Thailand Tolak Tekanan AS-China, Tegaskan Pendirian Berkecuali dalam AI

Thailand cuba mengelak daripada dipaksa membuat pilihan dua hala dalam persaingan teknologi Amerika Syarikat-China yang semakin sengit. Perdana Menteri Anutin Charnvirakul berkata pada 17 Ogos 2026 bahawa Thailand akan kekal berkecuali dalam persaingan AI global dan tidak membenarkan tekanan luar menentukan dasar teknologinya.

Isu itu tercetus susulan laporan bahawa Washington sedang menyediakan amaran kepada puluhan negara: penyertaan dalam rangka kerja AI yang disokong China mungkin menyebabkan negara berkenaan disisihkan daripada gabungan yang diterajui Amerika Syarikat. Reuters melaporkan bahawa langkah itu terkandung dalam draf dalaman Jabatan Negara AS untuk negara-negara yang telah menandatangani AI Opportunity Statement. Kementerian Luar Thailand pula berkata pihaknya belum menerima surat yang dilaporkan itu dan akan terus memantau perkembangan, menunjukkan bahawa dakwaan ultimatum tersebut belum menjadi arahan dua hala rasmi kepada Bangkok.

Berkecuali bukan bermakna menjauhkan diri

Anutin menggambarkan sikap berkecuali sebagai dasar yang seimbang dan berasaskan kepentingan negara—bukan keputusan untuk berundur daripada Washington atau Beijing. Thailand selama ini mengekalkan hubungan dengan kedua-dua kuasa besar, dan pendirian perdana menteri itu bertujuan memastikan ruang kerjasama dalam perdagangan, keselamatan serta teknologi terus terbuka.

Beliau turut menegaskan bahawa penjajaran dalam bidang AI tidak sepatutnya secara automatik mempengaruhi rundingan ekonomi. Ketika ditanya sama ada pendirian berkecuali Thailand boleh menjejaskan rundingan tarif dengan Amerika Syarikat, Anutin berkata kedua-dua isu itu tidak berkaitan dan rundingan akan dinilai berdasarkan syaratnya sendiri.

Logik yang sama digunakan terhadap hubungan keselamatan. Laporan mengenai pendirian Thailand menyatakan bahawa Anutin melihat kerjasama keselamatan Thai-Amerika sebagai perkara berasingan daripada rundingan perdagangan. Ini menunjukkan Bangkok mahu mengurus setiap hubungan mengikut bidang masing-masing, tanpa membiarkan satu isu menentukan keseluruhan dasar luar negara.

Namun, berkecuali tidak semestinya bebas daripada kos. Jika Washington akhirnya mengaitkan akses kepada projek AI tertentu, kawalan eksport atau kerjasama rantaian bekalan dengan penjajaran politik, Thailand mungkin berdepan pilihan yang sukar walaupun secara rasmi kekal berkecuali. Setakat laporan yang tersedia, dasar AS itu masih berupa cadangan dan belum menunjukkan sebarang hukuman yang telah dikenakan terhadap Thailand.

Bangkok mahu bina keupayaan AI sendiri

Respons Thailand bukan sekadar diplomatik. Menteri Pendidikan Tinggi, Sains, Penyelidikan dan Inovasi Yodchanan Wongsawat berkata Thailand perlu memberi tumpuan kepada pembangunan keupayaan AI sendiri, bukannya hanya memilih antara sistem Amerika atau China.

Hasrat itu selari dengan cita-cita Thailand dalam industri semikonduktor. Siam Silica Framework ialah pelan hala tuju untuk membina keupayaan teknologi tinggi dalam negara, di samping menghubungkan Thailand dengan lebih rapat kepada rantaian bekalan ASEAN yang lebih luas. Pelan itu merangkumi fabrikasi fotonik, pembungkusan termaju, reka bentuk silikon, fotonik kuantum dan peranti kuasa.

Strategi tersebut turut menetapkan sasaran menjelang 2030 untuk menubuhkan lapan syarikat reka bentuk litar bersepadu, satu kemudahan fabrikasi semikonduktor dan dua pusat pembungkusan termaju. Sasaran itu tidak akan menjadikan Thailand bebas teknologi dalam sekelip mata. Namun, ia menunjukkan mengapa Bangkok mahu mengekalkan akses kepada pelbagai rakan kongsi: keupayaan domestik boleh menguatkan kuasa tawar-menawar sambil mengurangkan kebergantungan berlebihan kepada mana-mana pihak.

Pax Silica dan WAICO: mengapa persaingan ini penting

Tekanan AS yang dilaporkan itu berkisar pada dua rangka kerja teknologi yang bersaing. Pax Silica ialah inisiatif tidak mengikat yang disokong AS untuk menyelaraskan kerjasama dalam bidang AI dan semikonduktor. Menurut Reuters, draf Washington memberi amaran bahawa negara yang menyertai inisiatif pesaing berkaitan China mungkin disisihkan daripada gabungan yang diterajui AS.

China pula melancarkan World Artificial Intelligence Cooperation Organization, atau WAICO, di Shanghai pada Julai 2026 sebagai platform alternatif untuk kerjasama AI antarabangsa. Beberapa kerajaan Asia Tenggara terlibat dalam diplomasi berkaitan inisiatif itu. Laporan menyatakan lima negara Asia Tenggara merupakan anggota pengasas WAICO, manakala Anutin menghadiri persidangan tersebut tetapi tidak menandatangani penyertaan Thailand.

Kementerian Luar Thailand turut melaporkan penyertaan Anutin dalam World Artificial Intelligence Conference di China. Dalam ucapannya, beliau memuji peranan China dalam teknologi digital dan AI, selain mengesahkan kesediaan Thailand untuk bekerjasama. Penglibatan itu memperlihatkan perbezaan yang cuba dikekalkan Bangkok: kerjasama dengan China tidak semestinya bermaksud penjajaran strategik dengan Beijing, sebagaimana kerjasama keselamatan dengan Amerika Syarikat tidak semestinya mewajibkan Thailand menyertai setiap rangka kerja teknologi yang diterajui Washington.

Pilihan sukar untuk negara kuasa pertengahan

Pertikaian ini lebih besar daripada soal piawaian AI. Rangka kerja yang bersaing itu berkait dengan cip, mineral kritikal, model AI, kawalan eksport, projek bersama dan rantaian bekalan yang diperlukan untuk membangunkan sistem termaju. Reuters melaporkan bahawa strategi AS bertujuan memperdalam kerjasama antara rakan kongsi sambil mengurangkan kebergantungan kepada China dalam bidang-bidang tersebut.

Pendirian Thailand menunjukkan daya tarikan—dan kesukaran—autonomi strategik bagi negara membangun serta negara berpendapatan sederhana. Membiarkan kedua-dua pintu terbuka boleh membantu mendapatkan pelaburan, teknologi dan akses pasaran. Tetapi apabila dua ekosistem teknologi semakin eksklusif, dasar berkecuali mungkin menjadi semakin sukar dilaksanakan dalam amalan.

Buat masa ini, jawapan Bangkok adalah untuk memisahkan setiap landasan dasar: kekal berkecuali dalam geopolitik AI, meneruskan rundingan perdagangan dengan Washington, mengekalkan kerjasama keselamatan, berhubung dengan inisiatif teknologi China dan serantau, serta melabur dalam keupayaan domestik. Sama ada keseimbangan itu dapat bertahan apabila jurang teknologi AS-China semakin jelas akan bergantung bukan hanya pada kenyataan berkecuali Thailand, tetapi juga pada syarat yang dikenakan untuk mengakses ekosistem teknologi setiap pihak.