Apa Makna Undian Kedua Majlis Keselamatan untuk Pengganti Guterres?

Perlumbaan untuk menggantikan António Guterres sebagai Setiausaha Agung Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu (PBB) masih terbuka. Majlis Keselamatan PBB yang mempunyai 15 anggota mengadakan undian pendapat kedua secara tidak rasmi, sulit dan tidak mengikat pada 21 Ogos, selepas undian pertama meletakkan Rebeca Grynspan dari Costa Rica di tempat teratas—dengan kelebihan tipis.

Kedudukan awal Grynspan penting sebagai petunjuk sokongan, tetapi ia bukan keputusan pemilihan. Calon akhir perlu mendapat cadangan rasmi Majlis Keselamatan sebelum dilantik oleh Perhimpunan Agung PBB. Dalam proses itu, calon berkenaan juga tidak boleh diveto oleh mana-mana daripada lima anggota tetap majlis tersebut.

Keputusan undian pertama

Undian pertama berlangsung pada 30 Julai. Setiap anggota Majlis Keselamatan menilai semua calon secara tanpa nama menggunakan tiga pilihan: “galakkan”, “tidak galakkan” atau “tiada pendapat.” Pada peringkat itu, kertas undi tidak membezakan lima anggota tetap daripada 10 anggota terpilih. Oleh itu, keputusan tersebut menunjukkan tahap sokongan keseluruhan, tetapi tidak mendedahkan sama ada mana-mana kuasa veto menolak calon tertentu.

Keputusan utama yang dilaporkan ialah:

• Rebeca Grynspan dari Costa Rica: 10 undi galakkan, satu tidak galakkan dan empat tiada pendapat.
• Carolyn Rodrigues-Birkett dari Guyana: sembilan undi galakkan, dua tidak galakkan dan empat tiada pendapat.
• Rafael Grossi dari Argentina: tujuh undi galakkan, dua tidak galakkan dan enam tiada pendapat.

Michelle Bachelet dari Chile, María Fernanda Espinosa dari Ecuador, Macky Sall dari Senegal dan Olara Otunnu dari Uganda berada di belakang tiga calon teratas. Undian pertama itu hanyalah ujian awal untuk mengukur daya maju setiap pencalonan, bukannya undi muktamad atau kedudukan rasmi.

Siapa lapan calon yang bertanding?

Senarai calon kini terdiri daripada:

• Rebeca Grynspan, Costa Rica
• Carolyn Rodrigues-Birkett, Guyana
• Rafael Grossi, Argentina
• Ivonne Baki, Ecuador
• Michelle Bachelet, Chile
• María Fernanda Espinosa, Ecuador
• Macky Sall, Senegal
• Olara Otunnu, Uganda

Grynspan, Rodrigues-Birkett dan Grossi ialah tiga calon yang setakat ini mempunyai sokongan yang dapat dilihat melalui undian pertama. Kedudukan Baki pula belum dapat diukur kerana beliau menyertai perlumbaan selepas undian tersebut.

Mengapa pencalonan lewat Ivonne Baki menarik perhatian?

Tonga mencalonkan diplomat Ecuador dan bekas menteri kerajaan, Ivonne Baki, pada minggu ini. Langkah itu menjadikannya calon kelapan serta calon kedua dari Ecuador. Baki pernah berkhidmat sebagai duta dan tidak termasuk dalam undian 30 Julai.

Dalam kempennya, Baki mengetengahkan pencegahan konflik dan pembaharuan PBB sebagai tema utama. Ketika menjelaskan pendiriannya, beliau turut merujuk pengalaman peribadinya semasa perang saudara di Lubnan.

Namun, dakwaan bahawa Baki mendapat sokongan rasmi Amerika Syarikat—atau bahawa hubungannya yang dilaporkan dengan Donald Trump dan Bill Clinton bermakna Washington telah memberikan komitmen undi—belum disahkan oleh laporan yang tersedia. Tiada pengesahan rasmi atau janji sokongan Amerika Syarikat dikenal pasti dalam sumber yang diberikan. Maka, dakwaan tersebut tidak wajar dianggap sebagai pendirian rasmi AS.

Pertikaian ketelusan dan peranan Baerbock

Presiden Perhimpunan Agung PBB, Annalena Baerbock, menggesa proses pemilihan yang lebih telus dan inklusif. Antara cadangannya ialah pencalonan dibuat lebih awal, dialog calon diadakan secara terbuka dan negara anggota diberi lebih banyak peluang untuk mendengar visi para calon. Pejabatnya menekankan keperluan menyediakan syarat yang adil serta ruang penyertaan yang lebih luas sebelum Majlis Keselamatan membuat pilihan.

Amerika Syarikat dan Rusia mengkritik apa yang mereka lihat sebagai peluasan peranan Baerbock ke dalam bidang pemilihan yang berada di bawah Majlis Keselamatan. Laporan menyifatkan Washington menuduh beliau melampaui kuasa, manakala Rusia turut membantah peranan yang cuba dimainkan oleh presiden Perhimpunan Agung itu.

Pertikaian ini mencerminkan ketegangan struktur dalam proses pemilihan. Perhimpunan Agung boleh menggesa ketelusan dan penyertaan lebih luas, tetapi Artikel 97 Piagam PBB memberikan Majlis Keselamatan tanggungjawab untuk membuat cadangan. Undian pendapat pula bersifat tidak rasmi dan berpengaruh dari segi politik, bukan keputusan undang-undang yang mengikat.

Pendirian Rusia boleh memanjangkan perlumbaan

Rusia memberi isyarat bahawa calon tambahan masih boleh muncul dan turut mengkritik rekod Guterres dalam konteks keberkesanan PBB serta pengurusan konflik. Pendirian itu membolehkan Moscow menolak pembentukan konsensus terlalu awal terhadap calon-calon yang kini berada di hadapan.

Bagaimanapun, laporan yang tersedia tidak membuktikan bahawa Rusia telah secara rasmi menyokong atau menolak mana-mana calon tertentu. Keterbukaan Moscow terhadap nama baharu lebih tepat difahami sebagai tanda bahawa senarai calon dan rundingan diplomatik masih belum muktamad.

Bagaimana Setiausaha Agung PBB dipilih?

Menurut Artikel 97 Piagam PBB, Perhimpunan Agung melantik Setiausaha Agung selepas menerima cadangan daripada Majlis Keselamatan. Dalam amalan, calon perlu memperoleh sekurang-kurangnya sembilan daripada 15 undi serta mengelakkan veto lima anggota tetap—China, Perancis, Rusia, United Kingdom dan Amerika Syarikat.

Dalam pusingan undian pendapat yang seterusnya, pandangan anggota tetap lazimnya mula dikenal pasti secara berasingan daripada anggota terpilih. Maklumat ini boleh menjadi lebih penting daripada jumlah keseluruhan undi “galakkan”, kerana ia menunjukkan risiko veto yang mungkin dihadapi setiap calon.

Tempoh jawatan dan faktor serantau

Tempoh jawatan kedua Guterres berakhir pada 31 Disember 2026. Perlumbaan kali ini mempunyai kehadiran kuat dari Amerika Latin dan Caribbean, sebahagiannya kerana wujud jangkaan tidak rasmi mengenai giliran serantau yang memihak kepada rantau tersebut.

Namun, giliran serantau itu hanyalah konvensyen politik, bukannya peraturan yang mengikat. Ia tidak boleh mengatasi kuasa Majlis Keselamatan untuk mencadangkan calon.

Jika lima anggota tetap terus berbeza pendirian atau calon baharu masih memasuki perlumbaan, pusingan undian seterusnya boleh berlangsung sepanjang September dan Oktober—atau lebih lama. Laporan sebelum undian kedua menunjukkan keputusan muktamad masih beberapa minggu lagi, bukannya sesuatu yang akan diputuskan dalam masa terdekat.

Apa yang perlu diperhatikan selepas undian kedua?

Perhatian utama akan diberikan kepada beberapa perkara: sama ada Grynspan dapat mengekalkan kelebihan, sama ada Rodrigues-Birkett atau Grossi mampu merapatkan jurang, dan sama ada mana-mana calon muncul sebagai pilihan kompromi yang boleh diterima oleh kuasa-kuasa besar.

Pencalonan lewat Baki juga akan diperhatikan untuk melihat sama ada beliau berjaya memperoleh momentum, walaupun satu undian pendapat sahaja tidak cukup untuk membuktikan laluan menuju kemenangan.

Kesimpulannya, ukuran paling penting bukan semata-mata siapa yang menerima undi “galakkan” terbanyak. Soalan penentunya ialah: bolehkah seorang calon mengumpulkan sekurang-kurangnya sembilan undi sambil kekal diterima oleh kelima-lima anggota tetap? Selagi jawapan itu belum jelas, keputusan undian pertama hanyalah petunjuk—bukan keputusan akhir.