AI Membantu Pembedahan Tumor Otak Pertama Seumpamanya di Dunia

Pada Mei 2026, pakar bedah di National Hospital for Neurology and Neurosurgery di London menjalankan prosedur yang disifatkan oleh University College London Hospitals (UCLH) sebagai pembuangan tumor otak berjaya pertama di dunia dengan bantuan kecerdasan buatan (AI) secara langsung. Pesakit berkenaan ialah Rhys Hibbert, 48, yang mempunyai tumor berukuran 11 milimeter pada kelenjar pituitari dan mengalami masalah penglihatan. 125

Namun, AI bukanlah pihak yang “menjalankan” pembedahan itu. Teknologi tersebut berfungsi sebagai lapisan maklumat visual tambahan secara masa nyata ketika prosedur endoskopi yang sangat rumit dijalankan. Semua keputusan pembedahan tetap dibuat oleh pasukan pakar bedah.

Bagaimana pembedahan itu dilakukan?

Pakar bedah menggunakan endoskop—tiub kecil berkamera—untuk mencapai tumor di bahagian dasar tengkorak. Sistem AI yang dibangunkan melalui penyelidikan berkaitan Hawkes Institute di UCL menganalisis suapan kamera secara langsung, kemudian menyerlahkan atau memberikan kod warna kepada struktur penting dalam medan pembedahan. Antaranya termasuk saraf dan salur darah yang perlu dikenal pasti serta dielakkan. 56

Kawasan kelenjar pituitari amat mencabar kerana beberapa struktur kritikal terletak sangat berdekatan. Saraf optik yang berkaitan dengan penglihatan serta salur darah utama berada berhampiran kelenjar itu. Oleh sebab itu, keupayaan membezakan tisu dan struktur anatomi dengan tepat amat penting bagi mengurangkan risiko komplikasi serius. UCL dan UCLH sebelum ini menerangkan bahawa penyelidikan lebih luas tersebut memberi tumpuan kepada pengesanan tumor kecil serta struktur kritikal di sekitar kelenjar pituitari. 19

Siapakah pesakit itu dan apakah yang dibuang?

Hibbert ialah seorang pengurus khidmat pelanggan dari Bedfordshire, England. Laporan menyatakan dia berdepan masalah penglihatan yang semakin teruk atau risiko kehilangan penglihatan akibat tumor bukan kanser berukuran 11 milimeter yang tumbuh pada kelenjar pituitari di dasar tengkorak. 367

Selepas pembedahan, Hibbert berkata dia dapat melihat bilik dengan jelas sebaik sahaja tersedar. Laporan turut menyatakan bahawa dia boleh berjalan sendiri dalam tempoh seminggu, kemudian kembali bekerja dan menggambarkan medan penglihatannya sebagai jauh lebih luas. 5

Apakah sebenarnya yang dilakukan oleh AI?

Sistem itu direka untuk mentafsir video pembedahan ketika prosedur sedang berlangsung. Fungsi yang dilaporkan termasuk mengenal pasti:

• Struktur anatomi kritikal, termasuk saraf dan salur darah
• Peralatan pembedahan
• Interaksi antara tisu dan peralatan
• Struktur tertentu yang boleh ditandakan dengan kod warna pada paparan langsung untuk dilihat oleh pasukan pembedahan 5614

Ini menjadikan teknologi tersebut alat panduan semasa pembedahan, bukannya pakar bedah robotik. AI itu tidak membuat keputusan pembedahan secara bebas, mengendalikan instrumen atau menggantikan pertimbangan pakar bedah saraf. Pasukan perubatan kekal mengawal keseluruhan prosedur. 5

Perbandingan yang paling sesuai ialah “sepasang mata kedua” yang sentiasa meneliti suapan kamera dan menarik perhatian pasukan kepada struktur anatomi yang mungkin sukar dikenal pasti dengan pantas dalam ruang pembedahan yang sempit serta sentiasa berubah.

Berapa lama teknologi ini dibangunkan?

Laporan yang tersedia menyatakan bahawa AI itu terhasil daripada kira-kira sedekad penyelidikan diketuai UCL untuk membolehkan sistem mentafsir video pembedahan endoskopi yang kompleks secara masa nyata. Sistem tersebut dilatih menggunakan data video pembedahan bagi mengenal pasti anatomi, peralatan dan interaksi antara kedua-duanya ketika prosedur berlangsung. 2

Bukti yang tersedia untuk laporan ini tidak mengesahkan butiran tepat tentang perkakasan sistem, termasuk konfigurasi khusus NVIDIA Clara IGX, atau pecahan pembiayaan daripada National Institute for Health and Care Research (NIHR) di United Kingdom dan Google. Oleh itu, butiran tersebut tidak wajar dianggap sebagai fakta yang telah disahkan di sini.

Mengapa kawalan manusia masih penting?

Pembedahan otak ialah bidang berisiko tinggi untuk automasi. AI mungkin mengenal pasti corak dengan pantas, tetapi pasukan pembedahan tetap perlu menafsir maklumat itu berdasarkan keadaan pesakit, mengambil kira perbezaan anatomi dan menentukan langkah seterusnya. Dalam prosedur ini, AI digunakan sebagai sokongan membuat keputusan—bukan pengganti kepakaran klinikal atau akauntabiliti manusia. 56

Perbezaan itu penting dalam memahami pencapaian ini. Prosedur tersebut menunjukkan bahawa AI boleh menganalisis imej pembedahan secara langsung dengan cukup pantas untuk memberikan gambaran situasi yang berguna ketika pembedahan dilakukan oleh manusia. Namun, satu kes ini belum membuktikan bahawa pembedahan dibantu AI lebih selamat berbanding kaedah konvensional bagi semua pesakit atau jenis prosedur.

Apa langkah seterusnya?

Visi jangka panjang pasukan penyelidik ialah membangunkan pembantu pembedahan canggih yang boleh menggunakan pengetahuan pakar ketika operasi berlangsung. Sesetengah laporan menyamakannya dengan “ChatGPT untuk pakar bedah”, tetapi pertimbangan, tanggungjawab dan kawalan masih kekal pada doktor. 13

Bukti yang tersedia tidak memberikan butiran yang disahkan tentang saiz, jadual atau matlamat kajian klinikal lebih besar yang mungkin dirancang. Kajian prospektif lanjut diperlukan untuk menilai sejauh mana sistem itu boleh berfungsi secara konsisten merentas pakar bedah, pesakit dan prosedur, serta sama ada bantuannya benar-benar meningkatkan hasil rawatan.

Buat masa ini, pembedahan di London itu paling tepat dilihat sebagai demonstrasi awal yang penting: AI masa nyata boleh membantu memetakan anatomi halus ketika pembuangan tumor otak, manakala pakar bedah kekal bertanggungjawab terhadap setiap keputusan. Pemulihan Hibbert amat menggalakkan, tetapi potensi lebih luas pembedahan dibantu AI masih perlu disahkan melalui kajian klinikal yang melibatkan lebih banyak kes.