Iran beri amaran kepada negara jiran yang menyokong kempen tekanan ekonomi Trump

Iran memberi amaran kepada negara-negara jiran supaya tidak menyertai kempen tekanan ekonomi Washington. Mohsen Rezaei, setiausaha Majlis Keselamatan Negara Tertinggi Iran, berkata negara yang mengambil bahagian akan dianggap sebagai musuh dan Tehran boleh menyasarkan kepentingan mereka, termasuk laluan alternatif untuk mengeksport minyak dari Teluk Parsi. 27

Apakah ancaman Iran?

Amaran Rezaei ditujukan khususnya kepada negara-negara di sekitar Teluk Parsi. Katanya, jika negara jiran menyertai apa yang disebut Tehran sebagai “perang ekonomi” Amerika Syarikat, Iran akan bertindak balas terhadap kepentingan mereka.

Beliau turut memberi amaran bahawa aliran minyak mungkin tidak dibenarkan keluar melalui Teluk Parsi dan Selat Hormuz. Laluan alternatif yang dibangunkan untuk mengelakkan selat strategik itu juga boleh menjadi sasaran. 19

Kenyataan tersebut merupakan ancaman untuk menghalang kerajaan serantau daripada membantu Washington menguatkuasakan sekatan ekonomi terhadap Iran — bukan bukti bahawa semua bentuk tindakan balas itu sudah diarahkan. 23

Strategi tiga peringkat Rezaei

Rezaei menggambarkan pendekatan Iran terhadap negara-negara jiran sebagai proses berperingkat yang bermula dengan diplomasi dan hanya meningkat jika negara terbabit terus menyokong kempen Amerika Syarikat:

1. Berunding: Iran terlebih dahulu akan mengadakan rundingan dengan negara jiran bagi meredakan ketegangan.
2. Memujuk: Tehran kemudian akan cuba menjauhkan negara-negara itu daripada Amerika Syarikat melalui usaha diplomatik, menggunakan apa yang disebut Rezaei sebagai “bahasa yang menyenangkan” dan memberi mereka masa untuk mempertimbangkan semula pendirian. 2
3. Memaksa atau bertindak balas: Jika sesebuah negara masih berpihak kepada Washington, Iran boleh mengambil tindakan terhadap kepentingannya, termasuk kemungkinan menyerang laluan alternatif penghantaran minyak dari Teluk Parsi. 79

Rezaei berkata Iran tidak mahu memperluas konflik. Namun, susunan strateginya menggabungkan tawaran untuk meredakan ketegangan dengan amaran jelas bahawa keadaan boleh meningkat jika kerajaan serantau menyertai kempen tekanan Amerika Syarikat. 39

Mengapa Selat Hormuz begitu penting?

Selat Hormuz menjadi tumpuan kerana amaran Iran bukan sekadar berkaitan sekatan kewangan, tetapi turut melibatkan eksport tenaga dan akses maritim. Rezaei menegaskan bahawa selat itu masih ditutup, selain memberi amaran bahawa negara yang menyokong kempen Amerika Syarikat boleh berdepan gangguan di selat berkenaan dan laluan lain yang digunakan untuk membawa minyak keluar dari Teluk Parsi. 19

Ancaman itu penting kerana laluan alternatif tidak semestinya mampu menggantikan keseluruhan kapasiti eksport Selat Hormuz. Analisis yang dipetik Al Jazeera menyatakan bahawa tiga saluran paip minyak yang berpotensi hanya boleh mengendalikan kira-kira 9 juta tong sehari secara keseluruhan, berbanding sekitar 20 juta tong sehari melalui selat tersebut. 14

Laporan yang dirujuk dalam bahan sumber turut menyatakan bahawa lalu lintas perkapalan telah merosot dengan ketara. Pada satu hari terbaharu, hanya empat kapal komoditi dilaporkan melalui laluan itu, tanpa kapal pengangkut minyak mentah atau gas asli cecair (LNG) bersaiz besar. 19

Hujah kedaulatan Tehran

Tindak balas diplomatik Iran turut tertumpu pada penggunaan sekatan sekunder oleh Amerika Syarikat. Langkah ini bertujuan menekan syarikat, bank atau entiti di negara ketiga yang masih menjalankan urus niaga dengan Iran.

Jurucakap Kementerian Luar Iran, Esmaeil Baghaei, menyifatkan dasar itu sebagai usaha Amerika Syarikat menegakkan “kedaulatan luar wilayah” terhadap negara anggota Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu (PBB) yang merdeka. Beliau berhujah bahawa Washington tidak boleh memaksa bank, syarikat atau lapangan terbang asing meninggalkan perdagangan yang sah dengan Iran, kerana tindakan itu mengancam prinsip kedaulatan negara. 1726

Menteri Luar Iran, Abbas Araghchi, pula menyifatkan strategi sekatan itu sebagai sesuatu yang pasti gagal dan menganggapnya sebagai versi berulang daripada kempen tekanan yang sama. 1

Melalui kenyataan tersebut, Tehran membingkaikan pertikaian itu sebagai lebih daripada konflik sekatan dua hala. Iran menggambarkan usaha Washington untuk memaksa negara lain memutuskan hubungan komersial dengannya sebagai tekanan terhadap kebebasan ekonomi dan politik negara-negara berkenaan sendiri. 38

Kebuntuan lebih luas antara AS dan Iran

Amaran itu dikeluarkan ketika rundingan terhenti dan pertikaian Washington-Tehran berkembang menjadi konflik lebih luas serta krisis maritim, menurut laporan yang disediakan. Pendirian Iran turut diperkukuh oleh penutupan Selat Hormuz dan pengurangan mendadak pergerakan perdagangan di laluan tersebut. 169

Pada masa sama, Washington menekan kerajaan-kerajaan lain supaya memilih sama ada mahu mematuhi kempen Amerika Syarikat. Setiausaha Perbendaharaan AS Scott Bessent merumuskan pendirian itu dengan amaran: “Anda sama ada bersama kami atau menentang kami.” 1

Iran pula melihat strategi Amerika Syarikat sebagai cubaan untuk mengasingkan negara itu dari segi ekonomi, memecah-belahkan perpaduan dalam negeri dan mencetuskan pergolakan, di samping tekanan ketenteraan. Tafsiran tersebut ialah pandangan yang dinyatakan Tehran tentang matlamat Washington, bukannya fakta yang disahkan secara bebas. 9

Mesej Iran kepada negara-negara jirannya jelas mempunyai dua sisi: rundingan dan pujukan diplomatik ditawarkan terlebih dahulu, tetapi kerajaan yang menyertai kempen Amerika Syarikat berisiko diklasifikasikan sebagai musuh dan berdepan tindakan balas yang menjejaskan kepentingan serta infrastruktur eksport tenaga mereka.