kunnen de plannen op de proef stellen. Reuters meldde dat Oracle een beroep deed op overmacht vanwege mogelijke vertragingen in de stroomvoorziening voor een AI-datacenter in New Mexico. Het project zou daardoor tot een jaar later kunnen worden opgeleverd.
46 Daarnaast daalde de uitgifte van AI-gerelateerde schuld in september tot 23 miljard dollar, bijna de helft van het bedrag in de maand ervoor, volgens cijfers van Morgan Stanley. Die daling in één maand wijst op veranderende financieringsomstandigheden, maar bewijst niet dat de bredere investeringsgolf voorbij is.
48
De kern is dat de kapitaalbehoefte van AI de leenkosten en risico’s op de obligatiemarkt onder de aandacht kan houden, terwijl de productiviteitswinst nog onzeker is. Of dat uitmondt in langdurig hogere rentes of een grotere marktcorrectie, staat nog niet vast.
17
6
8