Siapa yang Membina Ekosistem AI Singapura?

Singapura membina Strategi AI Nasional 2.0 (NAIS 2.0) melalui dua lapisan yang saling melengkapi. Institusi awam membiayai penyelidikan jangka panjang, pembangunan bakat dan keupayaan nasional, manakala syarikat menyumbang model AI, pengkomputeran awan, infrastruktur pengkomputeran, kepakaran industri, pasukan kejuruteraan dan persekitaran untuk menguji teknologi dalam dunia sebenar.

Singapura kini menyatakan bahawa negara itu mempunyai lebih 70 Pusat Kecemerlangan AI (AI Centres of Excellence, atau CoE). Pada masa sama, Pelan Penyelidikan dan Pembangunan AI Nasional memperuntukkan lebih S$1 bilion untuk penyelidikan AI awam antara 2025 hingga 2030.

Ini bukan bermakna Singapura mempunyai satu kampus AI milik kerajaan. Sebaliknya, negara itu sedang membina rangkaian makmal korporat, CoE perusahaan, kerjasama universiti dan program penerapan AI. Saiz serta bentuk setiap inisiatif juga tidak semestinya boleh dibandingkan secara terus kerana tahap pendedahan maklumat berbeza antara syarikat.

Komitmen terbesar yang paling jelas

OpenAI: makmal AI gunaan dan pelaburan ekosistem tempatan

OpenAI mengumumkan makmal Applied AI pertamanya di luar negara di Singapura menerusi kerjasama “OpenAI for Singapore”. Inisiatif itu merangkumi komitmen lebih S$300 juta kepada ekosistem tempatan dan dijangka menyokong lebih 200 peranan teknikal yang berpusat di Singapura, menurut laporan mengenai pengumuman tersebut.

Fokusnya ialah penerapan AI, bukan semata-mata penyelidikan model termaju. Kerjasama itu bertujuan membangunkan penyelesaian AI untuk sektor awam dan swasta, termasuk perkhidmatan kerajaan, kewangan dan penjagaan kesihatan.

Kehadiran OpenAI penting atas dua sebab: nilai pelaburan yang dinyatakan secara khusus agak jarang dalam pengumuman seumpamanya, dan inisiatif itu menghubungkan keupayaan model dengan jurutera yang bekerja terus pada pelaksanaan tempatan.

NVIDIA: penyelidikan AI fizikal dan pengkomputeran cekap

NVIDIA mengumumkan makmal penyelidikan AI di Singapura, yang disifatkan sebagai makmal keduanya di rantau Asia Pasifik. Makmal itu memberi tumpuan kepada AI berjasad atau AI fizikal (embodied AI) serta pengkomputeran AI yang cekap, melalui kerjasama dengan penyelidik universiti, rakan industri dan agensi kerajaan.

Fokus tersebut selari dengan minat Singapura terhadap pembuatan, robotik dan AI yang berinteraksi dengan dunia fizikal. Ia turut melengkapi hubungan sedia ada NVIDIA dengan universiti dan industri tempatan, termasuk kerjasamanya dengan Singtel dan Institut Teknologi Singapura (SIT).

Google dan Google DeepMind: penyelidikan serantau serta aplikasi awam-swasta

Google memperluas aktiviti AI di Singapura melalui kerjasama untuk aplikasi sektor awam dan swasta, termasuk pendidikan, penjagaan kesihatan dan penyelidikan saintifik.

Kehadiran Google DeepMind di Singapura pula dilaporkan menyokong kerjasama serantau dengan kerajaan, universiti dan masyarakat sivil, bagi memastikan keperluan pasaran Asia Tenggara yang pelbagai dapat diambil kira. Google juga mengumumkan Pusat Kecemerlangan AI yang memberi tumpuan kepada keselamatan, termasuk risiko berkaitan AI berasaskan ejen serta pengesahan kandungan.

Berdasarkan bukti yang tersedia, aktiviti Google di Singapura terdiri daripada gabungan penyelidikan serantau, penerapan bertanggungjawab dan pengambilan tenaga teknikal tempatan—bukan satu kemudahan tunggal yang mewakili kesemua usaha AI syarikat itu.

Pusat AI gunaan dan kerjasama universiti

Singtel–NVIDIA Centre of Excellence for Applied AI

Singtel melancarkan Singtel–NVIDIA Centre of Excellence for Applied AI melalui Singtel Digital InfraCo. Pusat ini bertujuan membangunkan dan mengkomersialkan aplikasi AI perusahaan dengan menggabungkan rangkaian, awan dan keupayaan pusat data Singtel dengan platform pengkomputeran dipercepat NVIDIA.

Kepentingannya terletak pada aspek operasi. Pusat ini direka untuk membantu organisasi beralih daripada percubaan awal kepada sistem AI yang selamat dan boleh digunakan, bukannya berhenti pada prototaip penyelidikan.

SIT–NVIDIA AI Centre

SIT–NVIDIA AI Centre, atau SNAIC, ialah pusat kerjasama universiti-industri yang menguji, membangunkan dan melaksanakan penyelesaian AI untuk perniagaan. Menurut laporan kerajaan, pusat ini telah menyokong 70 syarikat dan membantu melaksanakan 50 penyelesaian AI yang memberi kesan perniagaan sebenar, termasuk dalam sektor pembuatan.

SNAIC menunjukkan peranan pusat yang disokong syarikat dalam pembangunan bakat dan pemindahan teknologi. Ia menghubungkan masalah sebenar industri dengan pembelajaran gunaan serta akses kepada infrastruktur AI, sambil memberi pelajar dan pengamal laluan untuk menceburi bidang kejuruteraan AI.

Punggol Digital District: tapak uji AI fizikal

Singapura juga membangunkan persekitaran penerapan AI di luar pejabat dan makmal tradisional. Penguasa Pembangunan Media Infokom (IMDA), JTC Corporation dan SIT bekerjasama dengan lapan peneraju industri di Punggol Digital District untuk menyelidik, menguji dan melaksanakan AI fizikal. Tapak uji itu merangkumi perkhidmatan robotik di ruang awam, dengan Certis, DHL, Grab dan QuikBot antara peserta awal yang dikenal pasti Lembaga Pembangunan Ekonomi Singapura.

Program ini penting kerana AI fizikal memerlukan lebih daripada sekadar model. Ia memerlukan persekitaran terkawal, rakan operasi, proses keselamatan, infrastruktur dan ujian berulang dalam keadaan sebenar.

Syarikat lain dalam ekosistem AI Singapura

Landskap AI yang dilaporkan di Singapura turut merangkumi syarikat teknologi, kewangan, perkhidmatan profesional, telekomunikasi, pengguna dan industri. Namun, pendedahan awam tidak memberikan tahap perincian yang sama bagi setiap organisasi. Oleh itu, kategori berikut tidak patut dianggap sebagai makmal yang mempunyai saiz setara.

• KPMG melancarkan Trusted AI Centre of Excellence dengan sokongan Lembaga Pembangunan Ekonomi Singapura. Tujuannya adalah membantu organisasi bergerak melangkaui percubaan AI dan menjadikannya keupayaan perusahaan yang dipercayai serta bersedia digunakan.
• Temus dikenal pasti sebagai rakan pelaksanaan dan transformasi digital. AWS dan Digital Industry Singapore menyenaraikan Temus sebagai rakan pelaksanaan yang membantu perusahaan di Singapura membina CoE AI dan mencapai produk minimum berdaya maju.
• Microsoft muncul dalam landskap CoE korporat dan kerjasama penyelidikan Singapura yang lebih luas. Namun, bukti kerajaan yang tersedia tidak mengesahkan makmal Microsoft Research Asia baharu yang berasingan di Singapura atau jumlah tenaga kerja tempatan khusus untuk makmal tersebut. Dakwaan mengenai kemudahan Microsoft–A*STAR yang tersendiri juga memerlukan dokumentasi berasingan.
• Anthropic dilaporkan sedang memperluas kehadirannya di Singapura, menyertai OpenAI dan Google DeepMind antara syarikat AI utama yang aktif di negara itu. Sumber yang tersedia tidak mengesahkan kewujudan makmal penyelidikan besar yang mempunyai kakitangan khusus, jumlah pelaburan atau bilangan pekerja tempatan yang didedahkan.
• Mastercard, Sea Group, Razer, Grab dan UBS dikaitkan dengan landskap CoE dan penerapan AI perusahaan yang lebih luas di Singapura. Bahan awam mengenal pasti penyertaan atau keupayaan AI mereka, tetapi tidak secara konsisten menyatakan kewujudan CoE Singapura yang berasingan, jumlah pelaburan atau tenaga kerja khusus bagi setiap syarikat.
• Japfa penting untuk dimensi agrimakanan dalam ekosistem ini, tetapi bukti yang tersedia tidak mengesahkan makmal AI Singapura yang mempunyai kakitangan khusus atau saiznya. Ia lebih tepat dilihat sebagai contoh keupayaan AI mengikut sektor, bukan dibandingkan secara terus dengan makmal OpenAI atau NVIDIA yang telah diumumkan.

Perbezaan ini penting. Sesebuah syarikat mungkin mempunyai pasukan kejuruteraan AI yang besar, menggunakan AI dalam beberapa unit perniagaan atau menyertai tapak uji nasional tanpa mengendalikan kemudahan kendiri yang secara rasmi dinamakan “Pusat Kecemerlangan”.

Bagaimana semua inisiatif ini menyokong NAIS 2.0

1. Membina jambatan daripada penyelidikan kepada perniagaan

NAIS 2.0 menggesa penubuhan CoE AI baharu yang diterajui syarikat serta keupayaan AI mengikut sektor bagi menghasilkan nilai dan penggunaan AI yang lebih sofistikated. Pusat korporat menterjemahkan hasil penyelidikan dan model asas kepada produk, aliran kerja serta sistem operasi yang boleh digunakan oleh perniagaan.

Sumbangan syarikat berbeza daripada pusat penyelidikan awam. Syarikat membawa akses kepada pelanggan, data proprietari, kepakaran kejuruteraan, kekangan komersial dan kaedah penilaian mengikut industri. Institusi penyelidikan awam pula boleh menumpukan perhatian kepada persoalan jangka panjang dan keutamaan penyelidikan nasional.

2. Meliputi sektor keutamaan Singapura

Inisiatif-inisiatif ini merangkumi pembuatan maju, perkhidmatan kewangan, kesalinghubungan, penjagaan kesihatan dan perkhidmatan awam, selain logistik, pembayaran, e-dagang, pengangkutan, agrimakanan, permainan video dan robotik. Keutamaan AI Singapura yang dikemas kini memberi penekanan khusus kepada misi nasional dalam pembuatan maju, perkhidmatan kewangan, kesalinghubungan dan penjagaan kesihatan.

Kepelbagaian aplikasi ini membolehkan Singapura menguji AI dalam perkhidmatan digital dan persekitaran fizikal. Makmal penyelidikan NVIDIA serta tapak uji Punggol, misalnya, memperluas agenda kepada AI berjasad dan robotik, manakala pusat Singtel memberi tumpuan kepada penerapan AI perusahaan.

3. Mengukuhkan bakat dan pemindahan teknologi

Pelan penyelidikan awam Singapura disusun mengikut tiga bidang: AI asas, AI gunaan dan pembangunan bakat, dengan peruntukan lebih S$1 bilion untuk tempoh lima tahun. Pelan itu turut menyediakan penubuhan Pusat Kecemerlangan Penyelidikan AI di institusi penyelidikan awam.

Pusat universiti-industri seperti SNAIC menawarkan laluan yang berbeza. Perniagaan membawa masalah konkrit, penyelidik dan pelajar mendapat pengalaman dalam konteks penerapan, manakala syarikat boleh membangunkan tenaga kerja yang memahami kedua-dua model AI dan operasi perniagaan. Komitmen pengambilan tenaga teknikal OpenAI serta rancangan pengambilan pekerja tempatan Google menunjukkan bahawa pembangunan tenaga kerja juga menjadi sebahagian daripada persaingan untuk membina keupayaan AI di Singapura.

4. Menjadikan “AI untuk manfaat awam” boleh dilaksanakan

Strategi Singapura melihat AI sebagai alat untuk manfaat awam dan pembangunan ekonomi, dengan penekanan terhadap penggunaan yang dipercayai dan bertanggungjawab. Cita-cita ini memerlukan lebih daripada kejayaan penyelidikan. Ia memerlukan organisasi yang mampu mengintegrasikan AI ke dalam penjagaan kesihatan, kerajaan, kewangan, pembuatan dan perkhidmatan harian sambil mengurus kebolehpercayaan, keselamatan, privasi dan akauntabiliti.

Model yang sedang muncul ini mempunyai beberapa lapisan:

1. Institusi awam membiayai penyelidikan jangka panjang, bakat dan keupayaan nasional.
2. Syarikat model AI dan infrastruktur menyediakan sistem AI termaju, kuasa pengkomputeran dan kepakaran teknikal.
3. Syarikat mengikut sektor menyumbang pengetahuan industri, data serta persekitaran penerapan yang dikawal selia.
4. Universiti dan tapak uji menghubungkan penyelidikan dengan pembangunan tenaga kerja serta pengesahan dalam dunia sebenar.

Apa yang ditunjukkan—dan tidak ditunjukkan—oleh angka

Angka utama itu berguna, tetapi perlu ditafsirkan dengan berhati-hati. Singapura melaporkan lebih 70 CoE AI, sedangkan bahan kerajaan terdahulu menyebut lebih 60 dan menetapkan sasaran untuk menempatkan lebih 100 CoE AI berasaskan syarikat. Perbezaan ini mencerminkan ekosistem yang sedang berkembang serta kemungkinan penggunaan kategori yang berbeza bagi pusat, hab dan keupayaan yang diterajui syarikat.

Begitu juga, peruntukan penyelidikan awam melebihi S$1 bilion bukanlah dana untuk setiap kemudahan korporat. Ia ditujukan kepada penyelidikan AI awam, termasuk kerja asas, AI gunaan dan pembangunan bakat.

Kesimpulan paling kukuh bukanlah bahawa setiap syarikat yang dinamakan telah membina makmal dengan saiz yang sama. Sebaliknya, Singapura sedang membina saluran tersusun daripada penyelidikan kepada penerapan. Pelaburan OpenAI yang didedahkan, komitmen penyelidikan NVIDIA, pusat AI gunaan Singtel, penggunaan penyelesaian oleh syarikat melalui SNAIC dan tapak uji AI fizikal di Punggol merupakan contoh paling jelas saluran itu.

Syarikat-syarikat lain memperluas liputan sektor dan pengalaman penggunaan AI, tetapi saiz kemudahan serta komitmen tenaga kerja mereka di Singapura memerlukan pendedahan yang lebih khusus sebelum perbandingan terus dapat dibuat.