PBB mahu peta dunia menunjukkan saiz sebenar benua dengan lebih adil

Perhimpunan Agung Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu (PBB) meluluskan resolusi “Correct the Map” yang dipimpin negara-negara Afrika pada 4 September, dengan 164 undi menyokong, satu menentang dan enam berkecuali. Amerika Syarikat ialah satu-satunya negara yang mengundi menentang. Resolusi itu menggalakkan kerajaan, sekolah, organisasi antarabangsa dan syarikat teknologi menggunakan Equal Earth atau unjuran sama luas lain apabila peta bertujuan membandingkan keluasan negara atau benua. 437

Ini bukan larangan terhadap unjuran Mercator, dan bukan juga arahan supaya semua orang menggunakan satu peta dunia yang sama. Prinsip utamanya lebih tepat: jika mesej peta ialah perbandingan keluasan, peta itu sepatutnya mengekalkan perbandingan keluasan tersebut. 37

Mengapa peta Mercator menjadi isu

Unjuran Mercator membesarkan kawasan daratan yang semakin hampir dengan kutub. Kesan visualnya sangat ketara: Greenland boleh kelihatan hampir sama besar dengan Afrika, walaupun Afrika sebenarnya kira-kira 14 kali lebih luas. 416

Bagi pembaca yang melihat peta di buku teks, infografik berita atau bahan rasmi, perbezaan ini bukan sekadar soal reka bentuk. Ia boleh mempengaruhi tanggapan tentang skala dan kedudukan sesuatu rantau di dunia.

Unjuran sama luas seperti Equal Earth pula mengekalkan nisbah keluasan permukaan. Oleh itu, Afrika, Amerika Selatan dan kawasan berhampiran khatulistiwa kelihatan lebih besar berbanding pada Mercator, manakala kawasan latitud tinggi tidak lagi dibesarkan secara berlebihan. Ini menjadikannya lebih sesuai apabila tujuan peta ialah menerangkan saiz relatif. 4048

“Keadilan kognitif” dan gambaran Afrika

Togo menerajui usaha diplomatik ini di bawah mandat Kesatuan Afrika (AU), sebagai sebahagian daripada kempen Correct the Map. Penyokongnya berhujah bahawa penggunaan Mercator secara meluas telah menyumbang kepada gambaran Afrika sebagai lebih kecil dan lebih pinggir daripada skala sebenarnya. 43846

Istilah seperti keadilan kognitif dan reparasi memorial merujuk kepada hujah politik serta budaya tentang cara peta membentuk ingatan dan persepsi awam; ia bukan kategori teknikal dalam kartografi. Dari segi teknikal, hujahnya lebih mudah: peta yang digunakan untuk membandingkan keluasan tidak patut memakai unjuran yang secara sistematik mengubah keluasan.

Mercator masih ada kegunaannya

Tiada peta rata dapat mengekalkan semua ciri glob secara serentak. Pembuat peta perlu memilih pertukaran antara ketepatan keluasan, bentuk, jarak dan arah.

Mercator kekal penting dalam bidang tertentu kerana ia mengekalkan sudut dan arah tempatan, ciri yang menjadikannya berguna untuk navigasi. Resolusi PBB mengiktiraf perbezaan fungsi ini dengan menggalakkan alternatif bagi penggunaan pendidikan dan komunikasi awam yang sesuai, bukannya menghapuskan Mercator sepenuhnya. 537

Ringkasnya, pendekatan yang dicadangkan ialah pilih peta mengikut tujuan:

• Gunakan Equal Earth, Eckert IV atau unjuran sama luas lain untuk membandingkan keluasan negara dan benua.
• Gunakan Mercator apabila ciri arah dan sudutnya diperlukan, termasuk navigasi serta penggunaan geospatial khusus.
• Pastikan sempadan, label dan status wilayah ditentukan secara tepat tanpa mengira jenis unjuran yang digunakan.

Siapa menyokongnya?

Togo mengetuai inisiatif itu dengan sokongan Kesatuan Afrika, yang sebelum ini telah menyokong Correct the Map of Africa Initiative dan menggesa peralihan daripada Mercator kepada pilihan seperti Equal Earth. 4647

Draf resolusi dibawa oleh negara anggota Kesatuan Afrika bersama Bahamas. Laporan turut menyebut Perancis dan United Kingdom sebagai antara negara yang menyokong resolusi akhir. 1639

Mengapa Perancis memilih Eckert IV

Perancis mengumumkan bahawa ia akan meninggalkan Mercator untuk gambaran peta dunia rasminya dan menggunakan Eckert IV, iaitu unjuran sama luas yang digambarkan hampir dengan Equal Earth. Perubahan itu mengurangkan pembesaran visual yang diberikan Mercator kepada negara di latitud lebih tinggi, termasuk Perancis, Amerika Syarikat dan Rusia. 18

Sumber yang tersedia menyokong alasan umum tersebut — iaitu gambaran keluasan relatif yang lebih tepat — tetapi tidak memberikan penjelasan rasmi muktamad tentang sebab Eckert IV dipilih berbanding Equal Earth secara khusus. Kedua-duanya lebih sesuai daripada Mercator apabila perbandingan saiz ialah fokus utama.

Unjuran peta tidak menyelesaikan isu sempadan

Menukar unjuran tidak menentukan status politik sesuatu wilayah. Peta sama luas boleh memaparkan sempadan, tetapi penerbit peta masih perlu membuat keputusan yang teliti dan tepat tentang sempadan yang diiktiraf di peringkat antarabangsa, tuntutan bertindih serta wilayah diduduki.

Hal ini amat penting bagi Ukraine. Sesetengah produk peta pernah memaparkan wilayah Ukraine yang diduduki sebagai Rusia atau sebagai “dipertikaikan”. PBB telah mengesahkan integriti wilayah Ukraine dalam sempadan yang diiktiraf di peringkat antarabangsa, termasuk Crimea. 1924

Sumber yang disediakan tidak mengesahkan adanya campur tangan khusus Ukraine dalam perbahasan resolusi Correct the Map. Namun, pengajarannya jelas: penggunaan peta sama luas tidak boleh mengaburkan kedaulatan, menormalkan pendudukan atau menggantikan dasar pelabelan sempadan yang cermat.

Apa langkah seterusnya?

Resolusi ini tidak mengikat, jadi ia tidak secara automatik mengubah atlas sekolah, laman web kerajaan atau peta asas digital. Kesannya bergantung pada institusi yang memilih peta dan membina produk pemetaan. 37

Suruhanjaya Kesatuan Afrika bersama Togo merancang perundingan dengan negara anggota, pakar teknikal dan pihak berkepentingan pendidikan. Antara langkah yang digariskan ialah bengkel peringkat benua serta pelan hala tuju untuk menyelaraskan sistem pendidikan secara beransur-ansur dengan Equal Earth. 50

Resolusi itu juga menyasarkan sekolah, kerajaan dan syarikat teknologi. Ini penting kerana peta kini hadir bukan sahaja dalam atlas bercetak, tetapi juga dalam enjin carian, papan pemuka data, grafik berita, buku teks dan antara muka peta digital. 737

Terdapat bukti kempen ini melibatkan UNESCO, badan PBB yang berkaitan pendidikan, sains dan kebudayaan. Namun, laporan yang tersedia tidak mengesahkan komitmen pelaksanaan khusus oleh UNESCO atau pelan pelancaran yang dinamakan oleh mana-mana syarikat teknologi. 52

Kesimpulannya

PBB tidak mengisytiharkan Mercator salah untuk semua keadaan. Sebaliknya, ia menyokong satu piawaian yang lebih munasabah: gunakan unjuran sama luas apabila pembaca perlu memahami saiz relatif.

Bagi gabungan negara Afrika yang mendukung Correct the Map, perubahan itu ialah pembetulan kartografi dan juga usaha menentang pengecilan visual Afrika yang telah lama hadir pada peta dunia paling biasa digunakan. 437