Mengapa harga minyak Brent naik melepasi AS$108 setong

Harga minyak mentah Brent yang melepasi AS$108 setong bukan sekadar reaksi kepada kerosakan satu saluran paip di Arab Saudi. Pasaran sedang menilai ancaman serentak terhadap dua cara utama minyak Timur Tengah dibawa ke pasaran: Selat Hormuz dan Saluran Paip Timur-Barat Arab Saudi, yang mengangkut minyak mentah ke Yanbu di pesisir Laut Merah. Brent dilaporkan berada sekitar AS$108.19 pada 15 September. 11429

Pencetus segera: laluan pintas utama Arab Saudi terhenti

Arab Saudi menutup sementara Saluran Paip Timur-Barat sepanjang 1,200 kilometer selepas beberapa serangan dron di wilayah Riyadh dan Madinah pada 10–11 September. Pihak Saudi menyatakan dron itu dilancarkan dari wilayah Iraq, namun laporan awam belum menetapkan pihak yang melakukan serangan tersebut. 114

Saluran ini amat penting kerana ia merupakan laluan utama Arab Saudi untuk menghantar pengeluaran dari timur ke kemudahan eksport Laut Merah tanpa melalui Selat Hormuz. Kapasiti maksimumnya adalah sehingga 7 juta tong sehari, tetapi aliran yang dilaporkan sebelum penutupan lebih rendah, sekitar 4 juta hingga 5 juta tong sehari. 1417

Ini bukan bermakna 7 juta tong sehari sudah hilang daripada bekalan minyak dunia. Kapasiti saluran paip tidak sama dengan jumlah pengeluaran atau eksport yang benar-benar terjejas, dan Arab Saudi mungkin boleh menggunakan inventori atau susunan logistik lain dalam keadaan tertentu. Namun, penutupan ini menyingkirkan pilihan sandaran paling penting ketika laluan biasa di Teluk sudah berada di bawah tekanan besar.

Mengapa kesannya begitu besar kepada pasaran

Selat Hormuz telah pun menjadi kebimbangan utama bagi laluan bekalan berikutan konflik serantau. Reuters menyifatkan Saluran Paip Timur-Barat sebagai saluran yang membantu mengurangkan kesesakan di Hormuz, manakala laporan lain menyatakan ia membolehkan Arab Saudi mengelakkan kesan penutupan laluan air tersebut ketika perang. 18

Justeru, penutupan paip ini dilihat sebagai kekangan terhadap fleksibiliti eksport, bukan sekadar masalah infrastruktur dalam negara. Penganalisis dan pedagang yang dipetik dalam laporan memberi amaran bahawa jika gangguan berlarutan sehingga stok yang boleh dieksport susut, kekurangan itu berpotensi menghampiri 4% daripada bekalan global. Ini ialah senario risiko, bukannya kehilangan bekalan yang telah disahkan berlaku. 278

Penilaian kerosakan dan tempoh pembaikan masih tidak pasti. Arab Saudi belum mendedahkan setakat mana kerosakan itu atau bila operasi akan disambung semula. Laporan menyebut anggaran antara tiga hingga lima minggu dan lima hingga enam minggu; kemungkinan operasi separa ketika kerja pembaikan turut dibangkitkan oleh pegawai yang dipetik media. 5112

Risiko dua titik sempit laluan minyak

Laluan Laut Merah juga bukan pengganti yang bebas risiko. Reuters melaporkan kebimbangan yang semakin meningkat di sekitar Bab el-Mandeb, satu lagi laluan sempit strategik untuk eksport minyak, ketika pasukan Houthi menghampiri kawasan itu. 17

Bagi pedagang, keadaan ini mewujudkan masalah dua titik sempit:

• Selat Hormuz terhad, sekali gus menyukarkan laluan eksport biasa dari Teluk.
• Saluran Paip Timur-Barat tidak beroperasi, mengehadkan aliran minyak Saudi ke Yanbu.
• Risiko di Bab el-Mandeb meningkat, menambah ketidakpastian terhadap transit Laut Merah walaupun minyak berjaya sampai ke pantai barat Arab Saudi. 117

Gangguan seperti ini boleh menaikkan harga minyak sebelum kekurangan fizikal sepenuhnya kelihatan. Pembeli sanggup membayar lebih untuk kargo penghantaran segera, manakala pemilik kapal dan syarikat insurans mengenakan caj risiko lebih tinggi. Penapis minyak pula mungkin perlu membayar lebih untuk mendapatkan gred minyak atau laluan alternatif.

Apa yang diketahui, dan apa yang masih belum pasti

Beberapa perkara perlu ditafsir dengan berhati-hati.

Disahkan melalui kenyataan rasmi dan laporan media utama: Arab Saudi menutup saluran paip itu sebagai langkah berjaga-jaga selepas serangan; dron itu dikatakan datang dari Iraq; laluan tersebut ialah pintasan penting bagi Hormuz; dan harga Brent melonjak dengan ketara. 11417

Dilaporkan tetapi masih tidak pasti: tahap penuh kerosakan kemudahan, tarikh pembukaan semula yang muktamad, jumlah sebenar gangguan eksport, sejauh mana inventori eksport boleh menampung penutupan, serta sama ada potensi kehilangan hampir 4% bekalan global akan benar-benar berlaku. Pihak Saudi belum mengeluarkan penilaian lengkap secara terbuka. 578

Perbezaan ini penting kerana pasaran minyak menetapkan harga berdasarkan kebarangkalian gangguan, bukan hanya jumlah tong yang sudah hilang. Penutupan berpanjangan akan meningkatkan premium risiko, manakala pemulihan operasi separa yang boleh dipercayai atau keadaan perkapalan yang lebih selamat boleh mengurangkannya dengan pantas.

Kesan kepada tambang kapal, inflasi dan pasaran kewangan

Kejutan minyak ini juga ialah kejutan kepada perkapalan. Apabila kapal perlu mengelak atau menangguhkan pelayaran melalui laluan air strategik, kos tambang, insurans dan tempoh pelayaran meningkat. Reuters menggambarkan suasana ketika mengangkut minyak semakin sukar dan mahal. 17

Harga minyak mentah dan bahan api yang lebih tinggi boleh meningkatkan kos pengangkutan, pembuatan serta perbelanjaan pengguna, lalu mengukuhkan kebimbangan inflasi. Dalam latar risiko yang sama, hasil bon Perbendaharaan Amerika Syarikat 10 tahun buat sementara waktu melepasi 5%, sementara laporan mengaitkan kenaikan harga tenaga dan kebimbangan inflasi dengan tekanan terhadap bon serta saham. 2228

Potensi keputusan kadar faedah Rizab Persekutuan AS ialah kesan pasaran kewangan daripada prospek inflasi, bukannya punca gangguan fizikal minyak. Pemacu langsung harga minyak ialah ancaman terhadap pengeluaran, infrastruktur eksport dan laluan perkapalan.

Apa yang boleh menurunkan premium risiko Brent?

Pasaran akan memerhati beberapa petunjuk operasi dan geopolitik:

1. Penilaian kerosakan yang disahkan serta jadual pembaikan bagi Saluran Paip Timur-Barat.
2. Bukti eksport Saudi boleh diteruskan melalui inventori, operasi paip separa atau laluan lain.
3. Laluan yang lebih selamat di Hormuz dan Bab el-Mandeb, sekali gus mengurangkan risiko gangguan perkapalan seterusnya.
4. Penyaheskalasian yang boleh dipercayai, yang mengurangkan kebarangkalian serangan merebak ke infrastruktur atau kapal tangki lain.

Selagi syarat ini belum bertambah baik, Brent berkemungkinan mengekalkan premium geopolitik yang besar. Isu terasnya bukan semata-mata serangan terhadap satu saluran paip Saudi, tetapi hakikat bahawa saluran itu ialah alternatif utama kepada laluan Teluk yang sudah pun mengalami tekanan akut. 11417