Bagaimana China Menjadikan Data Sebagai Kuasa Ekonomi dan Negara

Laporan ringkas keluaran Ogos 2026 oleh Suruhanjaya Kajian Ekonomi dan Keselamatan AS-China menggambarkan pendekatan China terhadap data sebagai strategi ekonomi dan keselamatan negara yang dipacu kerajaan. Beijing bukan sekadar menggubal peraturan data; negara itu mahu menjadikan data lebih mudah dikumpul, dilabel, diseragamkan, diperdagangkan, dinilai dan digunakan merentasi ekonomi, sambil mengekalkan kawalan negara yang ketat. 46

Data sebagai faktor pengeluaran

China secara rasmi mengiktiraf data sebagai “faktor pengeluaran” pada 2020, meletakkannya sebaris dengan input ekonomi tradisional. Langkah itu menandakan bahawa data perlu diurus sebagai sumber penting untuk pertumbuhan ekonomi, termasuk dari segi penciptaan, penilaian, pertukaran dan penggunaan produktifnya. 6

Menurut Suruhanjaya tersebut, Beijing sedang membina sistem yang boleh:

• mengumpul dan melabel data;
• menyeragamkan serta menggabungkan set data yang berpecah-pecah;
• membungkus dan mengedarkan data melalui pasaran rasmi;
• menukar sumber data yang memenuhi syarat menjadi aset komersial atau kewangan; dan
• menggunakan data dalam sektor perindustrian, teknologi serta pentadbiran kerajaan. 4

Fokus ini bukan hanya pada maklumat pengguna atau kandungan internet. Laporan itu turut menekankan data perusahaan, operasi, industri, mesin dan penderia — iaitu maklumat daripada dunia fizikal yang boleh menjadi sangat bernilai untuk pembuatan dan kecerdasan buatan (AI). 4

Negara memandu, wilayah menguji

Strategi China menggabungkan arahan di peringkat pusat dengan pelaksanaan oleh kerajaan tempatan dan syarikat. Pihak berkuasa tempatan digalakkan membangunkan aplikasi data serta projek perintis pengkomersialan. Ini membuka ruang untuk percubaan dasar, tetapi masih dalam kerangka Parti-negara yang lebih luas. 4

Pentadbiran Data Nasional merupakan sebahagian daripada struktur institusi yang menyokong ekonomi data China. Suruhanjaya itu mengaitkan peranannya dengan penyelarasan infrastruktur data, pasaran data dan penggunaannya dalam industri. Bursa data yang dipimpin kerajaan, peraturan perakaunan aset data dan program perintis pula bertujuan menjadikan data bernilai tinggi lebih mudah diperdagangkan, dibiayai dan dikumpulkan. 4

Model ini berbeza daripada pendekatan yang bergantung sepenuhnya pada pasaran. Dalam penilaian Suruhanjaya, negara China membantu menentukan cara data disusun, dinilai, diedarkan dan disediakan untuk tujuan strategik. 4

Pengkomersialan berjalan seiring kawalan negara

Usaha membina pasaran data di China turut disertai pengawasan yang meluas. Suruhanjaya itu berkata Undang-Undang Keselamatan Data China merangkumi pengumpulan, penyimpanan, penggunaan, pemprosesan, penghantaran, penyediaan dan pendedahan data. Keperluan pengelasan serta pengendalian data dikaitkan dengan pembangunan ekonomi dan sosial, di samping pertimbangan keselamatan negara. 4

Menurut laporan itu, peraturan berkenaan boleh mengekalkan akses negara, mengehadkan kawalan asing, mentakrifkan data yang berpotensi sensitif secara luas dan menyekat pemindahan data merentas sempadan. Bagi syarikat yang beroperasi di China, keadaan ini mewujudkan gabungan peluang pengkomersialan dan tekanan pematuhan atau penyetempatan data. 4

Dalam praktiknya, kewajipan yang berkaitan mungkin termasuk menyimpan atau menempatkan data di China, mengelaskan set data, memenuhi keperluan keselamatan atau mendapatkan kelulusan sebelum memindahkan data ke luar negara, serta bertindak balas terhadap mekanisme kawalan negara. Analisis Suruhanjaya menyokong kewujudan tekanan ini, tetapi kesan tepatnya bergantung pada syarikat, industri, jenis data dan peraturan yang terpakai. 4

Mengapa data industri penting untuk AI dan robotik

Suruhanjaya itu berpendapat bahawa usaha China mengumpulkan dan menyeragamkan data industri serta dunia fizikal boleh memberi kelebihan dalam AI perniagaan. Sistem sedemikian lazimnya memerlukan maklumat operasi daripada kilang, mesin, kenderaan dan persekitaran dunia sebenar — bukan sekadar himpunan teks yang dikikis daripada internet. 4

Laporan tersebut mengenal pasti potensi kepentingan dalam bidang:

• kenderaan autonomi;
• robot humanoid;
• robot industri; dan
• sistem pembuatan generasi baharu. 4

Jumlah besar data daripada penderia, kilang dan operasi boleh membantu proses latihan, pengujian dan penggunaan sistem dalam bidang-bidang berkenaan. Namun, Suruhanjaya membentangkannya sebagai potensi kelebihan strategik, bukannya bukti bahawa China akan menguasai setiap aplikasi secara automatik.

Data sebagai sumber risikan dan ketenteraan

Kebimbangan Suruhanjaya itu melangkaui persaingan komersial. Menurutnya, data yang lebih bersepadu boleh meningkatkan keupayaan pengumpulan risikan dan ketenteraan China, selain memperkukuh teknologi serta sektor pembuatannya. Dari sudut ini, dasar data menjadi sebahagian daripada persaingan kuasa negara yang lebih luas antara China dan Amerika Syarikat. 4

Ciri dwiguna data merupakan perkara utama dalam laporan itu. Sistem yang membantu syarikat membangunkan aplikasi industri juga boleh meningkatkan keupayaan negara untuk memahami ekonomi, masyarakat, teknologi dan bakal pihak lawan. Oleh itu, Suruhanjaya melihat dasar data sebagai isu strategik — bukan semata-mata soal privasi, perdagangan digital atau pematuhan korporat. 4

Risiko kepada syarikat AS

Syarikat Amerika yang mempunyai operasi, pekerja, pembekal atau aktiviti penyelidikan di China mungkin berdepan beberapa cabaran yang bertindih, termasuk:

• ketidakpastian tentang data yang dianggap sensitif atau tertakluk kepada pengendalian khas;
• keperluan menyimpan atau memproses maklumat secara tempatan;
• sekatan atau keperluan mendapatkan kelulusan untuk memindahkan data merentas sempadan;
• kesukaran menggabungkan data yang dijana di China dengan sistem analitik dan AI global; serta
• pendedahan lebih besar terhadap keperluan akses negara kepada maklumat perniagaan, industri atau operasi yang dimiliki syarikat. 4

Tekanan ini boleh menyukarkan tadbir urus data global dan meningkatkan kos operasi. Ia juga mungkin mengehadkan cara syarikat menggunakan set data dari China untuk penyelidikan, pembangunan produk dan latihan AI di seluruh dunia. Suruhanjaya tidak mengatakan semua syarikat tertakluk kepada keperluan yang sama; risikonya berbeza mengikut sektor dan jenis data yang terlibat. 4

Seruan kepada Kongres AS

Kesimpulan dasar utama laporan itu ialah Amerika Syarikat perlu mempertimbangkan strategi data nasional. Strategi tersebut perlu melihat data sebagai aset ekonomi dan sumber strategik, bukan menguruskannya hanya melalui dasar privasi atau keselamatan siber. 46

Suruhanjaya mencadangkan rangka kerja yang merangkumi penciptaan, penilaian, pertukaran, perlindungan dan penggunaan produktif data AS yang bernilai tinggi, sambil menangani risiko keselamatan negara serta akses pihak asing. Amaran lebih luasnya ialah negara yang membina institusi dan pasaran berasaskan data mungkin memperoleh kelebihan bukan sahaja dalam perisian, tetapi juga dalam AI, pembuatan, risikan dan pertahanan. 415