Gangguan Hormuz Tekan Bil Tenaga Eropah, Risiko Musim Sejuk Meningkat

Gangguan laluan tenaga di Teluk Parsi kini terasa hingga ke poket pengguna Eropah. Transit terhad melalui Selat Hormuz mengurangkan aliran minyak dan gas asli cecair (LNG), lalu menaikkan harga minyak mentah, gas, kos perkapalan, insurans dan bahan api bertapis. Eropah mungkin dapat menyerap gangguan singkat dengan stok sedia ada dan laluan alternatif, tetapi gangguan berpanjangan akan jauh lebih sukar diurus apabila musim sejuk menghampiri.3332

Punca utama: kejutan di laluan sempit tenaga global

Selat Hormuz ialah laluan maritim penting bagi eksport tenaga dunia. Taklimat Parlimen Eropah menganggarkan penutupan laluan itu telah mengurangkan aliran minyak global melalui laut sekitar 15% dan LNG sekitar 20%. Bank Pusat Eropah (ECB) pula menganggarkan gangguan transit itu bersamaan kira-kira 20 juta tong minyak sehari, atau satu perlima daripada bekalan minyak dunia.322

Kesan gangguan ini bukan terhad kepada harga setong minyak. Minyak yang lebih mahal menaikkan kos petrol, diesel dan minyak pemanas. Kekurangan LNG pula menolak harga gas ke atas, manakala tambang kapal dan premium insurans yang meningkat menambah kos tenaga yang sampai kepada pembeli. Bil elektrik juga boleh terkesan, khususnya dalam pasaran yang menjadikan penjanaan berasaskan gas sebagai penentu harga borong.

Harga kekal tidak menentu. Pada 15 Jun, Brent didagangkan sekitar AS$83 setong dan gas Eropah sekitar €42/MWh, kedua-duanya lebih rendah berbanding beberapa hari sebelumnya susulan harapan kepada penyaheskalasian. Namun, penurunan selepas lonjakan harga tidak menghapuskan risiko keselamatan bekalan jika perkapalan masih terbatas.3

Apa yang dirasai pengguna dan perniagaan

Kesan paling cepat kelihatan di pam minyak, bil pemanasan dan kos elektrik. Di seluruh zon euro, harga diesel naik 7.9% bulan ke bulan pada April, manakala petrol meningkat 2.4%, menurut taklimat Parlimen Eropah berasaskan data Eurostat.3

Bagi isi rumah, ini menghakis kuasa beli sebenar: perjalanan ulang-alik, penghantaran barang, pengeluaran makanan dan pemanasan rumah semuanya menjadi lebih mahal. Bagi perniagaan pula, kos tenaga dan pengangkutan yang tinggi menekan margin atau dipindahkan kepada pelanggan. Sektor pembuatan, pertanian, logistik, runcit dan pelancongan antara yang terdedah, walaupun tahap kesannya berbeza mengikut negara dan campuran tenaga masing-masing.

Yunani: kawalan harga dan bantuan bersasar

Yunani mempunyai set langkah paling jelas yang didokumenkan dalam bahan sumber. Pada Mac, kerajaan mengumumkan had margin keuntungan selama tiga bulan ke atas bahan api dan produk pasar raya bagi menghalang spekulasi. Stesen petrol dan diesel dihadkan kepada margin €0.12 seliter di atas harga borong.49

Jadual Suruhanjaya Eropah turut merekodkan bahawa Yunani menyertai inisiatif Agensi Tenaga Antarabangsa (IEA) untuk melepaskan rizab minyak strategik. Subsidi diesel runcit bagi kereta diteruskan hingga 30 September 2026 dan beransur turun daripada €0.16 kepada €0.10 seliter. Negara itu juga memberi subsidi 15% bagi pembelian baja oleh petani, pampasan kepada pengendali feri untuk diskaun wajib kepada kumpulan rentan, serta sokongan elektrik isi rumah sebanyak €0.04/kWh termasuk cukai bagi pelanggan yang menggunakan kurang daripada 25 MWh setahun.47

Langkah ini menyasar tekanan yang paling ketara: bahan api jalan raya, elektrik isi rumah, pertanian dan pengangkutan feri. Ia boleh meredakan kesan segera kepada pengguna, tetapi tidak menghapuskan pendedahan Yunani kepada harga tenaga import.

Cyprus dan Itali: tekanan petrol masih ketara

Cyprus amat sensitif terhadap kejutan bahan api import dan kos maritim. Data yang dibekalkan menunjukkan Cyprus ialah satu daripada hanya dua negara EU yang mencatat kenaikan harga petrol antara Mei dan Jun 2026, iaitu 0.7%, ketika purata zon euro menurun dalam tempoh yang sama.12

Itali juga menonjol dalam data itu. Harga dieselnya turun hanya 1.4%—antara penurunan paling kecil dalam EU—sementara harga petrol meningkat 0.5%.12 Bagi ekonomi dengan sektor pembuatan, logistik, pertanian dan penggunaan domestik yang besar, kos bahan api serta gas yang berlarutan boleh menaikkan kos input dan melemahkan kuasa beli isi rumah.

Sumber yang disediakan tidak mengesahkan pakej kecemasan baharu khusus untuk Cyprus atau Itali. Oleh itu, lebih tepat untuk menyatakan tekanan harga yang direkodkan daripada membuat andaian tentang tindak balas dasar yang belum didokumenkan.

Macedonia Utara: terdedah, tetapi butiran dasar terhad

Macedonia Utara turut terdedah kepada kenaikan kos minyak, gas dan elektrik import, yang boleh membebankan bajet isi rumah serta daya saing perniagaan. Namun, sumber yang dibekalkan tidak menyediakan data harga semasa yang disahkan atau langkah kecemasan baharu bagi negara itu. Penilaian tentang respons khususnya perlu dibuat dengan berhati-hati sehingga disokong maklumat rasmi negara.

Mengapa ini menjadi masalah inflasi dan ECB

Kejutan tenaga boleh menghasilkan gabungan yang sukar: pertumbuhan lebih perlahan tetapi inflasi keseluruhan lebih tinggi. ECB melaporkan inflasi harga tenaga melonjak kepada 10.9% pada April daripada 5.1% pada Mac, manakala inflasi makanan turut meningkat sedikit. Kos penerbitan hutang korporat berasaskan pasaran pula naik kepada 3.9% pada Mac daripada 3.5% pada Februari.21

Unjuran ECB pada Mac mengandaikan minyak memuncak sekitar AS$90 setong dan gas sekitar €50/MWh pada suku kedua 2026. Dalam senario asas itu, harga tenaga yang lebih tinggi dijangka menambah inflasi sambil mengekang kuasa beli, perbelanjaan pengguna dan pertumbuhan KDNK dalam jangka pendek.19

Cabaran ECB bergantung pada sama ada kejutan ini kekal sebagai lonjakan harga luar atau merebak menjadi inflasi yang lebih meluas dan berterusan. Pada Jun, ECB menaikkan kadar dasar utama sebanyak 25 mata asas, menjadikan kadar kemudahan deposit 2.25%.18 Pada Julai, ECB mengekalkan ketiga-tiga kadar utamanya, termasuk kadar deposit 2.25%, apabila inflasi zon euro menurun kepada 2.8% pada Jun dan inflasi tenaga kepada 8.5%.17

Bagi pasaran kewangan, saluran risikonya termasuk jangkaan inflasi lebih tinggi, kemungkinan kadar faedah yang lebih tinggi dan kos pembiayaan yang meningkat. Syarikat intensif tenaga serta perniagaan yang bergantung pada perbelanjaan pengguna boleh berdepan pendapatan lebih lemah, manakala pinjaman mahal menambah tekanan kepada isi rumah, syarikat dan kerajaan.

Musim sejuk ialah ujian sebenar

Isu utama bukan sekadar paras harga hari ini, tetapi daya tahan bekalan ketika cuaca sejuk.

• Simpanan gas yang rendah mengecilkan penampan. Mahkamah Juruaudit Eropah memberi amaran bahawa EU menghampiri musim sejuk dengan stok gas luar biasa rendah, menjadikannya lebih sukar menyerap gangguan bekalan atau bersaing mendapatkan kargo LNG.33
• Bekalan Rusia sedang dihentikan secara undang-undang. Import LNG Rusia akan dilarang sepenuhnya menjelang akhir 2026, manakala import gas melalui paip akan dihentikan secara berperingkat pada 2027 di bawah peraturan gas REPowerEU.25
• Jurang pelaburan mengehadkan keupayaan bertindak. Juruaudit menyatakan EU tidak melabur secukupnya dalam kepelbagaian sumber bekalan, tenaga boleh baharu dan infrastruktur grid. Soalnya bukan semata-mata jumlah tenaga yang boleh dibeli, tetapi juga sejauh mana mudahnya gas dan elektrik boleh dialirkan merentas sempadan.33
• Gangguan Hormuz menaikkan kos bekalan gantian. Apabila kargo LNG dan penghantaran minyak tertangguh, dialihkan atau diinsuranskan pada kos lebih tinggi, Eropah perlu mencari sumber alternatif dalam pasaran global yang lebih ketat.322

Penghapusan gas Rusia bertujuan memperkukuh keselamatan tenaga dalam jangka panjang. Namun, dari sudut operasi jangka dekat, Eropah memerlukan jumlah bekalan gantian, simpanan dan infrastruktur yang mencukupi ketika sistem sudah berada di bawah tekanan.

Pilihan kerajaan dan pertukarannya

Pegawai EU telah mempertimbangkan untuk menghidupkan semula sebahagian langkah ketika krisis tenaga 2022, termasuk cadangan mengurangkan tarif grid dan cukai elektrik.48 Di peringkat negara, pilihan praktikal termasuk bantuan bil yang disasarkan, pelepasan bahan api terhad tempoh, pengeluaran stok strategik, sokongan kepada isi rumah rentan dan sektor kritikal, serta tindakan terhadap margin keuntungan berlebihan.

Sasaran bantuan sangat penting. Subsidi menyeluruh boleh mengurangkan kejutan harga yang ketara dengan pantas, tetapi kos fiskalnya tinggi dan boleh melemahkan dorongan untuk menjimatkan tenaga. Bantuan yang melindungi isi rumah berpendapatan rendah serta perkhidmatan penting, sambil mengekalkan isyarat harga, lebih sesuai jika gangguan berpotensi berlarutan.

Kesimpulannya

Masalah tenaga Eropah ialah risiko berganda: gangguan transit tenaga Teluk menaikkan kos minyak, gas dan bahan api ketika simpanan, infrastruktur serta peralihan daripada gas Rusia meninggalkan ruang kesilapan yang lebih kecil. Yunani telah melaksanakan pakej kawalan margin harga dan bantuan bersasar yang didokumenkan. Cyprus dan Itali pula mencatat tekanan harga petrol dalam data tersedia, manakala bukti mengenai pakej nasional baharu adalah terhad; bagi Macedonia Utara, bahan sumber tidak mengesahkan langkah semasa.474912

Gangguan singkat boleh diurus melalui inventori, penghalaan semula dan bantuan bersasar. Namun, gangguan yang berpanjangan bersama musim sejuk yang sejuk, simpanan gas rendah dan bekalan LNG Rusia yang semakin berkurang akan menjadi ujian jauh lebih berat—menaikkan bil isi rumah, menyukarkan kawalan inflasi dan meningkatkan kos ekonomi peralihan keselamatan tenaga Eropah.332