Serbuan Israel di Syria Memuncak: Dua Ditahan di Quneitra Selepas Lapan Serangan di Idlib

Ini bukan kali pertama operasi seumpama itu dilaporkan di bandar berkenaan. Laporan terdahulu menyebut pasukan Israel pernah memasuki Jabata al-Khashab, mendirikan sekatan sementara dan menggeledah rumah. Beberapa laporan sebelum ini turut mendakwa berlaku penahanan.

Lapan serangan di Abu al-Duhur sehari sebelumnya

Pada 18 Ogos, media negara Syria melaporkan lapan serangan udara Israel ke atas pangkalan tentera Abu al-Duhur di wilayah Idlib. Landasan dan kemudahan penyimpanan dikatakan terkena serangan, menyebabkan kerosakan material tetapi tiada korban, menurut sumber Syria serta laporan yang dipetik Reuters.

Kedudukan pangkalan itu, kira-kira 70 kilometer dari sempadan Türkiye, menjadikan serangan tersebut amat sensitif. Beberapa laporan menyatakan sebuah delegasi Türkiye telah memeriksa lapangan terbang berkenaan sebelum serangan, ketika terdapat perbincangan mengenai kemungkinan penglibatan Ankara dalam kerja pemulihan atau penempatan di situ.

Penjelasan Israel ialah Syria hampir melanggar keadaan keselamatan “status quo” yang dipersetujui dengan membenarkan pasukan Türkiye ditempatkan di pangkalan tersebut. Menurut laporan Xinhua, pejabat Perdana Menteri Benjamin Netanyahu menyifatkan kemungkinan penempatan tentera Türkiye sebagai ancaman dan berkata Israel telah berulang kali memberi amaran kepada Syria.

Namun, penjelasan itu mencerminkan pendirian Israel dan tidak membuktikan secara bebas bahawa penempatan tentera Türkiye sudah pasti berlaku atau bahawa pangkalan tersebut memang menjadi ancaman operasi. Sumber yang tersedia juga tidak menjelaskan sepenuhnya skala kerosakan selain kerosakan pada landasan, kemudahan penyimpanan dan infrastruktur lain yang dilaporkan media Syria.

Laporan sekitar tempoh yang sama turut menyebut tembakan meriam Israel di kawasan luar bandar Daraa barat. Bagaimanapun, maklumat yang tersedia tidak menetapkan jumlah korban atau kerosakan yang boleh disahkan bagi insiden tersebut.

Sebahagian daripada pola operasi di selatan Syria

Serbuan di Quneitra berlaku dalam suasana pencerobohan dan aktiviti ketenteraan Israel yang hampir setiap hari di selatan Syria sejak kejatuhan kerajaan Bashar al-Assad pada Disember 2024. Laporan menyebut serbuan, penggeledahan rumah, penahanan, sekatan sementara serta sekatan jalan di Quneitra dan Daraa.

Laporan pemantauan dan sumber Syria juga menyatakan bahawa tentera Israel bergerak ke dalam zon penampan yang dipantau PBB, iaitu kawasan yang diwujudkan melalui Perjanjian Pemisahan 1974 antara Syria dan Israel. Beberapa kedudukan serta pangkalan tentera baharu turut dilaporkan dibina di selatan Syria. Satu laporan Rangkaian Syria untuk Hak Asasi Manusia menyenaraikan sekurang-kurangnya sembilan pangkalan tentera Israel di rantau itu, kebanyakannya di Quneitra.

Sumber lain pula melaporkan kerosakan tanah pertanian serta pembinaan parit, jalan dan infrastruktur ketenteraan bagi mengukuhkan kedudukan berhampiran sempadan Bukit Golan. Skala dan tafsiran aktiviti ini berbeza mengikut sumber, tetapi corak yang konsisten ialah perubahan daripada serangan terpencil kepada kehadiran ketenteraan yang lebih berterusan, lengkap dengan pusat akses dan sekatan.

Reaksi Washington, Ankara, Damascus dan PBB

• Amerika Syarikat: Tom Barrack, utusan khas Amerika Syarikat bagi Syria dan Iraq, menyifatkan serangan ke atas Abu al-Duhur sebagai “peningkatan ketegangan yang tidak perlu” dan berkata ia tidak membantu kestabilan serantau. Beliau menggesa dialog serta “wacana yang rasional”, bukannya insiden ketenteraan tambahan.
• Türkiye: Ankara mengutuk serangan itu sebagai pelanggaran kedaulatan dan keutuhan wilayah Syria, serta menggesa tindakan antarabangsa terhadap apa yang disifatkannya sebagai serangan Israel yang semakin meningkat ke atas Syria.
• Jordan dan negara Arab lain: Jordan menyertai Mesir, Qatar, Kuwait dan Arab Saudi dalam mengutuk serangan berkenaan serta memberi amaran bahawa ia boleh mencetuskan ketegangan serantau yang lebih besar.
• Syria: Damascus menyifatkan serangan udara dan pencerobohan Israel yang berterusan sebagai pelanggaran kedaulatan Syria serta undang-undang antarabangsa. Syria turut mengaitkannya dengan pertikaian lebih luas mengenai rangka kerja pemisahan 1974.
• Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu: Stéphane Dujarric, jurucakap Setiausaha Agung PBB, menyifatkan serangan udara itu sebagai “pelanggaran yang amat membimbangkan” terhadap keutuhan wilayah dan ruang udara Syria, serta berkata serangan tersebut perlu dihentikan.
• Israel: Tentera Israel pada awalnya tidak memberikan komen, sebelum mengakui serangan ke atas pangkalan udara itu. Alasan yang dinyatakan ialah untuk menghalang perubahan dalam aturan keselamatan dan mencegah kemungkinan Türkiye membina tapak ketenteraan di situ.

Kritikan Amerika Syarikat menjadi perhatian kerana ia datang daripada Washington ketika negara itu terus menekankan usaha meredakan ketegangan, bukannya menyokong semua tuntutan Damascus secara terbuka. Reaksi awam tersebut menunjukkan bahawa serangan ini bukan sahaja meningkatkan pertikaian Israel dengan Syria, malah menimbulkan ketegangan langsung dengan Türkiye dan, bagi operasi khusus ini, Amerika Syarikat.

Tuntutan Syria kepada Majlis Keselamatan PBB

Syria menggesa Majlis Keselamatan PBB dan masyarakat antarabangsa mengambil tindakan tegas terhadap serangan udara serta pencerobohan Israel. Damascus mahu tekanan antarabangsa dikenakan supaya Israel berundur dari wilayah yang dimasukinya selepas Disember 2024, termasuk kawasan dalam zon penampan yang dipantau PBB, serta dari Bukit Golan Syria yang diduduki.

Damascus menyifatkan tuntutan itu sebagai usaha mempertahankan kedaulatan Syria dan Perjanjian Pemisahan 1974. Israel pula mempertahankan peningkatan aktivitinya sebagai langkah keselamatan untuk menghalang pasukan bermusuhan atau penempatan ketenteraan yang boleh menggugat keadaan daripada menghampiri sempadannya. Sumber yang tersedia merekodkan kedua-dua pendirian itu, tetapi tidak menunjukkan bahawa pihak-pihak berkenaan telah mencapai penyelesaian menyeluruh yang baharu.

Mengapa perkembangan ini penting?

Serbuan di Jabata al-Khashab dan serangan ke atas Abu al-Duhur mewakili dua bentuk berbeza dalam satu pertikaian yang semakin melebar. Di Quneitra, operasi itu melibatkan pasukan darat yang besar, penggeledahan hartanah dan penahanan dua orang. Di Idlib pula, serangan menyasarkan kemudahan tentera yang jauh dari sempadan Bukit Golan dan menjadi punca ketegangan langsung dengan Türkiye.

Secara bersama, kedua-dua peristiwa ini menunjukkan bagaimana strategi Israel selepas Disember 2024 menggabungkan kedudukan hadapan serta sekatan jalan di selatan Syria dengan serbuan, penahanan dan serangan terhadap kemudahan yang dianggapnya sebagai potensi ancaman keselamatan. Ia juga memperlihatkan pertikaian tiga hala: Syria mahu pencerobohan Israel dihentikan, Türkiye mahu memainkan peranan dalam keselamatan dan infrastruktur ketenteraan Syria, manakala Israel berusaha menghalang peranan itu daripada mengubah keseimbangan berhampiran sempadannya. Teguran terbuka Washington menunjukkan bahawa alasan keselamatan Israel tetap tidak menghapuskan kebimbangan mengenai risiko peningkatan konflik.