Kebocoran ICBC: Bagaimana Operasi London Didakwa Menyokong Agenda Beijing

Siasatan China Capital oleh Konsortium Wartawan Penyiasatan Antarabangsa (ICIJ) memberikan gambaran luar biasa tentang bagaimana Industrial and Commercial Bank of China (ICBC) didakwa menggunakan cawangan London serta anak syarikatnya di United Kingdom untuk menyokong keutamaan yang selari dengan strategi global Beijing.

Siasatan itu berasaskan 4.8 juta rekod sulit bertarikh antara 2005 hingga 2024, yang diteliti bersama 23 rakan media. Kesimpulan utamanya bukanlah bahawa setiap urus niaga itu menyalahi undang-undang. Sebaliknya, ICIJ mendakwa terdapat keadaan apabila matlamat strategik dan politik diberi keutamaan berbanding pertimbangan komersial biasa serta kawalan sekatan dan pencegahan pengubahan wang haram (AML). 1719

Apa yang didakwa terkandung dalam rekod bocor

Menurut ICIJ, fail itu merangkumi laporan dalaman, e-mel, rekod pelanggan, log transaksi mencurigakan, minit mesyuarat dan arahan jawatankuasa Parti Komunis bank tersebut. Dokumen berkenaan menggambarkan operasi ICBC di London sebagai hab pembiayaan bagi syarikat dan individu yang dikaitkan dengan tokoh perniagaan Rusia serta Belarus yang dikenakan sekatan, pemimpin autokrat yang dituduh secara terbuka terlibat rasuah, negara yang dibebani hutang, dan kelompok politik China. 117

ICIJ melaporkan ibu pejabat ICBC di Beijing pada beberapa ketika mengarahkan pegawai bank di luar negara supaya mengejar objektif yang secara jelas bersifat politik untuk pemegang saham majoriti bank itu, iaitu negara China. Objektif tersebut termasuk membina pakatan, mendapatkan sumber asli dan mengembangkan pengaruh dalam infrastruktur komunikasi, tenaga serta pengangkutan. 2

Siasatan itu turut mendakwa pegawai bank kadangkala melanggar atau mengetepikan dasar dalaman berkaitan sekatan dan AML ketika melaksanakan keutamaan tersebut. Ini ialah dakwaan serius mengenai tadbir urus serta pengurusan risiko, namun ia sendiri tidak membuktikan setiap pelanggan, pinjaman atau pemindahan melanggar undang-undang tertentu. 1819

Nornickel, Rusia dan nilai strategik nikel

Salah satu contoh paling besar dalam laporan itu melibatkan Nornickel, syarikat perlombongan Rusia yang sebahagiannya dikawal oleh oligarki yang sejajar dengan Kremlin. ICIJ melaporkan bahawa pada 2024, ICBC London dan unit luar negara lain mempertimbangkan pinjaman dalam yuan serta perkhidmatan lain untuk firma berkenaan ketika United Kingdom dan Amerika Syarikat melarang import nikel Rusia. 1316

Rekod yang diteliti ICIJ juga menunjukkan ICBC mengembangkan perniagaannya di Rusia selepas pencerobohan besar-besaran Rusia ke atas Ukraine. Menurut ICIJ, hasil kasar bank itu di Rusia meningkat lebih dua kali ganda antara 2022 dan 2023, sebelum menjana kira-kira AS$370 juta di negara itu pada 2024. 2

Hubungan itu dianggap penting dari sudut strategik kerana nikel ialah bahan utama bagi sebahagian rantaian bekalan kenderaan elektrik dan bateri. Kebimbangannya ialah sebuah bank yang beroperasi di bawah pengawasan pengawal selia Barat mungkin membantu mengekalkan hubungan komersial dengan kepentingan Rusia berisiko tinggi, ketika kerajaan Barat cuba menyekat perdagangan yang berkait dengan ekonomi perang Rusia. 24

Pemindahan Huawei: urusan segera mengatasi semakan biasa

Dalam laporan berasingan, ICIJ berkata ICBC London memindahkan AS$1.3 bilion “wang kecemasan” Huawei dari London ke Shenzhen tidak lama selepas Amerika Syarikat membuka dakwaan pada 2019 yang menuduh Huawei melakukan penipuan dan pelanggaran sekatan terhadap Iran. 11

ICIJ menggambarkan pemindahan itu sebagai operasi mendesak bagi pelanggan China yang penting secara strategik, dan berkata kakitangan mengetepikan prosedur dalaman biasa. Pemindahan itu sendiri tidak semestinya menyalahi undang-undang, tetapi ICIJ membentangkan episod tersebut sebagai petunjuk bahawa proses kawalan rutin boleh diketepikan dengan pantas apabila syarikat yang penting dari sudut politik memerlukan bantuan. 911

ICBC dan Huawei tidak menjawab permintaan berulang ICIJ untuk mengulas laporan itu. 11

Maksud pinjaman berasaskan “China rationale”

Rekod berkenaan, menurut ICIJ, menunjukkan ICBC ada kalanya memberikan pinjaman yang hanya memberi pulangan kecil atau berpotensi rugi, jika dinilai semata-mata atas asas komersial, kepada syarikat perlombongan, sumber asli dan infrastruktur di Australia. ICIJ berkata tujuannya adalah untuk memperkukuh hubungan jangka panjang yang boleh menyokong akses China kepada sumber serta objektif politik yang lebih luas. 3

ICIJ juga melaporkan pinjaman sekitar AS$90 juta kepada syarikat minyak milik negara Azerbaijan, Socar, walaupun terdapat bantahan daripada pihak pematuhan. Kes-kes ini menggambarkan apa yang disebut siasatan itu sebagai “China rationale”: pembiayaan boleh dibenarkan bukan hanya berdasarkan pulangan kewangan, tetapi juga sasaran dasar seperti akses sumber, hubungan infrastruktur Inisiatif Jalur dan Laluan (Belt and Road), dan pembangunan industri strategik. 24

Motivasi strategik bagi sesuatu pinjaman tidak secara automatik menjadikannya tidak wajar. Isu pematuhan timbul apabila justifikasi politik melemahkan penilaian bebas terhadap risiko pelanggan, pendedahan kepada sekatan atau kawalan AML.

“Sangat sedikit kecenderungan” untuk menamatkan pelanggan berisiko

Seorang pegawai pelaporan pengubahan wang haram menulis dalam memo dalaman pada 2019 bahawa terdapat “very little appetite to offboard high financial crime risk business” — sangat sedikit kecenderungan untuk menamatkan hubungan dengan perniagaan berisiko tinggi jenayah kewangan. 16

Dalam sektor perbankan, offboarding bermaksud menamatkan hubungan dengan pelanggan. Maka, frasa itu menunjukkan kakitangan melihat kesediaan yang terhad dalam institusi tersebut untuk memutuskan hubungan dengan pelanggan yang dianggap membawa risiko jenayah kewangan tinggi.

Dalam konteks laporan China Capital, ia menonjolkan ketegangan tadbir urus: mengekalkan hubungan yang dianggap penting secara strategik mungkin membawa lebih banyak berat berbanding mengurangkan pendedahan risiko dengan menamatkan pelanggan. 216

Kebimbangan pengawal selia — dan had kepada dapatan ini

ICIJ melaporkan bahawa entiti ICBC pernah berdepan tindakan penguatkuasaan atau kebimbangan pengawal selia di beberapa bidang kuasa. Laporannya merujuk denda yang melibatkan unit di Amerika Syarikat, Kanada dan Luxembourg berhubung kelemahan kawalan jenayah kewangan, termasuk kawalan terhadap pengelakan sekatan, selain kebimbangan yang dibangkitkan pengawal selia di negara lain. 24

Rekod penguatkuasaan ini penting sebagai konteks kepada dakwaan dalam dokumen bocor mengenai kegagalan kawalan. Namun, ia tidak patut dianggap sebagai keputusan undang-undang menyeluruh terhadap setiap transaksi yang dihuraikan ICIJ. Tindakan pengawal selia terhadap sebuah unit, amaran pematuhan dalaman dan dakwaan dalam dokumen bocor ialah bentuk bukti yang berbeza.

Respons China dan mengapa laporan ini penting

Pegawai China menolak premis lebih luas bahawa pembiayaan luar negara China didorong kepentingan politik atau tidak telus. Kedutaan China di Zambia memberitahu ICIJ bahawa pembiayaan luar negara China mengikut peraturan pasaran serta norma antarabangsa dan tidak mengejar kepentingan politik. 5

Laporan ICIJ dan pakar yang dirujuknya pula membuat kesimpulan berbeza: bank yang dikawal negara boleh berfungsi sebagai instrumen strategi kewangan negara, menggunakan pinjaman dan hubungan perbankan untuk memperkukuh pakatan diplomatik, akses kepada sumber dan pengaruh terhadap infrastruktur strategik. 217

Makna jangka panjang siasatan ini melangkaui satu pemindahan wang atau satu pinjaman. Ia membangkitkan persoalan sukar untuk pengawal selia dan rakan niaga: apabila keputusan komersial sebuah bank global yang majoriti sahamnya dimiliki negara bertindih dengan sasaran strategik negara, adakah pematuhan konvensional dan pengawasan negara tuan rumah boleh benar-benar kekal bebas daripada tekanan politik?

Rekod bocor itu menjadikan persoalan tersebut lebih sukar diketepikan, walaupun ia tidak membuktikan semua urus niaga yang dilaporkan adalah menyalahi undang-undang.