Chang’e 7 Akan Mencari Ais Air Berhampiran Kawah Shackleton

China bakal menghantar Chang’e 7, sebuah misi tanpa manusia untuk mengkaji kawasan kutub selatan Bulan—terutamanya kawah yang sentiasa berada dalam bayang-bayang dan mungkin menyimpan ais air sejak berbilion tahun lalu.

Misi itu dijadualkan dilancarkan pada 24 Ogos 2026 dari Wenchang Space Launch Site di Hainan menggunakan roket Long March 5.

Chang’e 7 bukan sekadar misi untuk sampai ke Bulan. Ia perlu menyelaraskan beberapa jenis kenderaan angkasa dalam persekitaran yang sangat mencabar, dengan pencahayaan, suhu dan bentuk muka bumi yang ekstrem. Reuters menyifatkannya sebagai misi Bulan China yang paling kompleks dari sudut teknologi setakat ini. Namun, dakwaan bahawa ia merupakan misi robotik Bulan paling bercita-cita tinggi pernah dilakukan wajar dianggap sebagai penilaian, bukan fakta yang telah dipersetujui secara universal.

Empat elemen utama Chang’e 7

Chang’e 7 terdiri daripada empat jenis kenderaan utama:

• Pengorbit: Mengelilingi Bulan untuk meninjau persekitaran dan memetakan kawasan kutub sebelum operasi di permukaan bermula.
• Pendarat: Dirancang mendarat berhampiran pinggir Kawah Shackleton yang menerima cahaya. Keadaan ini berpotensi membekalkan tenaga solar untuk operasi di permukaan, sambil mengekalkan kawasan yang sentiasa gelap dalam jarak penerokaan. Lokasi pendaratan terakhir mungkin diperincikan berdasarkan data tambahan daripada pengorbit.
• Rover: Kenderaan beroda ini akan menyiasat kawasan yang lebih mudah dilalui di sekitar zon pendaratan.
• Prob mini pelompat: Prob kecil ini direka untuk bergerak melalui lompatan terkawal, membolehkannya meneroka kawasan yang terlalu curam, gelap atau kasar untuk rover biasa.

Sesetengah laporan menyebut konfigurasi “lima kapal angkasa”. Namun, pengiraan yang lebih jelas mengenal pasti empat jenis kenderaan utama. Kerumitan tambahan misi ini datang daripada pelbagai instrumen saintifik yang dibawa oleh elemen-elemen tersebut, bukannya sebuah kapal angkasa utama yang kelima.

Mengapa kutub selatan Bulan begitu sukar diterokai?

Kutub selatan Bulan ialah antara kawasan yang paling menarik dari sudut sains, tetapi juga paling mencabar untuk operasi. Dasar kawah yang dalam boleh kekal dalam kegelapan selama-lamanya, menyebabkan suhunya sangat rendah dan tidak menerima cahaya matahari biasa.

Keadaan itu mungkin membantu memelihara ais air serta bahan mudah meruap lain. Pada masa yang sama, ia menyukarkan navigasi, komunikasi, kawalan haba dan pengurusan kuasa.

Rover boleh bergerak di kawasan yang diterangi cahaya dan menganalisis permukaan berhampiran. Prob pelompat pula direka untuk memasuki kawasan yang mungkin tidak dapat dicapai dengan selamat oleh kenderaan beroda, termasuk cerun curam, permukaan kasar dan kawah gelap. Pemerhatian dari orbit serta ukuran yang dibuat oleh pendarat akan melengkapkan usaha untuk menentukan taburan dan sifat mendapan ais yang berkemungkinan wujud.

Kawasan berhampiran Kawah Shackleton penting kerana pinggirnya yang menerima cahaya mungkin menyediakan keadaan lebih sesuai untuk operasi berkuasa solar, selain memberi akses kepada kawasan gelap yang berdekatan. Bagaimanapun, Planetary Society memaklumkan bahawa lokasi pendaratan terakhir belum diumumkan secara terbuka dalam tinjauan misinya pada Mac 2026.

Instrumen daripada rakan antarabangsa

Chang’e 7 turut membawa instrumen saintifik yang dibangunkan bersama rakan antarabangsa. Agensi angkasa China menyenaraikan penyumbang dari Mesir, Bahrain, Itali, Rusia, Switzerland, Thailand serta International Lunar Observatory Association.

Antara instrumen tersebut ialah:

• Pemantul laser dari Itali untuk membuat pengukuran Bulan berketepatan tinggi dan membantu navigasi pengorbit.
• Instrumen Rusia untuk mengkaji debu Bulan serta persekitaran elektrik dan plasma berhampiran permukaan.
• Teleskop berasaskan Bulan daripada International Lunar Observatory Association untuk menjalankan pemerhatian astronomi.
• Kamera hiperspektrum yang dibangunkan melalui kerjasama Mesir, Bahrain dan institusi China bagi menganalisis bahan Bulan serta persekitaran di kutubnya.

Kerjasama ini menjadikan Chang’e 7 lebih daripada misi mencari ais. Instrumen yang dibawa akan membantu mengkaji permukaan dan bahan geologi Bulan, debu serta plasma berhampiran permukaan, selain memerhati langit dari permukaan Bulan.

Apa yang berlaku selepas pelancaran?

Kapal angkasa itu dijangka mengambil masa kira-kira enam hari untuk mencapai orbit Bulan. Selepas itu, pengorbit akan menjalankan operasi tinjauan sebelum pendarat memulakan perjalanan turun ke kawasan sasaran di kutub selatan. Laporan menyebut pendaratan dijangka berlaku kemudian pada 2026, bukannya sejurus selepas pelancaran.

Urutan ini penting kerana pengorbit boleh mengumpulkan maklumat tambahan tentang pencahayaan, bentuk muka bumi dan bahaya pendaratan sebelum kenderaan di permukaan dihantar turun. Di kutub selatan Bulan, mendarat dengan selamat bukan sekadar soal mencapai latitud yang tepat. Kapal angkasa perlu mencari kawasan yang berguna dari sudut saintifik dan masih mampu menyokong operasi.

Mengapa Chang’e 7 penting?

Jika berjaya, Chang’e 7 akan memberikan China tinjauan robotik terperinci terhadap kawasan yang dijangka penting untuk penerokaan Bulan pada masa hadapan. Ais air mungkin bernilai dari segi sains dan, jika terdapat dalam jumlah yang mudah dicapai, berpotensi membantu penerokaan seterusnya. Namun, peranan langsung Chang’e 7 adalah mengukur serta mencirikan persekitaran kutub—bukan membina pangkalan Bulan.

Ujian sebenar misi ini ialah penyepaduan sistem. Chang’e 7 perlu menggabungkan tinjauan dari orbit, pendaratan tepat, pergerakan rover dan penerokaan secara melompat di kawasan paling sejuk serta paling gelap di Bulan. Keupayaan mengendalikan semua sistem itu secara serentak akan menjadikannya satu langkah besar dalam penerokaan robotik Bulan, walaupun label “paling bercita-cita tinggi pernah dilakukan” kekal sebagai suatu penilaian, bukan kedudukan yang telah dipastikan.