Selatan Global perlukan lebih daripada akses kepada AI

Kertas putih “From Access to Agency” berhujah bahawa usaha merapatkan jurang AI bukan sekadar memastikan orang ramai boleh menggunakan internet atau mengakses alat sedia ada. Masyarakat di Selatan Global juga memerlukan kemahiran, sumber dan pengaruh untuk membentuk AI agar sesuai dengan bahasa serta keperluan mereka.

Salah satu isu yang diketengahkan ialah ketidakseimbangan pelaburan. AI menarik AS$258.7 bilion dalam modal teroka pada 2025—61% daripada keseluruhan pelaburan modal teroka dunia—sedangkan kurang daripada 1% pelaburan AI disalurkan kepada impak sosial, menurut laporan mengenai pelancaran kertas putih itu. Angka-angka ini merujuk kepada kategori pelaburan yang berbeza, bukannya perbandingan langsung antara dua bahagian daripada kumpulan dana yang sama. 12

Akses belum tentu bermakna sesuai digunakan

Sesuatu alat AI mungkin tersedia, tetapi prestasinya boleh merosot apabila bahasa atau konteks penggunanya kurang diwakili semasa pembangunan. Laporan mengenai kertas putih itu memetik anggaran bahawa lebih 90% data yang digunakan untuk melatih model bahasa besar terawal datang daripada sumber berbahasa Inggeris. Laporan itu turut memberikan contoh jurang dalam pengecaman pertuturan: kadar ralat di bawah 6% bagi bahasa Inggeris, berbanding lebih 60% bagi satu lagi bahasa. Bahasa yang dimaksudkan tidak dikenal pasti, maka angka ini wajar dilihat sebagai gambaran tentang ketidaksamaan—bukan ukuran sejagat bagi prestasi semua sistem. 2

Di sinilah perbezaan antara akses dengan keupayaan menentukan hala tuju menjadi penting. Akses bermaksud seseorang boleh menggunakan alat; keupayaan menentukan hala tuju pula bermaksud mereka mempunyai peranan bermakna dalam membentuk sistem, kemahiran dan tadbir urus yang menentukan cara alat itu berfungsi. Hujah kertas putih itu ialah penyertaan tempatan penting supaya AI lebih mencerminkan bahasa serta keutamaan masyarakat yang menggunakannya. 24

Peranan yang boleh dimainkan oleh filantropi

Seperti yang dihuraikan dalam laporan pelancaran, kertas putih itu mencadangkan agar filantropi membiayai usaha yang mungkin tidak mendapat sokongan mencukupi daripada pasaran atau kerajaan. Ini termasuk membina keupayaan AI tempatan dan membantu masyarakat beralih daripada sekadar menjadi pengguna kepada turut bersuara dalam pembangunan serta tadbir urus AI. Maklumat yang tersedia tidak menghuraikan pelan pembiayaan menyeluruh atau cadangan khusus untuk setiap peringkat perubahan ini. 12

Cadangan tersebut bukan bermaksud filantropi boleh menggantikan dasar awam atau pelaburan komersial. Sebaliknya, pembiayaan filantropi boleh menyokong pembangunan keupayaan dan kerja berimpak sosial yang mungkin sukar menarik dana pasaran dengan sendirinya. 12

Pelancaran di Perhimpunan Agung PBB

Emirates Foundation dan Badr Jafar melancarkan kertas putih itu bersama Oliver Wyman dalam satu pertemuan sempena Perhimpunan Agung Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu (PBB). Lebih 60 pemimpin daripada kerajaan, perniagaan, filantropi dan sektor teknologi menghadirinya. Perbincangan tertumpu pada cara filantropi boleh membantu Selatan Global membentuk AI, bukan sekadar menggunakannya. 216

Dalam satu inisiatif berasingan yang diumumkan sekitar tempoh Perhimpunan Agung PBB itu, 60 penandatangan menyokong sasaran lima tahun untuk membolehkan kira-kira 3.4 bilion orang yang bertutur dalam bahasa yang kurang diwakili dalam model AI semasa menggunakan AI dalam bahasa dan suara mereka sendiri. Sasaran itu menggambarkan skala cabaran akses bahasa; ia bukan bukti bahawa matlamat tersebut sudah dicapai. 32

Emirates Foundation turut mengumumkan kerjasama dengan Responsible AI Future Foundation. Menurut laporan, tumpuannya ialah membantu negara membangunkan keupayaan AI yang sesuai dengan bahasa, budaya dan keperluan masing-masing. Maklumat yang tersedia tidak menyatakan terma atau hasil kerjasama itu. 34

Persoalan utama: siapa yang membentuk AI?

Angka pelaburan dan contoh bahasa dalam kertas putih itu membawa kepada persoalan yang lebih besar daripada sekadar sama ada alat AI boleh diakses: siapakah yang mempunyai sumber dan kuasa untuk memastikan teknologi itu berguna serta bertanggungjawab dalam konteks tempatan? Jawapan yang diketengahkan ialah beralih daripada akses kepada keupayaan untuk menentukan hala tuju—dengan membina keupayaan tempatan dan memberikan komuniti peranan lebih besar dalam reka bentuk serta tadbir urus AI. 12