Andre Cronje: DeFi Sudah Mati — Sekarang Semua Hanyalah Kewangan Onchain

Cronje berhujah bahawa kebanyakan protokol telah berkembang menjadi "kewangan onchain" atau "kewangan terbuka" — pada dasarnya struktur kewangan tradisional yang berjalan di atas landasan blockchain. Perantara hari ini, jelas beliau, telah menjelma dalam bentuk syarikat yang mengambil alih peranan yang dahulunya dipegang oleh bank: pembuat keputusan, kurator, dan jawatankuasa risiko .

DeFi sejati, kata Cronje, masih wujud dalam projek-projek kecil dan niche di mana inovasi tulen masih berlaku. Tetapi ekosistem yang lebih luas telah berubah. Cronje menegaskan bahawa peralihan ke arah kontrak boleh dinaik taraf (upgradeable contracts), kebenaran multi-sig, dan infrastruktur di luar rantai (off-chain) telah menjadikan protokol daripada "barangan awam yang tidak boleh diubah" kepada "perniagaan yang boleh dikendalikan untuk keuntungan" .

Bukti Penguncupan Sektor: TVL Susut Lebih Separuh

Untuk menekankan maksudnya, Cronje merujuk kepada data DefiLlama yang menunjukkan jumlah nilai terkunci (TVL) dalam DeFi telah susut lebih separuh dalam tempoh 10 bulan sebelumnya — jatuh daripada AS$167 bilion pada awal Oktober 2025 kepada kira-kira AS$75 bilion pada masa kenyataannya . Ini menandakan penurunan kira-kira 55% .

Sorotan Kawal Selia: ECB Persoalkan Desentralisasi DAO

Cronje juga menonjolkan kertas kerja Bank Pusat Eropah (ECB) pada Mac 2026 yang meneliti empat protokol utama: Aave, MakerDAO, Ampleforth, dan Uniswap. ECB mendapati bahawa 100 pemegang token tadbir urus teratas mengawal lebih 80% bekalan dalam setiap protokol, berdasarkan data snapshot dari November 2022 dan Mei 2023 .

Kertas kerja itu mempersoalkan sama ada DAO cukup terdesentralisasi untuk kekal di luar Peraturan Pasaran dalam Kripto-Aset (MiCA) EU sebagai perkhidmatan "terdesentralisasi sepenuhnya." Jika pengawal selia memutuskan sebaliknya, protokol-protokol ini mungkin berdepan kewajipan pematuhan yang serupa dengan firma kewangan tradisional .

Ketegangan Reka Bentuk: Pemutus Litar vs. Ketidakbolehubah

Cronje mencetuskan cabaran reka bentuk yang kontroversi: patutkah protokol memperkenalkan pemutus litar (circuit breakers) dan kawalan kecemasan lain untuk melindungi pengguna daripada eksploitasi? Beliau berhujah bahawa pemutus litar boleh memberi pasukan masa untuk bertindak balas semasa aliran keluar yang tidak normal, berpotensi mengelakkan kerugian besar .

Tetapi cadangan ini telah mencetuskan percanggahan pendapat yang tajam. Michael Egorov dari Curve memberi amaran bahawa pemutus litar mungkin memperkenalkan kelemahan manusia baharu — jenis risiko titik kegagalan tunggal yang sama yang asalnya direka untuk dihapuskan oleh DeFi .

Cronje menggambarkan ini sebagai ketegangan yang tidak dapat dielakkan. Industri, katanya, masih terlalu fokus pada audit kontrak pintar sambil mengabaikan risiko operasi yang timbul apabila protokol bergantung pada kontrak boleh naik taraf, kebenaran multi-sig, dan proses manual . Pada pandangannya, eksploitasi besar baru-baru ini — termasuk serangan dalam lingkungan AS$280 juta dan AS$293 juta — menunjukkan bahawa risiko telah berkembang daripada pepijat kontrak pintar semata-mata kepada ancaman infrastruktur "gaya Web2" dan kejuruteraan sosial .

Kesimpulan

Mesej Cronje bukanlah bahawa kewangan berasaskan blockchain telah gagal, tetapi bahawa industri perlu bersikap jujur tentang apa yang telah menjadi. Beliau mencadangkan bahawa memanggil protokol hari ini sebagai "DeFi" adalah mengelirukan apabila ia bergantung pada perantara berpusat, kod boleh naik taraf, dan pembuatan keputusan di luar rantai. Istilah "kewangan onchain" lebih tepat menggambarkan realiti semasa — dan realiti itu hadir dengan risiko yang berbeza, penelitian kawal selia yang berbeza, dan pertukaran reka bentuk yang berbeza yang tidak boleh lagi diabaikan oleh para pembangun.