De koorts van de planeet stijgt sneller: belangrijkste bevindingen uit het IGCC-rapport van 2026

Dit is een signaal van een alarmerende trend. De opwarmingssnelheid per decennium is opgelopen tot ongeveer 0,27°C, een tempo dat wordt omschreven als "ongekend in de instrumentele waarnemingen" . Andere beoordelingen stellen dat dit ongeveer het dubbele is van de ~0,18°C per decennium die tussen 1970 en 2010 werd waargenomen .

Het slinkende koolstofbudget

Misschien wel de meest urgente bevinding is de snelle uitputting van het resterende mondiale koolstofbudget – de hoeveelheid CO₂ die nog uitgestoten kan worden met een redelijke kans om de opwarming tot 1,5°C te beperken. Het IGCC-rapport stelt het budget met een kans van 50% op slechts 130 miljard ton CO₂ vanaf begin 2026 . Aangezien de jaarlijkse CO₂-uitstoot momenteel rond de 42 miljard ton ligt, zou dit budget in ongeveer drie jaar opgebruikt zijn .

De situatie is zelfs nog kritieker als we naar een grotere zekerheid streven. Het budget voor een kans van 67% om onder de 1,5°C te blijven is een schamele 80 miljard ton CO₂ vanaf januari 2026 .

Als we op deze voet doorgaan, zal de drempel van 1,5°C volgens het rapport naar verwachting rond het jaar 2030 permanent worden overschreden .

Broeikasgasconcentraties op recordhoogte

De oorzaak van de opwarming is zichtbaar in de atmosfeer. Het IGCC-rapport bevestigt dat de concentraties van de belangrijkste broeikasgassen in 2024 hun hoogste niveau bereikten in minstens 800.000 jaar .

• Koolstofdioxide (CO₂): 423,9 ± 0,2 parts per million (ppm) .
• Methaan (CH₄): 1.942 ± 2 parts per billion (ppb) .

Deze recordconcentraties houden direct verband met nieuwe all-time highs in de wereldwijde emissies. Het IGCC wijst erop dat de totale wereldwijde broeikasgasuitstoot een record bereikte van 56,8 miljard ton CO₂-equivalent (GtCO₂e) in 2024, voornamelijk veroorzaakt door de verbranding van fossiele brandstoffen .

De energiebalans van de aarde is gevaarlijk uit balans

Een kritische, allesomvattende maatstaf voor het tempo van de klimaatverandering is de energiebalans van de aarde (Earth’s energy imbalance, EEI) – het verschil tussen de energie die onze planeet van de zon absorbeert en de energie die ze terug de ruimte in straalt. Een positieve EEI betekent dat de aarde netto warmte vasthoudt.

Het IGCC-rapport en gerelateerde gegevens van de Wereld Meteorologische Organisatie (WMO) bevestigen dat de EEI niet alleen op een recordhoogte staat, maar ook aan het versnellen is . De toename over de periode 2001–2025 schoot omhoog naar 0,30 ± 0,1 Watt per vierkante meter (W/m²) per decennium, een tempo dat meer dan het dubbele is van de langetermijntrend . Deze groeiende onbalans is de fundamentele motor achter de versnelde opwarming, recordhoogtes in de warmte-inhoud van de oceanen en het smelten van gletsjers .

Een versnellende oceaancrisis

De overtollige warmte die door broeikasgassen wordt vastgehouden, wordt voornamelijk geabsorbeerd door de oceanen, met een cascade aan gevolgen. De WMO meldt dat meer dan 90% van deze overtollige energie is opgeslagen in de zee . Deze thermische uitzetting van water, in combinatie met smeltwater van gletsjers en ijskappen, leidt tot een versnelling van de zeespiegelstijging.

Het IGCC-rapport benadrukt dat de waargenomen snelheid van de zeespiegelstijging nu groter is dan eerdere projecties van het IPCC AR6 aangaven . Recente gegevens tonen aan dat de jaarlijkse stijging is toegenomen tot 4,75 mm per jaar voor de periode 2012-2025, vergeleken met 2,65 mm per jaar tussen 1993-2011 . Hoewel de exacte cumulatieve stijging sinds 1901 niet in de openbare samenvattingen van het IGCC is opgenomen, is de centrale boodschap over deze indicator er een van duidelijke en snelle verslechtering, aangedreven door de groeiende energie-onbalans .