Mengapa Singapura dan 19 negara lain mahu AI tercanggih diawasi bersama?

Kemajuan pesat model kecerdasan buatan (AI) paling canggih menimbulkan persoalan yang sukar ditangani oleh sebuah syarikat atau negara sahaja: bagaimana manfaatnya dapat digunakan tanpa membiarkan risiko keselamatan merentasi sempadan tanpa pengawasan? Itulah asas A Call for Control of Frontier AI Models, gesaan yang dilancarkan di New York pada 21 September 2026 semasa minggu Perhimpunan Agung Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu (PBB).13133

Mengapa Singapura menyokongnya?

Bagi Perdana Menteri Lawrence Wong, pendiriannya ialah menerima potensi besar AI sambil memastikan teknologi itu sentiasa berada di bawah kawalan dan pengawasan manusia. Singapura merupakan satu-satunya negara Asia Tenggara dalam kumpulan penyokong awal gesaan tersebut.617

Kenyataan bersama itu mengiktiraf potensi AI untuk memperbaiki kehidupan, memajukan sains dan mengukuhkan ekonomi. Namun, perkembangan pantas model yang paling maju turut membawa risiko keselamatan yang mungkin tidak dapat ditangani secukupnya melalui langkah di peringkat negara sahaja. Ia menegaskan bahawa pembangunan dan penggunaan AI perlu mematuhi undang-undang antarabangsa serta kekal di bawah pengawasan manusia.1331

Apakah langkah yang dicadangkan?

Gesaan ini membahagikan tanggungjawab antara beberapa pihak:

• Syarikat AI diminta menyediakan protokol keselamatan yang telus, termasuk ujian wajib sebelum model digunakan dan penilaian bebas. Penilai yang berkelayakan perlu diberi akses yang mencukupi untuk meneliti risikonya.30
• Kerajaan dan organisasi serantau diminta menyelaraskan piawaian bersama serta berkongsi laporan insiden keselamatan yang serius. Cadangan yang dilaporkan turut menyentuh akses lebih luas kepada kepakaran saintifik dan penilaian yang boleh dipercayai.2530
• Negara anggota PBB diminta menggunakan mekanisme sedia ada dan meneroka kemungkinan menubuhkan institusi antarabangsa yang boleh menetapkan piawaian, membolehkan pengesahan dan menghimpunkan negara apabila keupayaan AI melepasi ambang tertentu. Institusi itu belum ditubuhkan melalui kenyataan ini.2936

Tumpuannya ialah ujian, pengesahan dan pengawasan bersama; cadangan yang dirujuk tidak secara jelas menuntut pembangunan AI tercanggih dihentikan.293036

Siapa yang menyertai?

Inisiatif ini dilancarkan oleh Presiden Finland Alexander Stubb dan Perdana Menteri Norway Jonas Gahr Støre. Menurut Pejabat Presiden Finland, penyokong awalnya ialah Finland, Norway, Denmark, Iceland, Estonia, Latvia, Belanda, Ireland, Jerman, Sepanyol, Moldova, Türkiye, Emiriah Arab Bersatu, Bahrain, Kazakhstan, Singapura, Kenya, Afrika Selatan, Kanada dan Australia, bersama Suruhanjaya Eropah. Bilangan penyokong kemudian bertambah, jadi senarai awal ini bukan senarai muktamad.33

Amerika Syarikat dan China tidak menyertai kenyataan awal itu. Stubb berharap lebih banyak pihak akan menyokongnya, tetapi ketiadaan kedua-dua negara tersebut tidak dengan sendirinya menjelaskan sebab mereka tidak menyertai.9 Setiausaha Agung PBB António Guterres pula mengalu-alukan inisiatif Finland–Norway itu, termasuk cadangan untuk meneroka piawaian, kaedah pengesahan dan cara menghimpunkan negara apabila ambang keupayaan AI dilepasi.36

Gesaan kerajaan-kerajaan ini hadir ketika keselamatan AI tercanggih turut mendapat perhatian industri. Microsoft telah menerbitkan prinsip panduan bagi model termajunya, manakala Anthropic mengumumkan kerjasama penilaian bebas dengan Accenture beberapa hari sebelum gesaan tersebut dilancarkan. Perkembangan itu memberikan konteks, tetapi tidak membuktikan bahawa kedua-duanya mendorong keputusan negara-negara berkenaan.3940