Mengapa BIS melihat risiko kewangan di sebalik ledakan pelaburan AI

AI boleh membawa lonjakan produktiviti yang besar, namun pada masa yang sama mencetuskan kitaran pelaburan yang tidak stabil. Itulah inti amaran Pablo Hernández de Cos, Pengurus Besar Bank for International Settlements (BIS): jika perbelanjaan modal, pinjaman dan komitmen antara syarikat berkembang lebih pantas daripada pulangan yang mampan, potensi teknologi itu tidak semestinya menghalang tekanan kewangan. 17

Skala pelaburan sudah menjadi isu ekonomi global

BIS menganggarkan lima syarikat teknologi terbesar dunia akan melabur lebih AS$1 trilion dalam AI pada 2025 dan 2026. Pada skala ini, persaingan membina pusat data, kapasiti pengkomputeran dan prasarana berkaitan bukan lagi cerita sektor teknologi semata-mata. Ia berpotensi mempengaruhi pelaburan, keadaan pembiayaan dan pasaran kewangan secara lebih meluas. 1

Kebimbangan BIS bukannya setiap dolar yang dibelanjakan untuk AI adalah pembaziran. Sebaliknya, persaingan sengit untuk mengunci kapasiti pengkomputeran dan input penting boleh mendorong syarikat membuat komitmen modal terlalu awal, ketika hasil masa depan daripada perkhidmatan AI masih belum jelas. Penyelidikan BIS menyifatkannya sebagai perlumbaan pelaburan yang struktur pembiayaannya sendiri boleh menambah kerapuhan. 14

Hutang dan kredit swasta menaikkan risiko

Menurut Hernández de Cos, pembangunan AI pada peringkat awal banyak dibiayai daripada sumber dalaman dan ekuiti. Namun, pelaburan AI kini semakin bergantung pada pembiayaan luar, termasuk daripada firma kredit swasta. 25

Perubahan itu penting apabila senario buruk berlaku. Jika pendapatan atau pulangan AI tidak mencapai jangkaan, peminjam tetap perlu membayar hutang. BIS memberi amaran bahawa pelaburan yang dibiayai hutang boleh memaksa penjualan aset khusus secara tergesa-gesa ketika kemerosotan—suatu risiko besar bagi aset yang mahal, dibina untuk tujuan tertentu dan sukar digunakan semula di tempat lain. 14

Kredit swasta boleh memperluas sumber dana, tetapi peranannya yang semakin besar juga menuntut pengawal selia memahami pihak yang akhirnya memegang pendedahan risiko. Isunya bukan kewujudan kredit swasta, tetapi sama ada tahap leveraj, cagaran dan komitmen yang saling berkait dapat dikenal pasti sebelum tekanan pasaran tercetus.

Apa itu pembiayaan berputar?

BIS turut menyorot pegangan ekuiti berputar dan aturan lain yang menghubungkan pembuat cip, syarikat awan berskala besar (hyperscalers), syarikat AI dan penyedia infrastruktur. Hubungan ini boleh melibatkan pelaburan ekuiti serta komitmen perniagaan yang menyokong pengembangan satu sama lain. 1425

Susunan sebegini boleh mempercepat pembinaan infrastruktur. Namun, ia juga menyukarkan pasaran dan pengawal selia memetakan laluan risiko. Apabila syarikat yang sama serentak menjadi pembekal, pelabur, pelanggan dan pembiaya, penurunan jangkaan terhadap permintaan AI boleh menekan beberapa kunci kira-kira sekali gus. BIS menegaskan bahawa hutang dan pegangan berputar mewujudkan kerapuhan kewangan serta boleh meningkatkan kemungkinan berlakunya kejatuhan. 14

Soalan praktikalnya mudah: siapa yang akan menanggung kerugian jika aliran tunai AI yang dijangka tidak menjadi kenyataan? Struktur yang kabur boleh melambatkan jawapan kepada soalan itu, lalu meningkatkan risiko pelarasan harga berlaku secara tidak teratur.

Penilaian tinggi dan andaian keuntungan masa depan

Penilaian pasaran yang tinggi bukan bukti muktamad bahawa gelembung sedang terbentuk, dan ia juga tidak menafikan nilai ekonomi AI dalam jangka panjang. Namun, penilaian sedemikian menjadikan pasaran lebih sensitif apabila jangkaan keuntungan disemak semula. BIS menandakan penilaian yang tinggi serta risiko syarikat dan pelabur mengunjurkan keuntungan masa depan terlalu jauh ketika perlumbaan pelaburan memuncak. 114

Persamaan sejarah yang relevan bukanlah AI sama dengan mania teknologi terdahulu. Sebaliknya, teknologi yang benar-benar mengubah ekonomi kadangkala disertai pembinaan berlebihan, penggunaan hutang dan kerugian kewangan sebelum manfaat jangka panjangnya jelas. Risiko utama ialah ketidakpadanan antara kelajuan wang dibelanjakan hari ini dengan masa serta jumlah aliran tunai yang mungkin diterima pada masa depan.

Produktiviti berpotensi naik, tetapi bukan secara automatik

BIS masih melihat AI berpotensi meningkatkan produktiviti dengan ketara. Namun, hasil itu memerlukan lebih daripada model AI yang berkuasa: syarikat perlu mereka bentuk semula proses kerja, melabur dalam sistem pelengkap dan meluaskan penggunaan teknologi melepasi kelompok kecil syarikat di barisan hadapan. 17

Pulangan kepada ekonomi yang lebih luas juga bergantung pada infrastruktur digital dan tenaga yang boleh dipercayai, tenaga kerja dengan kemahiran bersesuaian, serta kemampuan perniagaan dan institusi awam menggunakan AI dengan berkesan. Ertinya, pembinaan pusat data dan prasarana besar-besaran sahaja tidak menjamin pertumbuhan produktiviti yang dikongsi secara meluas.

Pekerjaan, agihan manfaat dan daya tahan siber

BIS turut menekankan kos penyesuaian dalam ekonomi yang semakin dipacu AI. Apabila alat AI yang lebih cekap digunakan untuk semakin banyak tugasan dan pekerjaan, penggantian tenaga kerja boleh menjadi lebih ketara. Sama ada pekerjaan baharu serta pertambahan permintaan akan cukup untuk menampung kehilangan itu masih belum pasti. 3

Sebab itu latihan semula, pembelajaran sepanjang hayat dan mobiliti pekerja bukan isu sampingan. Ia juga menimbulkan persoalan agihan: keuntungan produktiviti mungkin tertumpu kepada syarikat, pekerja dan negara yang sudah mempunyai akses lebih baik kepada modal, kuasa pengkomputeran, data serta kemahiran.

Dalam sektor kewangan pula, Hernández de Cos berkata AI boleh memperkuat risiko model, tingkah laku yang berkorelasi dan rantaian keputusan yang tidak telus. 18 Kebergantungan meluas kepada sejumlah kecil penyedia awan, model dan cip juga boleh mewujudkan titik kegagalan operasi yang sama. Justeru, tadbir urus yang kukuh, ujian daya tahan dan pengawasan manusia yang bermakna perlu bergerak seiring dengan pemantauan risiko kewangan.

Apa yang perlu diperhatikan oleh pembuat dasar

Pendirian BIS ialah berjaga-jaga, bukannya menganggap pelaburan AI sebagai sesuatu yang sememangnya memudaratkan. Pembuat dasar perlu menyokong syarat yang menjadikan peningkatan produktiviti lebih berkemungkinan—termasuk kemahiran, persaingan, infrastruktur dan akses yang lebih luas—sambil memantau leveraj, penilaian serta hubungan tersembunyi dalam sistem kewangan. 1725

Kerjasama antarabangsa juga penting kerana rantaian bekalan AI, pasaran modal dan ancaman siber melangkaui sempadan negara. BIS melihat kestabilan kewangan sebagai barangan awam global; oleh itu, perkongsian maklumat dan pendekatan analisis bersama antara bank pusat, penyelia serta pengawal selia adalah penting. 21

Fasa seterusnya mungkin mengubah pihak yang mendapat manfaat

Peralihan dalam kitaran pelaburan AI sendiri boleh menjadi risiko peralihan. Goldman Sachs melihat penerapan AI oleh perusahaan semakin meningkat dan tumpuan bergerak ke arah inference—iaitu penggunaan model terlatih untuk menghasilkan jawapan atau keputusan—selepas permulaan yang perlahan. 32

Ini tidak bermaksud perbelanjaan infrastruktur mesti merosot. Tetapi, pulangan mungkin diagihkan secara berbeza apabila industri berubah daripada membina kapasiti kepada menggunakan kapasiti tersebut. Bagi projek yang sarat hutang dan pembekal infrastruktur di hujung kitaran, perbezaan ini sangat penting.

Ekonomi AI masih boleh menguntungkan secara keseluruhan, tetapi sesetengah pihak tetap boleh rugi jika permintaan, harga atau kadar perbelanjaan modal seterusnya tidak memenuhi andaian yang terkandung dalam pembiayaan hari ini. Amaran BIS, pada asasnya, menyeru agar potensi jangka panjang AI dipisahkan daripada persoalan sama ada laluan pembinaannya sekarang cukup tahan terhadap kejutan kewangan. 1417