Ledakan Perkapalan Laluan Laut Utara Berdepan Masalah Jelaga Hitam

Perkapalan komersial di Artik sedang beralih daripada sekadar percubaan kepada perkhidmatan bermusim yang mempunyai jadual tetap. Sea Legend kini menawarkan pelayaran mingguan antara China dan Eropah melalui Laluan Laut Utara Rusia, sementara syarikat Korea Selatan, PanStar Line, menguji pelayaran kontena sendiri. Tarikan komersialnya jelas: dalam satu laporan, perjalanan melalui laluan ini mengambil masa kira-kira tiga minggu—sekitar separuh tempoh perjalanan antara Asia dan Eropah utara melalui Terusan Suez.

Namun, laluan yang lebih pendek tidak semestinya bermaksud kesan alam sekitar yang lebih rendah. Clean Arctic Alliance, gabungan organisasi bukan berasaskan keuntungan yang berkempen melindungi Artik, memberi tumpuan khusus kepada jelaga hitam—zarah daripada enjin kapal dan pembakaran bahan api yang juga dikenali sebagai black carbon. Apabila mendap di atas salji dan ais, jelaga ini menggelapkan permukaan, mengurangkan keupayaannya memantulkan cahaya matahari dan boleh mempercepatkan pencairan.

Alliance itu turut membangkitkan risiko pencemaran, bunyi bawah air, tumpahan minyak, kemalangan, kerosakan biodiversiti, gangguan terhadap hidupan liar serta kesan peningkatan aktiviti kapal terhadap masyarakat dan komuniti Artik.

Mengapa syarikat perkapalan menguji Laluan Laut Utara?

Perkhidmatan China-Europe Arctic Express milik Sea Legend bukan lagi sekadar pelayaran percubaan sekali sahaja pada 2026. Perkhidmatan bermusim itu dijadualkan melakukan lapan pelayaran mingguan antara Ogos dan Oktober, menggunakan tujuh kapal dengan jumlah kapasiti kira-kira 15,700 TEU. Kapal kontena berkapasiti 1,740 TEU, Dubai Tower, merasmikan perkhidmatan tersebut selepas berlepas dari Ningbo-Zhoushan.

Jadual yang diterbitkan menyenaraikan Felixstowe di United Kingdom sebagai destinasi awal, dengan sambungan atau persinggahan seterusnya ke beberapa pelabuhan Eropah utara, termasuk Hamburg dan Gdynia.

PanStar pula telah membuka tempahan untuk percubaan komersial pertama Korea Selatan menggunakan laluan ini. Ia masih dipasarkan sebagai pelayaran ujian, bukannya perkhidmatan berjadual yang telah mantap. Laporan yang tersedia menyenaraikan Busan sebagai pelabuhan berlepas dan Rotterdam, Hamburg serta Gdańsk sebagai persinggahan di Eropah. Oleh sebab terdapat perbezaan antara laporan mengenai jadual tepatnya, bukti yang ada belum cukup kukuh untuk menyatakan Felixstowe sebagai destinasi PanStar yang disahkan.

Kes perniagaan laluan ini berkait dengan kelajuan dan ketahanan rantaian bekalan. Pengendali kapal sedang menilai koridor Artik sebagai alternatif kepada laluan Suez yang lebih panjang, ketika gangguan keselamatan dan lencongan di sekitar titik sempit utama perkapalan menjadikan jadual perjalanan Asia–Eropah kurang menentu.

Mengapa jelaga hitam amat membimbangkan di Artik?

Artik amat terdedah kepada kesan jelaga hitam kerana zarah yang mendap di atas salji dan ais laut menyerap cahaya matahari, bukannya memantulkannya. Keadaan ini boleh menguatkan kitaran pencairan dan pemanasan di rantau tersebut. Menurut Alliance, zarah jelaga hitam juga boleh bergerak jauh melalui atmosfera sebelum mendap di atas salji, ais laut atau ais daratan Artik.

Maka, risikonya bukan hanya pencemaran di kawasan berhampiran kapal. Kapal yang beroperasi di dalam atau sekitar Artik boleh menyumbang kepada masalah iklim serantau yang lebih luas apabila pelepasan dibawa angin dan kemudiannya mendap di permukaan yang biasanya memantulkan cahaya.

Alliance menggesa kapal yang menggunakan Laluan Laut Utara supaya mematuhi panduan Pertubuhan Maritim Antarabangsa (IMO), memilih bahan api sulingan atau bahan api lebih bersih yang menghasilkan kurang jelaga hitam, serta mengukur dan melaporkan pelepasan tersebut.

Pertambahan kapal boleh menambah tekanan kepada alam sekitar

Kebimbangan Alliance tidak terhad kepada jelaga dan perubahan iklim. Agendanya mengenai perkapalan Artik turut merangkumi pengurangan risiko kemalangan dan tumpahan minyak, peningkatan keupayaan tindak balas tumpahan, kawalan pelepasan pencemar, pengurangan bunyi bawah air serta perlindungan hidupan liar, habitat, ekosistem dan komuniti Artik.

Aktiviti perkapalan yang berulang boleh menimbulkan beberapa tekanan serentak:

• Pencemaran udara: Pelepasan daripada enjin dan pembakaran bahan api boleh menjejaskan kualiti udara setempat serta menambah bahan pencemar iklim.
• Kesan terhadap ais dan salji: Jelaga hitam yang mendap di permukaan cerah meningkatkan penyerapan haba dan boleh menyumbang kepada pencairan.
• Risiko tumpahan dan pelepasan: Kemalangan, sisa dan pencemaran lebih sukar ditangani di perairan Artik yang terpencil.
• Bunyi bawah air: Pergerakan kapal boleh mengganggu persekitaran marin dan spesies yang bergantung pada bunyi.
• Biodiversiti dan hidupan liar: Peningkatan aktiviti kapal menambah tekanan terhadap habitat dan ekosistem yang dianggap amat mudah terjejas.
• Komuniti Orang Asli: Perubahan ekosistem marin, pendedahan kepada pencemaran dan aktiviti kapal boleh memberi kesan kepada komuniti yang kehidupan serta mata pencariannya berkait rapat dengan perairan Artik.

Bukti yang tersedia menyokong bahawa perkara-perkara ini merupakan kebimbangan yang dibangkitkan oleh Alliance. Namun, ia belum menyediakan penilaian impak berangka yang khusus untuk pelayaran baharu Sea Legend atau PanStar.

LNG bukan penyelesaian bersih secara automatik

Beberapa kapal yang dikaitkan dengan perkhidmatan Artik Sea Legend boleh menggunakan LNG. Bagaimanapun, analisis lebih luas Clean Arctic Alliance mengenai perkapalan menggesa pendekatan berhati-hati terhadap LNG, bukannya menganggapnya sebagai jawapan lengkap kepada risiko iklim di Artik. LNG boleh mengurangkan sesetengah pencemar konvensional dan mungkin mengurangkan jelaga hitam berbanding bahan api baki berat, tetapi kebocoran metana dan methane slip—metana yang tidak terbakar lalu terlepas ke atmosfera—kekal sebagai kebimbangan iklim.

Sumber yang tersedia tidak memberikan perbandingan pelepasan yang muktamad bagi setiap kapal dalam perkhidmatan baharu itu dan tidak menyatakan bahan api yang digunakan oleh semua kapal. Oleh itu, terlalu awal untuk melabelkan perkhidmatan tersebut sebagai neutral iklim atau secara muktamad lebih rendah pelepasannya secara keseluruhan.

Apakah perubahan yang dibawa oleh peraturan IMO?

Kerangka peraturan menunjukkan kemajuan, tetapi masih mempunyai jurang yang menurut Alliance penting untuk perkapalan Artik.

Kawasan Kawalan Pelepasan Atlantik Timur Laut menyasarkan SOx dan NOx—bukan jelaga hitam

IMO menerima pakai Kawasan Kawalan Pelepasan Atlantik Timur Laut pada 1 Mei. Langkah ini bertujuan mengurangkan sulfur oksida (SOx) dan nitrogen oksida (NOx), dan Alliance menyifatkannya sebagai perkembangan yang dialu-alukan. Namun, Alliance berkata kawasan kawalan itu tidak menangani jelaga hitam dengan mencukupi kerana kapal masih boleh mematuhi peraturan sulfur menggunakan bahan api minyak berat bersama sistem pencuci gas ekzos, atau minyak bahan api sulfur ultra rendah yang masih boleh menghasilkan banyak jelaga.

Larangan HFO di Artik belum menjadi piawaian jelaga hitam yang menyeluruh

Sekatan IMO terhadap minyak bahan api berat (HFO) di Artik melarang penggunaan dan pengangkutan HFO untuk digunakan sebagai bahan api di perairan Artik mulai 1 Julai 2024, berdasarkan pindaan MARPOL yang berkaitan. Namun, Alliance dan kumpulan alam sekitar lain menunjukkan bahawa pengecualian serta penepian mengehadkan liputan praktikal pada peringkat awal. Sesetengah penggunaan atau pengangkutan masih dibenarkan sehingga 1 Julai 2029.

Dari sudut pandang Alliance, larangan HFO tidak sama dengan peraturan jelaga hitam yang menyeluruh. Ia tidak menetapkan keperluan seragam dan boleh dikuatkuasakan bagi setiap jenis bahan api serta setiap kapal yang beroperasi di rantau Artik yang lebih luas.

Bagaimana cadangan standard “bahan api kutub” berfungsi?

Cadangan yang dikemukakan Denmark bagi pihak Greenland bersama Jerman, Perancis dan Kepulauan Solomon akan memperkenalkan keperluan bahan api mandatori di bawah MARPOL Lampiran VI untuk kapal yang beroperasi di perairan Artik. Cadangan itu memberi tumpuan kepada ciri bahan api yang direka untuk mengehadkan pelepasan jelaga hitam, termasuk sekatan yang secara berkesan akan menghalang penggunaan bahan api baki berat yang menghasilkan pelepasan tinggi.

Bahan api sulingan yang lebih bersih, seperti marine gas oil, menjadi teras konsep ini. Logiknya mudah: menggantikan bahan api baki berat yang menghasilkan banyak jelaga dengan alternatif yang mengeluarkan kurang jelaga akan mengurangkan jumlah zarah yang boleh bergerak jauh melalui atmosfera dan mendap di atas salji serta ais Artik.

Skop geografi cadangan itu masih dalam pertimbangan. Salah satu huraian mencadangkan perairan di utara latitud 60 darjah Utara, yang akan merangkumi perairan Artik di bawah Polar Code.

Cadangan itu belum menjadi keperluan global yang diterima pakai

Perbezaan ini penting. Bukti yang ada menunjukkan bahawa IMO telah membincangkan dan membangunkan konsep “bahan api kutub”, manakala cadangan pimpinan Denmark telah dipertimbangkan melalui proses Jawatankuasa Pencegahan dan Tindak Balas Pencemaran IMO.

Namun, bukti tersebut tidak menunjukkan bahawa standard bahan api Artik mandatori itu telah menjadi keperluan global yang diterima pakai. Malah, laporan mengenai mesyuarat jawatankuasa berkaitan yang terkini menyatakan bahawa perbincangan berakhir tanpa persetujuan.

Buat masa ini, Alliance terus mendesak penggunaan bahan api lebih bersih, pengukuran dan pelaporan jelaga hitam, penguatkuasaan lebih kukuh terhadap perlindungan Artik sedia ada serta pendekatan lebih menyeluruh terhadap pencemaran, bunyi, tumpahan dan kerosakan ekosistem.

Kesimpulan

Laluan Laut Utara menawarkan hubungan bermusim yang berpotensi lebih pantas antara Asia dan Eropah utara. Pelancaran perkhidmatan Sea Legend memberikan koridor itu profil komersial yang lebih tetap, manakala percubaan PanStar menunjukkan bahawa pengendali lain turut menilai daya maju laluan tersebut.

Namun, Clean Arctic Alliance berpendapat momentum komersial sedang berkembang lebih pantas daripada kerangka peraturan yang menangani kerentanan khusus Artik. Keutamaannya bukan semata-mata menghentikan satu pelayaran, tetapi mengelakkan pertumbuhan perkapalan rutin daripada mengunci pelepasan jelaga hitam, pencemaran dan risiko ekologi di rantau yang kesannya boleh melampaui jejak kapal itu sendiri.