EU Lanjutkan Sekatan Iran, Sembilan Negara Eropah Selaraskan Dasar

Keputusan Kesatuan Eropah (EU) pada 24 Julai 2026 mengenai Iran sebenarnya menggabungkan dua tindakan yang berkaitan tetapi berbeza dari segi undang-undang: penyenaraian baharu atas dakwaan pencabulan hak asasi manusia dan pembaharuan rejim sekatan yang diwujudkan pada 2023 bagi menangani sokongan ketenteraan Iran kepada Rusia serta kumpulan bersenjata di rantau ini. Sembilan negara Eropah yang bukan anggota EU kemudiannya menyatakan bahawa mereka akan menyelaraskan dasar nasional dengan langkah tersebut.

Perincian ini penting kerana keputusan berkenaan tidak mewujudkan satu rejim sekatan baharu yang tunggal. Sekatan hak asasi manusia berasaskan kerangka yang diperkenalkan pada 2011, manakala rejim berkaitan sokongan ketenteraan bermula pada Julai 2023.

Apa yang diputuskan EU pada 24 Julai?

Enam individu ditambah di bawah rejim hak asasi

Majlis EU mengenakan langkah sekatan terhadap enam individu Iran yang didakwa bertanggungjawab terhadap pencabulan hak asasi manusia yang serius. Mereka termasuk lima hakim dan seorang tokoh utama yang dikaitkan dengan kumpulan siber yang didakwa membantu menyekat penyebaran maklumat.

Langkah yang dikenakan merangkumi pembekuan aset, larangan memasuki EU serta larangan menyediakan dana atau sumber ekonomi kepada individu yang disenaraikan. Kerangka hak asasi yang lebih luas itu turut melarang eksport ke Iran bagi peralatan yang boleh digunakan untuk penindasan dalaman.

Rejim sekatan hak asasi EU terhadap Iran diperkenalkan pada 2011 dan telah diperbaharui serta dipinda dari semasa ke semasa. Ia berasingan daripada rejim berkaitan sokongan ketenteraan yang diwujudkan pada 2023.

Rejim sokongan ketenteraan 2023 diperbaharui

EU turut meluluskan Keputusan (CFSP) 2025/1837 yang meminda Keputusan (CFSP) 2023/1532. Pembaharuan itu mengekalkan sekatan terhadap sokongan ketenteraan Iran kepada perang Rusia di Ukraine, sokongan kepada kumpulan dan entiti bersenjata di Timur Tengah serta rantau Laut Merah, dan tindakan yang menjejaskan kebebasan pelayaran di Timur Tengah.

Kenyataan EU menyebut bahawa empat individu dikeluarkan daripada senarai di bawah keputusan berkaitan sokongan ketenteraan ini. Angka itu berbeza daripada keputusan hak asasi manusia, yang mengeluarkan tiga individu daripada senarainya sendiri dan mengemas kini catatan bagi satu entiti.

Justeru, percanggahan yang kelihatan antara angka empat dan tiga dapat dijelaskan: kedua-duanya merujuk kepada pakej keputusan 24 Julai, tetapi di bawah dua rejim sekatan yang berbeza.

Sembilan negara yang menyelaraskan dasar dengan EU

Sembilan negara Eropah bukan anggota EU yang mengumumkan penyelarasan tersebut ialah:

• Albania
• Bosnia dan Herzegovina
• Iceland
• Liechtenstein
• Moldova
• Montenegro
• Macedonia Utara
• Norway
• Ukraine

Penyelarasan ini bermakna negara-negara berkenaan berjanji untuk membawa dasar nasional masing-masing selaras dengan keputusan Majlis EU yang berkaitan. Ia tidak menjadikan mereka anggota EU dan tidak bermakna undang-undang EU terpakai secara automatik dalam bidang kuasa mereka; pelaksanaan tetap dibuat melalui sistem perundangan nasional masing-masing.

Kumpulan ini merangkumi negara calon EU, negara anggota Kawasan Ekonomi Eropah serta Ukraine. Penyertaan mereka meluaskan kesan praktikal langkah tersebut melangkaui 27 negara anggota EU.

Apakah tindakan yang menjadi sasaran?

Pakej 24 Julai itu ialah sebahagian daripada tindak balas EU yang lebih luas terhadap beberapa kategori tindakan yang dikaitkan dengan Iran.

Sokongan kepada perang Rusia di Ukraine

Rejim sekatan yang diwujudkan pada 2023 bertujuan menangani sokongan ketenteraan Iran kepada perang Rusia di Ukraine. Pegawai EU mengaitkan langkah itu dengan pemindahan dron dan peralatan ketenteraan lain yang digunakan oleh tentera Rusia terhadap Ukraine.

Pada 29 Julai, wakil tinggi EU bagi hal ehwal luar dan dasar keselamatan, Kaja Kallas, mengulangi pendirian itu dalam perbualan telefon dengan Menteri Luar Iran Abbas Araghchi. Beliau menggesa Tehran menghentikan sokongan ketenteraannya kepada Rusia, selain membincangkan usaha meredakan ketegangan serantau dan keadaan di Teluk Parsi.

Sokongan kepada kumpulan bersenjata di Timur Tengah dan Laut Merah

Kerangka sekatan yang sama kemudiannya diperluas untuk merangkumi sokongan Iran kepada kumpulan dan entiti bersenjata di Timur Tengah serta rantau Laut Merah. Kebimbangan EU termasuk tindakan yang dikaitkan dengan serangan terhadap perkapalan komersial dan risiko lebih luas terhadap keselamatan serantau.

Ancaman terhadap kebebasan pelayaran

Pada 22 Mei 2026, EU memperluas skop kerangka sedia ada supaya individu dan entiti yang terlibat dalam tindakan atau dasar Iran yang mengancam kebebasan pelayaran di Timur Tengah, khususnya di Selat Hormuz, boleh dikenakan sekatan.

Penyenaraian pertama di bawah alasan baharu itu dibuat pada 8 Jun. Ia menyasarkan satu unit tentera laut Kor Pengawal Revolusi Islam Iran dan dua individu, menurut laporan undang-undang serta sekatan.

Pencabulan hak asasi manusia yang serius

Rejim berasingan berkaitan hak asasi manusia menyasarkan dakwaan seperti penindasan, pendakwaan yang menyalahi proses, hukuman mati dan penyekatan maklumat. Enam individu yang ditambah pada 24 Julai termasuk hakim dan tokoh kumpulan siber yang dikaitkan EU dengan kebimbangan tersebut.

Bagaimana keputusan Julai melengkapi tindakan EU sepanjang 2026?

Keputusan 24 Julai bukan langkah terpencil, sebaliknya sebahagian daripada siri peluasan sekatan EU terhadap Iran:

• 16 Mac: Majlis EU mengenakan sekatan terhadap 16 individu dan tiga entiti tambahan atas dakwaan pencabulan hak asasi manusia yang serius, termasuk pegawai kanan keselamatan dan komander Kor Pengawal Revolusi Islam.
• 22 Mei: EU menambah ancaman terhadap kebebasan pelayaran di Timur Tengah dan Selat Hormuz ke dalam skop rejim sekatan berkaitan sokongan ketenteraan.
• 8 Jun: EU membuat penyenaraian pertama berdasarkan alasan baharu berkaitan kebebasan pelayaran.
• 24 Julai: Majlis EU menambah enam individu di bawah rejim hak asasi, memperbaharui rejim sokongan ketenteraan 2023 dan membuat pengeluaran nama secara berasingan di bawah kedua-dua kerangka.

Corak ini menunjukkan EU menggunakan beberapa alat sekatan serentak: penyenaraian individu atas dakwaan penderaan, sekatan berkaitan pemindahan ketenteraan dan asas undang-undang yang lebih luas untuk bertindak terhadap isu maritim serta keselamatan serantau.

Apa makna penyelarasan ini — dan apa yang belum dapat dipastikan?

Penyertaan Albania, Bosnia dan Herzegovina, Iceland, Liechtenstein, Moldova, Montenegro, Macedonia Utara, Norway dan Ukraine menunjukkan penyelarasan politik Eropah terhadap tindakan yang menjadi sasaran keputusan tersebut. Ia juga mengurangkan ruang untuk individu atau entiti yang disekat mengambil kesempatan daripada perbezaan antara dasar EU dan negara rakan kongsi.

Namun begitu, sumber yang tersedia tidak membuktikan sejauh mana keberkesanan langkah ini dalam amalan. Sumber tersebut juga tidak mengukur risiko pengelakan sekatan melalui negara ketiga, perdagangan barangan dwi-guna atau saluran perbankan. Kebimbangan tentang kemungkinan lompong sedemikian memerlukan bukti berasingan, bukan andaian.

Perkembangan yang didokumenkan ialah peluasan langkah perundangan EU dan penyelarasan yang lebih meluas dengan negara-negara Eropah bukan anggota EU.