Rundingan AS–Iran Semakin Menghangat: Qatar Sertai Usaha Pakistan, Draf Perjanjian Hampir Selesai

Iran dilaporkan telah menghantar respons kepada cadangan AS melalui perantara Pakistan, meneruskan corak rundingan tidak langsung antara kedua-dua negara.

Qatar kini menyertai fasa terakhir diplomasi. Menurut laporan yang memetik sumber yang mengetahui rundingan tersebut, pasukan perunding Qatar telah pergi ke Tehran dengan penyelarasan Washington untuk membantu menyelesaikan perbezaan yang masih ada dan mendorong rundingan ke arah perjanjian muktamad.

Kandungan Draf Perjanjian yang Dilaporkan

Walaupun dokumen penuh belum lagi dikeluarkan secara rasmi, pelbagai laporan menggambarkan rangka kerja draf yang dibina di sekitar beberapa komitmen teras:

1. Gencatan senjata serta-merta dan penghentian permusuhan

Perjanjian yang dicadangkan itu dilaporkan menyeru gencatan senjata segera dan menyeluruh di semua barisan. Kedua-dua pihak akan menghentikan operasi ketenteraan dan komited untuk tidak menyasarkan infrastruktur ketenteraan, awam atau ekonomi.

Beberapa laporan juga menyebut peruntukan untuk menamatkan propaganda bermusuhan atau "perang media" sebagai sebahagian daripada langkah pengurangan ketegangan yang lebih luas.

2. Kebebasan pelayaran di laluan air utama

Salah satu elemen yang paling penting adalah jaminan pelayaran bebas di Teluk Parsi, Selat Hormuz, dan Teluk Oman. Laluan air ini penting untuk pasaran tenaga global dan laluan perkapalan.

Membuka semula atau menstabilkan Selat Hormuz telah menjadi tumpuan utama rundingan kerana kira-kira satu perlima daripada bekalan minyak dunia melalui laluan sempit ini.

3. Mekanisme pemantauan dan penyelesaian pertikaian bersama

Rangka kerja itu dilaporkan menubuhkan mekanisme bersama untuk memantau pelaksanaan perjanjian dan menangani pelanggaran atau pertikaian. Sistem pemantauan ini bertujuan untuk membantu mencegah pertempuran semula dan mengekalkan kestabilan serantau semasa peringkat awal perjanjian.

4. Pelonggaran sekatan AS secara berperingkat

Satu lagi tunjang draf adalah pendekatan berperingkat untuk pelepasan sekatan. Daripada penyingkiran segera semua penalti ekonomi, sekatan AS dilaporkan akan ditarik balik secara berperingkat apabila Iran mematuhi syarat perjanjian.

Proses berperingkat ini mencerminkan perbezaan pendapat yang telah lama wujud antara kedua-dua pihak mengenai kadar dan skop pelepasan sekatan.

Batu Penghalang Terbesar

Walaupun diplomat mengatakan kemajuan telah dicapai, beberapa isu kontroversi masih belum diselesaikan dan boleh menggagalkan perjanjian.

Stok uranium dan program nuklear Iran

Pertikaian yang paling sukar adalah mengenai program nuklear Iran, terutamanya stok uranium yang diperkaya tinggi. Pegawai AS bertegas bahawa Iran mesti menangani kebimbangan pengayaan dan senjata nuklear, manakala pemimpin Iran telah menunjukkan tentangan untuk menghantar uranium diperkaya ke luar negara atau membongkar bahagian utama program itu.

Perbezaan pendapat mengenai pengayaan dan stok uranium ini kekal sebagai antara halangan utama dalam rundingan.

Kawalan Selat Hormuz

Satu lagi perbezaan besar melibatkan peraturan yang mengawal Selat Hormuz. Amerika Syarikat mahu pelayaran tanpa sekatan yang dijamin, manakala pegawai Iran telah mencadangkan syarat untuk membuka semula laluan itu.

Beberapa cadangan Iran dilaporkan merangkumi idea mengenakan tol atau mengenakan syarat lain ke atas kapal yang melalui selat itu—pendekatan yang ditolak oleh Washington.

Isu keselamatan lain yang belum selesai

Topik yang lebih luas seperti program peluru berpandu balistik Iran dan komitmen keselamatan serantau juga merupakan sebahagian daripada agenda rundingan yang lebih luas, walaupun laporan terkini menunjukkan bahawa kesesakan segera adalah fail nuklear dan peraturan perkapalan di Hormuz.

Mengapa Diplomat Berkata Penemuan Boleh Berlaku Dengan Cepat

Walaupun terdapat pertikaian yang belum selesai, diplomat dan pegawai berkata perjanjian boleh muncul dengan cepat kerana beberapa sebab.

Pertama, perunding nampaknya telah menyelaraskan sebahagian besar rangka kerja—terutamanya struktur gencatan senjata, jaminan pelayaran, dan pengaturan pemantauan—meninggalkan set isu yang lebih kecil yang sangat politik untuk dimuktamadkan.

Kedua, pegawai Iran telah menunjukkan bahawa cadangan AS terkini telah "mengurangkan jurang sedikit sebanyak," menunjukkan bahawa perbezaan awal telah mengecil.

Akhirnya, ketibaan perantara Qatar di Tehran menandakan desakan diplomatik peringkat akhir yang intensif bertujuan untuk merapatkan perbezaan yang masih ada.

Namun, pegawai memberi amaran bahawa rundingan masih rapuh. Pertikaian yang tinggal—terutamanya mengenai uranium dan kawalan Selat Hormuz—adalah isu sensitif dari segi politik yang masih boleh menghalang perjanjian muktamad walaupun sebahagian besar rangka kerja draf sudah sedia.

Buat masa ini, perunding kelihatan lebih dekat dengan perjanjian berbanding mana-mana titik sebelumnya dalam krisis semasa, tetapi keputusan akhir akan bergantung kepada sama ada kedua-dua pihak dapat menyelesaikan beberapa isu terakhir—tetapi penting—itu.