Rampasan Kuasa Senyap: Bagaimana Pengawal Revolusi Iran Merampas Negara Semasa Perang

Republik Islam Iran sedang mengalami krisis kepimpinan yang paling dahsyat sejak revolusi 1979. Pembunuhan Ayatollah Ali Khamenei pada 28 Februari 2026, dalam satu serangan udara AS-Israel, bukan sekadar melenyapkan seorang insan—ia melenyapkan tonggak ulama utama bagi keseluruhan sistem politik . Tiga bulan kemudian, struktur formal kuasa masih wujud di atas kertas, tetapi bukti di lapangan menunjukkan realiti yang berbeza: Kor Pengawal Revolusi Islam (IRGC) telah melancarkan rampasan kuasa secara senyap.

Rantaian arahan formal—daripada Pemimpin Agung Mojtaba Khamenei kepada Presiden Masoud Pezeshkian—hanyalah fasad yang sudah dilompongkan. Iran kini ditadbir oleh struktur ketenteraan de facto, dan setiap peristiwa besar sejak pembunuhan itu mengesahkan perubahan ini.

Individu Yang Tidak Pernah Kelihatan: Ketiadaan Awam Mutlak Mojtaba Khamenei

Simbol paling ketara bagi krisis ini adalah satu ketidakhadiran. Mojtaba Khamenei dinamakan sebagai Pemimpin Agung oleh Dewan Pakar pada 8 Mac 2026, selepas proses pemilihan selama seminggu . Sejak pelantikannya, beliau tidak membuat sebarang penampilan awam yang disahkan . Beliau tidak memberi ucapan di televisyen, tidak mengeluarkan gambar yang disahkan, atau membuat rakaman audio yang sahih. Kenyataannya terhad kepada mesej bertulis yang disebarkan di media sosial dan dibacakan di televisyen kerajaan .

Penjelasan rasmi untuk ketidaklihatan yang belum pernah berlaku ini adalah beliau cedera dalam serangan udara yang sama yang membunuh bapanya . Laporan mengenai keterukan kecederaannya sangat bercanggah. Pegawai Iran telah mengeluarkan pelbagai jaminan: beliau dalam "kesihatan yang sangat baik" , dalam "kesihatan yang benar-benar baik" , dan hanya mengalami luka "ringan" . Seorang pegawai kanan malah menyatakan belakang dan lututnya sedang pulih . Laporan ini jelas bertentangan dengan laporan lain yang menunjukkan beliau mengalami "luka parah dan mencacatkan rupa" atau malah "tidak sedarkan diri dan kini tidak mampu mentadbir" semasa menerima rawatan di Qom .

Kekosongan maklumat ini telah mencetuskan spekulasi yang begitu kuat sehingga Presiden Pezeshkian, pada awal Mei, berasa perlu menyatakan secara terbuka bahawa beliau telah bertemu sendiri dengan Khamenei selama dua jam setengah—satu dakwaan yang dengan sendirinya menekankan betapa ganjilnya situasi ini . Tiada pegawai kanan lain yang mengesahkan secara terbuka pertemuan sedemikian. Tanpa seorang pemimpin agung yang kelihatan dan dapat disahkan berkemampuan, penentu muktamad sistem Iran ini secara fungsinya tidak wujud.

Peletakan Jawatan Presiden Yang Disekat: Kerajaan Awam Dipinggirkan

Jika pemimpin agung yang tidak kelihatan mewakili satu kekosongan di puncak, laporan peletakan jawatan Presiden Masoud Pezeshkian mendedahkan siapa yang mengisi kekosongan itu. Pada 31 Mei 2026, saluran media yang berpangkalan di London, Iran International, melaporkan, memetik sumber tanpa nama, bahawa Pezeshkian telah menghantar surat peletakan jawatan rasmi kepada Pejabat Pemimpin Agung .

Dalam surat itu, Pezeshkian menulis bahawa pentadbirannya telah "dikecualikan daripada proses membuat keputusan utama dan penting" dan kekosongan itu telah membenarkan "puak tegar dalam IRGC untuk mengawal hal ehwal negara" . Beliau menyatakan tidak mampu menjalankan tanggungjawab undang-undangnya dan secara rasmi meminta untuk berundur .

Media kerajaan Iran segera menafikan laporan itu. Seorang pegawai kanan mengisytiharkan, "Presiden Pezeshkian tidak akan berundur daripada berkhidmat kepada rakyat" . Penafian awam ini—dan fakta bahawa Pezeshkian kekal sebagai presiden—tidak menafikan tuntutan teras laporan itu. Pelbagai sumber bebas, termasuk India Today, Jerusalem Post, Fox News, dan The Week, mengesahkan kewujudan surat itu dan kandungannya . Presiden Iran dilaporkan cuba berhenti kerja, secara terbuka membantah pengambilalihan tentera, dan sama ada dipaksa untuk kekal atau tidak berkuasa untuk merealisasikan peletakan jawatannya.

Majlis Tentera: Kerajaan Sebenar Iran

Pengecualian presiden ini bukanlah satu perkembangan yang mendadak. Pada seawal 1 April 2026, laporan menunjukkan bahawa sebuah "Majlis Tentera" yang terdiri daripada tokoh IRGC sudah pun membuat keputusan penting negara . Majlis itu, yang dilaporkan termasuk Ahmad Vahidi, Mohsen Rezaei, dan lain-lain, menyekat Pezeshkian daripada melantik menteri perisikan yang baharu dan menegaskan bahawa semua jawatan kepimpinan kritikal semasa perang mesti diputuskan oleh IRGC .

Realiti ini dihablurkan dalam analisis Reuters akhir April, yang menyimpulkan bahawa Iran "tidak lagi mempunyai seorang penimbang tara ulama tunggal yang tidak dipertikaikan di puncak kuasa" dan IRGC telah merampas kawalan semasa perang, menumpulkan peranan pemimpin agung . Pembunuhan Ali Khamenei dan ketidakupayaan anaknya membuka jalan kepada satu aturan baharu yang dikuasai oleh komander IRGC, menggantikan pengadil ulama dengan rantaian arahan tentera .

Rayuan Awam Seorang Ulama: Keretakan Pada Fasad

Rasa tidak puas hati dalaman terhadap aturan baharu ini bukan sekadar birokrasi semata-mata. Pada 22 Mac 2026, Ahmad Alamolhoda, wakil Pemimpin Agung di Khorasan dan seorang ulama kanan rejim, membuat apa yang disifatkan sebagai "rayuan awam terdesak" untuk ketelusan semasa perang . Beliau mengkritik kekurangan akauntabiliti rejim dan merayu pasukan keselamatan mengekalkan kehadiran mereka di jalanan untuk mengelakkan kebangkitan rakyat . Apabila seorang ulama kanan meluahkan kebimbangan sedemikian secara terbuka, ia menandakan keresahan yang mendalam dalam institusi ulama terhadap hala tuju struktur yang dipimpin IRGC.

Intinya: Fasad Ulama Yang Dilompongkan

Semua petunjuk membentuk satu gambaran yang jelas. Pemimpin agung tidak kelihatan dan berkemungkinan besar tidak berdaya. Presiden yang dipilih dipinggirkan dan dilaporkan cuba meletakkan jawatan sebagai protes terhadap pengambilalihan tentera. Kuasa sebenar terletak pada sebuah majlis tentera IRGC yang menyekat pelantikan awam dan mengawal semua keputusan perang utama. Dan ulama kanan secara terbuka memohon akauntabiliti.

Prinsip pengasas Republik Islam—bahawa kuasa tertinggi terletak pada seorang pemimpin ulama agung—telah digantung secara operasi. Sebagai gantinya adalah struktur yang dipimpin tentera yang telah merampas tampuk pemerintahan sebuah negara yang sedang berperang. Ini bukanlah perebutan kuasa secara teori; ia adalah rampasan kuasa de facto yang diselindungkan oleh fasad ulama yang dilompongkan yang masih melakonkan ritual tadbir urus.