Ukraine dan Rusia Bina Alternatif Starlink Ketika Kyiv Mahu Akses Drone di Wilayah Rusia

Presiden Ukraine, Volodymyr Zelensky, pada 23 Ogos berkata Ukraine dan Rusia sedang membangunkan alternatif kepada rangkaian komunikasi satelit Starlink milik Elon Musk. Menurut beliau, Rusia membina sistem seumpama Starlink bersama China dan menjangkakan projek itu siap pada Disember 2026. Ukraine pula sedang menguji sistem serupa dengan sebuah negara Eropah yang tidak dinamakan. 1214

Kenyataan itu dibuat ketika Kyiv terus berusaha mendapatkan akses Starlink yang terhad di kawasan tertentu dalam wilayah Rusia bagi menyokong operasi dron jarak jauh. Namun, butiran mengenai projek-projek pesaing serta keupayaan sebenar mereka masih banyak bergantung pada kenyataan pegawai Ukraine dan belum disahkan secara bebas melalui laporan yang tersedia.

Dua usaha Rusia, bukan satu pengganti Starlink

Kenyataan Zelensky menunjukkan sekurang-kurangnya dua projek Rusia yang berasingan:

• Projek bersama China: Zelensky berkata Rusia sedang membangunkan sistem setara Starlink bersama China dan menjangkakan ia boleh disiapkan pada Disember 2026. Tiada butiran awam diberikan mengenai reka bentuk teknikal, jadual pelancaran atau keluasan liputannya. 1214
• Rassvet: Rusia turut mempercepatkan pembinaan rangkaian satelit domestik Rassvet. Perisikan tentera Ukraine sebelum ini berkata 16 satelit telah dilancarkan dan Rusia merancang membina konstelasi sebanyak 292 satelit menjelang 2027. Reuters melaporkan sistem itu kini hanya boleh beroperasi secara berselang-seli apabila satelit melintasi kawasan Ukraine. 17

Perbezaan ini penting. Projek yang dikaitkan dengan China dan rangkaian Rassvet tidak seharusnya dianggap sebagai sistem yang sama. Rassvet ialah projek yang mempunyai lebih banyak maklumat tersedia, tetapi laporan semasa menggambarkannya sebagai rangkaian peringkat awal dengan liputan terhad atau tidak berterusan—bukan pengganti setara Starlink yang menawarkan liputan luas dan konsisten. 1720

Ukraine uji alternatif bersama rakan Eropah

Zelensky berkata Ukraine sedang membangunkan sistem seumpama Starlink bersama sebuah negara Eropah yang belum dikenal pasti dan sudah memulakan ujian. Setakat ini, tiada maklumat awam mengenai identiti rakan tersebut, jumlah satelit yang dirancang atau tempoh yang diperlukan sebelum sistem itu boleh beroperasi pada skala besar. 1214

Mesej strategiknya jelas: Kyiv mahu mengurangkan kebergantungan terhadap rangkaian komunikasi yang aksesnya akhirnya boleh ditentukan oleh sebuah syarikat swasta. Namun, kenyataan itu masih merujuk kepada projek pembangunan dan ujian—bukan bukti bahawa Ukraine sudah memiliki pengganti Starlink yang beroperasi sepenuhnya.

Mengapa Kyiv mahu Starlink berfungsi di Rusia?

Ukraine sudah menggunakan dron yang disambungkan kepada Starlink untuk operasi di belakang barisan hadapan, termasuk serangan terhadap laluan logistik Rusia. Laporan meletakkan jarak operasi “serangan pertengahan” ini sekitar 50 hingga 200 kilometer dari barisan hadapan, dengan sambungan satelit membantu tentera Ukraine mengekalkan kawalan terhadap dron pada jarak operasi tersebut. 3542

Permintaan Kyiv kali ini berbeza: Ukraine mahu kebenaran mengaktifkan perkhidmatan Starlink di kawasan geografi tertentu dalam Rusia. Langkah itu akan membolehkan dron yang mempunyai sambungan Starlink beroperasi sehingga 200 kilometer ke dalam wilayah Rusia. Sasaran yang disebut termasuk pelancar peluru berpandu balistik, infrastruktur pemerintahan dan rangkaian logistik yang menyokong serangan terhadap Ukraine. 233

Hujah Zelensky ialah keupayaan tersebut boleh membantu memusnahkan pelancar sebelum ia melepaskan tembakan dan mengurangkan tekanan terhadap simpanan peluru pemintas Patriot Ukraine yang terhad. Namun, pendirian Musk yang dilaporkan ialah pengaktifan Starlink di kawasan berkenaan akan menjadi peningkatan konflik yang serius. Laporan terdahulu menyatakan beliau telah menolak permintaan itu. 38

Salah faham yang menjejaskan rundingan

Zelensky berkata Kementerian Pertahanan Ukraine memaklumkan kepadanya bahawa SpaceX pada asasnya sudah bersetuju dengan cadangan tersebut dan hanya kebenaran politik yang diperlukan. Berdasarkan maklumat itu, beliau membawa isu berkenaan dalam perbincangan dengan Presiden Amerika Syarikat Donald Trump.

Zelensky kemudian berkata Trump memberitahunya bahawa Musk sebenarnya telah menolak permintaan tersebut. Selepas itu, kementerian berkenaan mengakui bahawa maklumat yang disampaikan kepadanya mungkin tidak tepat. 611

Peristiwa itu menambahkan pertikaian politik kepada keputusan teknologi yang sememangnya rumit. Mykhailo Fedorov, yang sebelum ini menguruskan hubungan dengan Musk, dilaporkan masih terlibat dalam perbincangan tersebut walaupun sudah meninggalkan jawatan. 1

Zelensky turut berkata rundingan dengan Musk dan pentadbiran Trump masih diteruskan. Laporan kemudian menyebut kemungkinan Musk mengubah pendirian. Namun, kemungkinan itu tidak sama dengan kelulusan: bukti yang tersedia hanya mengesahkan permintaan masih dibincangkan, bukan persetujuan untuk mengaktifkan Starlink di wilayah Rusia. 138

Apa yang diketahui dan apa yang masih kabur

Pendedahan pada 23 Ogos menetapkan tiga perkara utama: Rusia sedang mengejar lebih daripada satu pilihan seumpama Starlink; Ukraine mendakwa ia sedang menguji alternatif yang disokong rakan Eropah; dan Kyiv masih mahu akses Starlink yang dikawal di dalam Rusia untuk misi dron. 1214

Namun, persoalan yang belum terjawab lebih penting daripada tarikh siap yang menjadi tajuk utama. Projek bersama China itu mempunyai sedikit butiran teknikal yang diketahui umum, rakan Eropah Ukraine belum dinamakan, manakala prestasi semasa Rassvet masih terhad berbanding konstelasi jalur lebar yang matang. Tiada sumber tersedia yang membuktikan bahawa mana-mana sistem tersebut kini mampu menandingi liputan, kapasiti atau kebolehpercayaan Starlink di medan perang.

Buat masa ini, Starlink kekal sebagai alat komunikasi dan juga kebergantungan strategik. Usaha selari Ukraine menunjukkan Kyiv sedang bersedia menghadapi medan perang yang akses kepada komunikasi satelit tidak boleh dianggap terjamin. Pada masa yang sama, pembangunan Rassvet menunjukkan Moscow turut cuba membina alternatif berdaulatnya sendiri.

Namun, persoalan paling segera masih sama: adakah Musk dan pentadbiran Amerika Syarikat akan meluluskan liputan terhad yang diminta Kyiv—bukan sama ada mana-mana pesaing baharu itu sudah bersedia menggantikan Starlink.