Setakat awal Jun 2026, hubungan antara kedua-dua pihak diteruskan melalui orang tengah. Menteri Luar Iran Abbas Araghchi mengesahkan bahawa Tehran dan Washington sedang menyemak teks yang telah bertukar sambil berusaha mencapai apa yang disebutnya sebagai “formula akhir” untuk persefahaman berpotensi . Laluan diplomatik masih terbuka, tetapi dibayangi rasa tidak percaya yang mendalam dan garis merah yang sukar dikompromi.

“Formula akhir” Araghchi dan saluran komunikasi tidak langsung

Dalam wawancara dengan stesen penyiaran Lebanon Al-Mayadeen pada 3 Jun 2026, Araghchi berkata Iran dan AS sedang meneliti teks yang dihantar melalui orang tengah bagi merangka “formula akhir” untuk mencapai persetujuan . Bagaimanapun, beliau berhati-hati menjelaskan bahawa pertukaran mesej itu belum membentuk mekanisme rundingan rasmi.

“Pada masa ini tiada mekanisme rundingan, tetapi mesej sedang bertukar dengan pihak Amerika,” katanya .

Saluran komunikasi itu terus berjalan, walaupun butirannya tidak jelas kepada umum. Araghchi sebelum ini mengesahkan wujud pertukaran mesej secara langsung dan tidak langsung dengan utusan khas AS Steve Witkoff, tetapi berulang kali menegaskan bahawa hubungan tersebut belum boleh dianggap sebagai rundingan formal .

Penggunaan istilah “formula akhir” menunjukkan kedua-dua pihak menganggap peluang diplomatik semasa penting. Pada masa yang sama, perbezaan asas yang masih wujud mengehadkan perkara yang boleh dicapai melalui perjanjian tersebut.

Araghchi turut mengaitkan sebarang persetujuan dengan penghentian sepenuhnya permusuhan di semua medan, termasuk perang Israel di Lebanon. Beliau memberi amaran bahawa serangan Israel ke atas Beirut akan menyebabkan gencatan senjata runtuh . Syarat ini menambah kerumitan kerana perkembangan di Lebanon tidak berada di bawah kawalan operasi langsung Washington.

Apa yang terkandung dalam rangka 60 hari?

Menurut pegawai AS dan laporan yang dipetik Axios, Anadolu serta beberapa media lain, rangka persetujuan tentatif itu merangkumi beberapa langkah utama :

• Melanjutkan gencatan senjata: MoU selama 60 hari akan melanjutkan gencatan senjata sementara yang berkuat kuasa sejak awal April 2026. Tempoh itu berpotensi diperbaharui dengan persetujuan bersama .
• Membuka semula Selat Hormuz: Kapal dagang boleh melalui selat itu tanpa sekatan, bayaran tol atau gangguan. Iran perlu membersihkan semua periuk api yang diletakkannya di selat tersebut dalam tempoh 30 hari bagi memulihkan pergerakan maritim ke paras sebelum perang .
• Menarik balik sekatan laut AS: Amerika Syarikat akan menarik balik secara berperingkat sekatan tentera laut terhadap pelabuhan Iran yang dikenakan pada 13 April 2026 selepas Rundingan Islamabad gagal mencapai persetujuan .
• Memberi sedikit kelonggaran sekatan: Iran dibenarkan menjual minyak secara bebas, manakala sebahagian asetnya yang dibekukan — dianggarkan bernilai AS$25 bilion di luar negara — akan dilepaskan .
• Memulakan rundingan nuklear: Tempoh 60 hari itu akan digunakan untuk membuka ruang kepada rundingan rasmi mengenai pembatasan program nuklear Iran dan perjanjian damai jangka panjang .

Namun, rangka ini secara jelas merupakan perjanjian sementara — bukannya perjanjian damai menyeluruh. Ia lebih berfungsi sebagai landasan untuk rundingan yang lebih serius .

Halangan utama: Lebanon, nuklear dan krisis kepercayaan

Kemajuan teknikal di atas kertas masih belum cukup untuk menjamin kelulusan akhir. Sekurang-kurangnya empat isu besar terus menghalang persetujuan.

1. Lebanon sebagai syarat yang tidak boleh dikompromi

Iran berulang kali menyatakan bahawa tiada persetujuan dengan AS boleh dicapai selagi kempen ketenteraan Israel di Lebanon tidak berakhir dan gencatan senjata di sana tidak dihormati sepenuhnya .

Bagi Tehran, ini ialah garis merah. Araghchi menegaskan Iran mahukan “penghentian sepenuhnya perang di seluruh rantau”, bukannya gencatan senjata yang hanya terpakai di medan tertentu . Masalahnya, medan Lebanon melibatkan tindakan pihak yang tidak berada di bawah kawalan langsung Amerika Syarikat.

2. Program nuklear kekal sebagai isu paling sukar

Pertikaian utama berkisar pada nasib stok uranium diperkaya Iran dan tempoh Iran perlu menghentikan aktiviti pengayaannya. AS dilaporkan mencadangkan penggantungan semua aktiviti pengayaan selama 20 tahun, manakala Iran menawarkan jeda selama tiga hingga lima tahun .

Kedua-dua pihak turut berbeza pandangan mengenai pengurusan uranium yang sangat diperkaya. Washington mahukannya dikeluarkan sepenuhnya dari Iran, sementara Tehran mencadangkan ia dicairkan ke tahap lebih rendah atau disimpan di bawah pengawasan Agensi Tenaga Atom Antarabangsa (IAEA) .

Trump mengakui jurang tersebut pada 24 Mei dengan berkata perjanjian itu “belum pun dirundingkan sepenuhnya”. Beliau juga menegaskan bahawa sebarang persetujuan tidak boleh memberikan Iran “laluan yang jelas dan terbuka ke arah senjata nuklear” .

Perunding AS dilaporkan turut menuntut 400 kilogram uranium dipindahkan ke Amerika Syarikat serta menghadkan aktiviti nuklear yang beroperasi kepada hanya satu kemudahan .

3. Perjanjian sementara atau perjanjian menyeluruh?

Selepas Rundingan Islamabad gagal pada pertengahan April 2026, kedua-dua pihak mengurangkan sasaran daripada perjanjian damai menyeluruh kepada MoU sementara. Perubahan pendekatan itu berlaku kerana isu nuklear masih terlalu sukar untuk diselesaikan dalam satu perjanjian besar .

Syarat yang dilaporkan dikemukakan Washington termasuk tiada pampasan bagi kerosakan perang yang disebabkan AS, pengekalan sebahagian besar struktur sekatan, pengaitan gencatan senjata serantau dengan kemajuan rundingan nuklear serta sekatan tambahan terhadap program peluru berpandu balistik Iran .

Iran pula mahukan pelepasan sekatan sepenuhnya dan menolak syarat yang dianggapnya sebagai konsesi sebelah pihak tanpa jaminan yang mengikat .

4. Rasa tidak percaya yang mendalam

Araghchi berulang kali menyatakan bahawa Iran mempunyai “sifar kepercayaan terhadap AS” . Pendirian itu menjelaskan mengapa Tehran cenderung memilih rundingan tidak langsung, langkah membina keyakinan secara berperingkat dan jaminan sebelum membincangkan isu teras.

Washington pula menekankan bahawa masa memihak kepadanya. Trump berkata sekatan laut akan kekal “berkuat kuasa sepenuhnya” sehingga perjanjian dicapai, disahkan dan ditandatangani . Perbezaan pendekatan ini menjadikan MoU sementara tersebut mudah mencetuskan tindak balas politik di kedua-dua ibu negara.

Apa yang berlaku selepas ini?

Rangka 60 hari itu boleh menjadi titik henti praktikal — mekanisme untuk membekukan kebuntuan ketenteraan sambil menangguhkan persoalan paling sukar. Pembukaan semula Selat Hormuz akan memulihkan laluan tenaga global yang penting. Penutupan dan sekatan di selat itu dianggarkan menyebabkan Iran kehilangan hasil sekitar AS$400 juta sehari .

Bagi Tehran, pelonggaran sekatan laut AS dan kebenaran menjual minyak secara terbuka boleh memberikan kelegaan ekonomi segera . Bagi Washington pula, persetujuan itu berpotensi mengukuhkan penyaheskalasian, mengurangkan ancaman segera terhadap perkapalan di Teluk Parsi dan menyediakan saluran khusus untuk rundingan nuklear .

Tetapi daya tahan rangka itu bergantung pada dua pemimpin yang masih belum memberikan kelulusan akhir. Rujukan Araghchi kepada “formula akhir” ketika teks terus bertukar menunjukkan bahawa kedua-dua pihak sedar ruang diplomatik mungkin semakin sempit.

Pada tahap ini, kandungan rangka itu bukan lagi satu-satunya jurang utama. Ujian sebenar ialah sama ada Tehran dan Washington mampu meluluskan serta menyusun kompromi paling sukar — mengenai Lebanon, tahap pengayaan uranium dan pelepasan sekatan. Jika gagal, MoU sementara itu mungkin runtuh sebelum sempat menjadi jambatan kepada perjanjian damai yang lebih luas.

Setakat awal Jun 2026, hubungan antara kedua-dua pihak diteruskan melalui orang tengah. Menteri Luar Iran Abbas Araghchi mengesahkan bahawa Tehran dan Washington sedang menyemak teks yang telah bertukar sambil berusaha mencapai apa yang disebutnya sebagai “formula akhir” untuk persefahaman berpotensi . Laluan diplomatik masih terbuka, tetapi dibayangi rasa tidak percaya yang mendalam dan garis merah yang sukar dikompromi.

“Formula akhir” Araghchi dan saluran komunikasi tidak langsung

Dalam wawancara dengan stesen penyiaran Lebanon Al-Mayadeen pada 3 Jun 2026, Araghchi berkata Iran dan AS sedang meneliti teks yang dihantar melalui orang tengah bagi merangka “formula akhir” untuk mencapai persetujuan . Bagaimanapun, beliau berhati-hati menjelaskan bahawa pertukaran mesej itu belum membentuk mekanisme rundingan rasmi.

“Pada masa ini tiada mekanisme rundingan, tetapi mesej sedang bertukar dengan pihak Amerika,” katanya .

Saluran komunikasi itu terus berjalan, walaupun butirannya tidak jelas kepada umum. Araghchi sebelum ini mengesahkan wujud pertukaran mesej secara langsung dan tidak langsung dengan utusan khas AS Steve Witkoff, tetapi berulang kali menegaskan bahawa hubungan tersebut belum boleh dianggap sebagai rundingan formal .

Penggunaan istilah “formula akhir” menunjukkan kedua-dua pihak menganggap peluang diplomatik semasa penting. Pada masa yang sama, perbezaan asas yang masih wujud mengehadkan perkara yang boleh dicapai melalui perjanjian tersebut.

Araghchi turut mengaitkan sebarang persetujuan dengan penghentian sepenuhnya permusuhan di semua medan, termasuk perang Israel di Lebanon. Beliau memberi amaran bahawa serangan Israel ke atas Beirut akan menyebabkan gencatan senjata runtuh . Syarat ini menambah kerumitan kerana perkembangan di Lebanon tidak berada di bawah kawalan operasi langsung Washington.

Apa yang terkandung dalam rangka 60 hari?

Menurut pegawai AS dan laporan yang dipetik Axios, Anadolu serta beberapa media lain, rangka persetujuan tentatif itu merangkumi beberapa langkah utama :

• Melanjutkan gencatan senjata: MoU selama 60 hari akan melanjutkan gencatan senjata sementara yang berkuat kuasa sejak awal April 2026. Tempoh itu berpotensi diperbaharui dengan persetujuan bersama .
• Membuka semula Selat Hormuz: Kapal dagang boleh melalui selat itu tanpa sekatan, bayaran tol atau gangguan. Iran perlu membersihkan semua periuk api yang diletakkannya di selat tersebut dalam tempoh 30 hari bagi memulihkan pergerakan maritim ke paras sebelum perang .
• Menarik balik sekatan laut AS: Amerika Syarikat akan menarik balik secara berperingkat sekatan tentera laut terhadap pelabuhan Iran yang dikenakan pada 13 April 2026 selepas Rundingan Islamabad gagal mencapai persetujuan .
• Memberi sedikit kelonggaran sekatan: Iran dibenarkan menjual minyak secara bebas, manakala sebahagian asetnya yang dibekukan — dianggarkan bernilai AS$25 bilion di luar negara — akan dilepaskan .
• Memulakan rundingan nuklear: Tempoh 60 hari itu akan digunakan untuk membuka ruang kepada rundingan rasmi mengenai pembatasan program nuklear Iran dan perjanjian damai jangka panjang .

Namun, rangka ini secara jelas merupakan perjanjian sementara — bukannya perjanjian damai menyeluruh. Ia lebih berfungsi sebagai landasan untuk rundingan yang lebih serius .

Halangan utama: Lebanon, nuklear dan krisis kepercayaan

Kemajuan teknikal di atas kertas masih belum cukup untuk menjamin kelulusan akhir. Sekurang-kurangnya empat isu besar terus menghalang persetujuan.

1. Lebanon sebagai syarat yang tidak boleh dikompromi

Iran berulang kali menyatakan bahawa tiada persetujuan dengan AS boleh dicapai selagi kempen ketenteraan Israel di Lebanon tidak berakhir dan gencatan senjata di sana tidak dihormati sepenuhnya .

Bagi Tehran, ini ialah garis merah. Araghchi menegaskan Iran mahukan “penghentian sepenuhnya perang di seluruh rantau”, bukannya gencatan senjata yang hanya terpakai di medan tertentu . Masalahnya, medan Lebanon melibatkan tindakan pihak yang tidak berada di bawah kawalan langsung Amerika Syarikat.

2. Program nuklear kekal sebagai isu paling sukar

Pertikaian utama berkisar pada nasib stok uranium diperkaya Iran dan tempoh Iran perlu menghentikan aktiviti pengayaannya. AS dilaporkan mencadangkan penggantungan semua aktiviti pengayaan selama 20 tahun, manakala Iran menawarkan jeda selama tiga hingga lima tahun .

Kedua-dua pihak turut berbeza pandangan mengenai pengurusan uranium yang sangat diperkaya. Washington mahukannya dikeluarkan sepenuhnya dari Iran, sementara Tehran mencadangkan ia dicairkan ke tahap lebih rendah atau disimpan di bawah pengawasan Agensi Tenaga Atom Antarabangsa (IAEA) .

Trump mengakui jurang tersebut pada 24 Mei dengan berkata perjanjian itu “belum pun dirundingkan sepenuhnya”. Beliau juga menegaskan bahawa sebarang persetujuan tidak boleh memberikan Iran “laluan yang jelas dan terbuka ke arah senjata nuklear” .

Perunding AS dilaporkan turut menuntut 400 kilogram uranium dipindahkan ke Amerika Syarikat serta menghadkan aktiviti nuklear yang beroperasi kepada hanya satu kemudahan .

3. Perjanjian sementara atau perjanjian menyeluruh?

Selepas Rundingan Islamabad gagal pada pertengahan April 2026, kedua-dua pihak mengurangkan sasaran daripada perjanjian damai menyeluruh kepada MoU sementara. Perubahan pendekatan itu berlaku kerana isu nuklear masih terlalu sukar untuk diselesaikan dalam satu perjanjian besar .

Syarat yang dilaporkan dikemukakan Washington termasuk tiada pampasan bagi kerosakan perang yang disebabkan AS, pengekalan sebahagian besar struktur sekatan, pengaitan gencatan senjata serantau dengan kemajuan rundingan nuklear serta sekatan tambahan terhadap program peluru berpandu balistik Iran .

Iran pula mahukan pelepasan sekatan sepenuhnya dan menolak syarat yang dianggapnya sebagai konsesi sebelah pihak tanpa jaminan yang mengikat .

4. Rasa tidak percaya yang mendalam

Araghchi berulang kali menyatakan bahawa Iran mempunyai “sifar kepercayaan terhadap AS” . Pendirian itu menjelaskan mengapa Tehran cenderung memilih rundingan tidak langsung, langkah membina keyakinan secara berperingkat dan jaminan sebelum membincangkan isu teras.

Washington pula menekankan bahawa masa memihak kepadanya. Trump berkata sekatan laut akan kekal “berkuat kuasa sepenuhnya” sehingga perjanjian dicapai, disahkan dan ditandatangani . Perbezaan pendekatan ini menjadikan MoU sementara tersebut mudah mencetuskan tindak balas politik di kedua-dua ibu negara.

Apa yang berlaku selepas ini?

Rangka 60 hari itu boleh menjadi titik henti praktikal — mekanisme untuk membekukan kebuntuan ketenteraan sambil menangguhkan persoalan paling sukar. Pembukaan semula Selat Hormuz akan memulihkan laluan tenaga global yang penting. Penutupan dan sekatan di selat itu dianggarkan menyebabkan Iran kehilangan hasil sekitar AS$400 juta sehari .

Bagi Tehran, pelonggaran sekatan laut AS dan kebenaran menjual minyak secara terbuka boleh memberikan kelegaan ekonomi segera . Bagi Washington pula, persetujuan itu berpotensi mengukuhkan penyaheskalasian, mengurangkan ancaman segera terhadap perkapalan di Teluk Parsi dan menyediakan saluran khusus untuk rundingan nuklear .

Tetapi daya tahan rangka itu bergantung pada dua pemimpin yang masih belum memberikan kelulusan akhir. Rujukan Araghchi kepada “formula akhir” ketika teks terus bertukar menunjukkan bahawa kedua-dua pihak sedar ruang diplomatik mungkin semakin sempit.

Pada tahap ini, kandungan rangka itu bukan lagi satu-satunya jurang utama. Ujian sebenar ialah sama ada Tehran dan Washington mampu meluluskan serta menyusun kompromi paling sukar — mengenai Lebanon, tahap pengayaan uranium dan pelepasan sekatan. Jika gagal, MoU sementara itu mungkin runtuh sebelum sempat menjadi jambatan kepada perjanjian damai yang lebih luas.