Cadangan Bill Gates Menghadapi Era AI yang Bergolak: Pekerjaan Khas untuk Manusia, Sokongan Pekerja dan Cukai AI

Cadangan Bill Gates bukanlah untuk menghentikan AI daripada mengubah ekonomi. Sebaliknya, beliau mahu kerajaan memainkan peranan yang lebih terancang dalam menentukan pekerjaan yang wajar dikekalkan untuk manusia, kadar automasi yang sesuai dan cara membantu pekerja yang kehilangan pekerjaan. Antara langkah yang dicadangkannya ialah mewujudkan kategori pekerjaan yang hanya dilakukan manusia, menyediakan perlindungan sementara kepada mereka yang tidak dapat beralih dengan cepat ke bidang baharu, serta mengenakan cukai ke atas penggunaan AI dan robot. 47

Apa maksud “Human Reserved”?

Gates menggunakan istilah Human Reserved untuk merujuk kepada pekerjaan atau tugas yang sengaja dikekalkan untuk manusia walaupun AI atau robot sebenarnya mampu melaksanakannya. Beliau menyamakan idea itu dengan kawasan simpanan alam semula jadi: tanah mungkin boleh dibangunkan, tetapi pembangunan dihadkan kerana nilai yang ingin dipelihara dianggap lebih penting. 45

Cadangan itu boleh hadir dalam dua bentuk:

• Perlindungan kekal: Sesetengah pekerjaan mungkin kekal eksklusif untuk manusia kerana pertimbangan manusia, tanggungjawab, empati, kepercayaan awam atau hubungan peribadi dianggap mempunyai nilai tersendiri.
• Perlindungan sementara: Pekerja atau peranan tertentu diberi tempoh peralihan yang lebih panjang apabila pekerja tidak mempunyai masa, peluang atau sumber yang mencukupi untuk menjalani latihan semula dan mendapatkan pekerjaan baharu. 610

Perbezaan ini penting. Gates tidak mencadangkan semua pekerjaan sedia ada dilindungi selama-lamanya. Sebaliknya, beliau mahu masyarakat membuat keputusan yang jelas tentang bidang yang memerlukan penglibatan manusia dan bidang yang boleh diautomasikan tanpa menanggung kos sosial yang terlalu tinggi.

Penjagaan kanak-kanak dan tugas juri antara contoh

Gates menyebut penjagaan kanak-kanak dan kerja penjagaan sebagai contoh pekerjaan yang mungkin lebih sesuai dilakukan manusia, khususnya kerana hubungan dan kehadiran manusia menjadi teras kepada tugas tersebut. Beliau turut menyebut tugas sebagai juri, yang bergantung pada kepercayaan awam, kewibawaan sivik dan pertimbangan manusia—bukan sekadar keupayaan memproses maklumat. 56

Dalam bidang yang melibatkan orang ramai, pendirian Gates lebih cenderung kepada AI sebagai alat bantuan, bukannya pengganti automatik. Pendidikan dan penjagaan kesihatan mental, misalnya, boleh berkembang sebagai sistem gabungan: teknologi AI menyokong tenaga kerja, sementara manusia kekal terlibat dalam keputusan dan hubungan dengan individu. 18

Bukan larangan menyeluruh terhadap automasi

Gates memberikan anggaran kasar bahawa dalam versi dasar yang paling agresif, tidak lebih daripada kira-kira 40% pekerjaan boleh ditetapkan sebagai Human Reserved. 61114

Angka itu menunjukkan batas cadangannya. Sebahagian besar pekerjaan masih akan terdedah kepada perubahan teknologi, manakala senarai pekerjaan yang dilindungi perlu berubah mengikut keupayaan AI dan keutamaan masyarakat. Menurut penerangan Gates sendiri, sesetengah bidang boleh menerima AI secara beransur-ansur dalam tempoh bertahun-tahun atau berdekad-dekad, sambil mengekalkan peranan manusia sepanjang tempoh peralihan. 18

Cabaran besarnya ialah menentukan pihak yang akan membuat pengelasan tersebut, sama ada perlindungan dikenakan kepada seluruh profesion atau hanya tugasan tertentu, serta cara pengawal selia memastikan peranan yang secara rasmi masih “dilakukan manusia” tidak diam-diam diautomasikan.

Pekerja yang tidak sempat dilatih semula perlu dibantu

Gates juga berpendapat pekerja yang kehilangan pekerjaan akibat automasi tidak seharusnya dijangka terus berpindah ke pekerjaan baharu. Ada yang mungkin tidak mempunyai masa, wang atau peluang untuk menjalani latihan semula sebelum pekerjaan lama mereka lenyap. Konsep perlindungan sementara yang dicadangkannya bertujuan menjadikan peralihan itu lebih terkawal, bukannya membiarkan orang ramai berdepan kehilangan pendapatan dan keselamatan ekonomi secara mendadak. 610

Sebahagian bantuan itu boleh dibiayai melalui cukai baharu ke atas automasi. Matlamatnya bukan semata-mata menghukum syarikat yang menggunakan AI, tetapi mengakui bahawa sistem cukai sedia ada boleh menjadikan mesin lebih menguntungkan berbanding pekerja.

Mengapa AI dan robot mahu dikenakan cukai?

Hujah Gates bermula dengan ketidakseimbangan dalam struktur cukai. Majikan biasanya perlu membayar cukai berkaitan gaji apabila mengambil pekerja, sedangkan robot atau sistem AI mungkin dianggap sebagai perbelanjaan perniagaan yang boleh ditolak daripada cukai. Pada pandangan beliau, keadaan ini secara tidak langsung menggalakkan syarikat menggantikan manusia dengan mesin. 78

Oleh itu, beliau mencadangkan cukai ke atas token AI—iaitu satu cara mengenakan bayaran berdasarkan penggunaan AI—serta cukai robot. Hasilnya boleh digunakan untuk membiayai latihan semula, bantuan kepada pekerja dan jaringan keselamatan sosial yang lebih kukuh, sambil mengurangkan sedikit dorongan kewangan untuk menggantikan tenaga manusia dengan pantas. 17

Namun, butiran penting masih belum diputuskan. Laporan yang tersedia tidak menetapkan kadar cukai muktamad, rangka kerja antarabangsa yang seragam atau kaedah tepat untuk mengukur penggunaan AI dalam sistem yang berbeza. Ini masih merupakan cadangan dasar, bukannya program kerajaan yang telah berkuat kuasa.

Pekerjaan dan risiko yang dibimbangkan Gates

Gates memberi amaran bahawa kesan AI mungkin tidak terhad kepada pekerjaan pejabat yang sudah terdedah kepada teknologi. Laporan mengenai eseinya menyebut kemungkinan robot mula bersaing dengan pekerja dalam sektor pembinaan dan hospitaliti menjelang penghujung dekad ini, selain risiko terhadap pekerjaan sokongan pelanggan, kejuruteraan perisian dan kerja paralegal. 23

Beliau amat bimbang tentang pekerjaan peringkat permulaan dan pertengahan—jawatan yang sering menjadi pintu masuk golongan muda ke pasaran kerja. Jika peluang ini hilang atau semakin sukar diperoleh, kesannya bukan sekadar pemberhentian pekerja. Ia juga boleh menjejaskan cara seseorang membina pengalaman dan memulakan kerjaya. 3

Amaran Gates turut melangkaui isu pekerjaan. Beliau menyatakan bahawa AI boleh meningkatkan keupayaan penjenayah, manakala hubungan yang terlalu bergantung dari segi emosi kepada teman AI berpotensi menjejaskan perkembangan kanak-kanak. 7

Pilihan dasar yang perlu dibuat

Pada akhirnya, hujah Gates adalah tentang tadbir urus, bukan teknologi semata-mata. AI mungkin membawa peningkatan besar kepada produktiviti dan perkhidmatan awam, tetapi manfaat itu tidak semestinya diagihkan secara adil. Cadangannya menggabungkan tiga idea utama: mengekalkan sebahagian kecil pekerjaan kerana penglibatan manusia mempunyai nilai sosial, memperlahankan peralihan bagi pekerja yang tidak dapat menyesuaikan diri dengan cepat, dan mengubah insentif cukai supaya automasi tidak mendapat kelebihan automatik berbanding pengambilan pekerja.

Sama ada kerajaan patut menerima langkah-langkah ini—dan bagaimana pekerjaan yang hanya boleh dilakukan manusia akan ditakrifkan—masih terbuka kepada perbahasan. Yang jelas, Gates tidak melihat gangguan akibat AI sebagai perubahan pasaran biasa yang boleh dibiarkan berlaku tanpa campur tangan. Beliau menyeru supaya keputusan dibuat secara sedar tentang keupayaan manusia, hubungan sosial dan institusi yang wajar terus dilindungi apabila mesin menjadi semakin berkuasa.