Pakar Berbelah Bahagi: Adakah AI Trade Sedang Menghantar Isyarat Amaran Dot-Com?

Apabila ekuiti AS mencecah paras tertinggi baharu pada pertengahan 2026, semakin ramai pakar strategi di bank-bank utama memberi amaran bahawa dagangan kecerdasan buatan (AI) menunjukkan pelbagai isyarat yang secara sejarah dikaitkan dengan puncak pasaran. Corak kepimpinan pasaran yang semakin mengecil, aktiviti Tawaran Awam Permulaan (IPO) yang semakin rancak, dan pengumpulan bendera risiko dalaman yang stabil sedang menimbulkan perbandingan jelas dengan era dot-com dan tempoh menuju ke krisis kewangan 2008. Namun, tidak semua orang bersetuju bahawa gelembung berskala penuh telah terbentuk. Sesetengah penganalisis melihatnya sebagai 'kantung udara AI' (AI air pocket) dan bukannya gelembung yang mengembang sepenuhnya, dan suara-suara penting berpendapat pasaran lebih hampir kepada situasi tahun 1997 berbanding Mac 2000.

Artikel ini meneliti tiga tanda amaran yang telah menjadi inti perdebatan, berserta hujah balas yang menasihatkan agar tidak mengisytiharkan gelembung secara terburu-buru.

1. Jurang penilaian melampau antara pemenang dan yang ketinggalan

Keluasan pasaran dalam indeks S&P 500 telah mengecil ke paras yang dianggap membimbangkan oleh penganalisis di Bank of America dan institusi lain. Pada Mei 2026, indeks tersebut mencapai paras penutup tertinggi rekod, tetapi hanya kira-kira 20 konstituen—terutamanya syarikat berkaitan AI—turut mencecah paras tertinggi 52 minggu mereka sendiri. Ahli strategi Bank of America, Michael Hartnett, menyatakan bahawa bilangan saham yang sama mencapai puncak baharu pada kemuncak gelembung dot-com 2000, menggambarkan corak itu sebagai "sangat menyerupai" puncak Mac 2000 .

Penumpuan keuntungan dalam segelintir nama bermodal mega adalah melampau. Kumpulan yang digelar 'Magnificent Seven'—Apple, Microsoft, Amazon, Alphabet, Meta, Nvidia, dan Tesla—telah menyaksikan jumlah pulangan meningkat hampir lapan kali ganda sejak Januari 2020, manakala selebihnya S&P 500 tidak pun meningkat dua kali ganda dalam tempoh yang sama, menurut analisis oleh Oliver Wyman . Nilai pasaran gabungan tujuh syarikat tersebut kini mewakili kira-kira 35% daripada keseluruhan S&P 500, menyamai tahap penumpuan yang dilihat pada puncak dot-com .

Gandaan penilaian untuk firma berkaitan AI juga telah mencapai paras yang mengejutkan. Syarikat pra-hasil dalam sektor seperti pengkomputeran kuantum dan eVTOL (kenderaan elektrik berlepas dan mendarat menegak) kini mempunyai penilaian 5 hingga 10 kali lebih tinggi daripada rakan sebaya era dot-com mereka, seperti yang dibenderakan oleh penganalisis di Goldman Sachs dan lain-lain . Palantir, sebuah syarikat analitik data yang sering dikaitkan dengan AI, pada satu ketika didagangkan pada 123 kali ganda jualan .

Ahli strategi ekuiti dan kuantitatif Bank of America, Victoria Roloff, telah mengakui bahawa "keluasan pasaran yang sempit dan gandaan tinggi seiras dengan tahun 2000" tetapi memberi amaran bahawa beliau melihat "lebih kepada kantung udara AI daripada gelembung AI yang mengembang sepenuhnya (sekurang-kurangnya buat masa ini)" . Perbezaan ini penting: kantung udara mencadangkan penilaian berlebihan yang tertumpu pada nama tertentu, manakala gelembung sebenar membayangkan keterlaluan sistemik.

Metrik lanjut mengukuhkan kebimbangan penilaian. Nisbah harga-ke-buku S&P 500 mencapai 5.3 pada Ogos 2025, melebihi paras 5.1 yang direkodkan semasa puncak gelembung dot-com pada Mac 2000 . Nisbah harga-ke-pendapatan terlaras kitaran (CAPE) telah meningkat melebihi dua sisihan piawai daripada purata sejarahnya, menurut ahli ekonomi David Rosenberg, satu tahap yang menurutnya konsisten dengan pasaran yang telah berada dalam gelembung harga selama lebih setahun .

2. Lonjakan IPO jumbo menyamai rentak sebelum 2000 dan 2008

Saluran tawaran awam permulaan (IPO) daripada syarikat tertumpu AI telah mengembang ke skala yang menggemakan ledakan IPO pra-puncak pada akhir 1990-an dan pertengahan 2000-an. Business Insider melaporkan pada Jun 2026 bahawa perlumbaan untuk disenaraikan sesama syarikat teknologi bermodal besar sedang "menghantar isyarat yang kali terakhir bernyala semasa ledakan tawaran awam dari akhir 1990-an hingga awal 2000-an" . Penganalisis di TS Lombard berpendapat bahawa gelombang IPO mega menunjukkan keinginan dalam kalangan orang dalam syarikat dan pelabur awal untuk menjual saham kepada orang awam pada penilaian yang tinggi—tingkah laku yang secara sejarah dilihat berhampiran puncak pasaran .

Skala penyenaraian yang dirancang adalah mengejutkan. Gabungan penilaian yang diharapkan untuk hanya tiga syarikat—SpaceX, OpenAI, dan Anthropic—akan melebihi keseluruhan gelombang IPO dot-com dari 1995–2000 apabila diselaraskan untuk inflasi, menurut analisis pasaran . Pada Mac 2026, "gelombang IPO AI bernilai $200 bilion" digambarkan sebagai membentuk semula Wall Street, diketuai oleh CoreWeave, Databricks, dan Cerebras Systems . South China Morning Post menyatakan bahawa "rentetan tawaran awam permulaan jumbo" itu secara jelas menggemakan tempoh menuju ke puncak pasaran lampau, menyamai rentak yang dilihat sebelum kemerosotan pada tahun 2000 dan 2008 .

Persamaan sejarah ini kurang menyenangkan: aktiviti IPO melonjak pada tahun-tahun sebelum gelembung dot-com pecah, dan corak serupa berlaku menjelang krisis kewangan 2008. Walaupun volum IPO semata-mata tidak menjamin kejatuhan, ia telah menjadi isyarat yang boleh dipercayai untuk keterlaluan lewat kitaran dalam episod sebelumnya.

3. Tujuh daripada 10 petunjuk pasaran menurun Bank of America sedang bernyala

Mungkin amaran yang paling sistematik datang dari rangka kerja pasaran menurun dalaman Bank of America. Sehingga Jun 2026, ahli strategi Savita Subramanian melaporkan bahawa 7 daripada 10 penanda aras pasaran menurun proprietari bank telah dicetuskan—meningkat daripada 5 pada April dan 4 pada Mac . Dari segi sejarah, pencetusan 7 isyarat merupakan tahap tipikal di mana puncak pasaran berlaku, corak yang konsisten sepanjang pasaran menurun sejak 1990 .

Petunjuk ini merangkumi pelbagai metrik, termasuk keyakinan pengguna, jangkaan prestasi saham, tahap tekanan kredit, ketatnya kredit, dan prestasi relatif saham nisbah harga-ke-pendapatan (P/E) tinggi berbanding saham P/E rendah . Dua isyarat yang baru dicetuskan pada Mei amat ketara: prestasi cemerlang saham P/E tinggi berbanding saham P/E rendah—satu tanda klasik spekulasi berlebihan—dan jangkaan pertumbuhan jangka panjang yang terlalu optimistik yang melebihi trend sejarah lima tahun .

Sebagai tindak balas kepada amaran terkumpul, Bank of America secara jelas menasihatkan pelanggan untuk mengambil untung, dengan menyatakan terdapat "terlalu banyak bendera merah" . Pasukan strategi ekuiti Eropah bank itu secara berasingan memberi amaran pada Februari 2026 bahawa "keraguan terhadap revolusi AI mula timbul" dan naratif pasaran beralih daripada perspektif "hanya menaik" kepada kebimbangan bahawa AI sebenarnya boleh memusnahkan keuntungan korporat dan bukannya meningkatkannya secara universal .

Perkembangan stabil isyarat yang dicetuskan—daripada empat pada Mac kepada tujuh pada Mei—mencadangkan kemerosotan itu berlaku secara beransur-ansur dan bukannya mendadak, tetapi arah alirannya adalah konsisten. Menjelang akhir Mei dan awal Jun 2026, 70% daripada petunjuk pasaran menurun bank itu bernyala merah .

Perdebatan: Gelembung, Kantung Udara, atau Kem Pangkalan?

Walaupun amaran semakin terkumpul, komuniti penganalisis jauh daripada mencapai kata sepakat. Satu puak signifikan berpendapat bahawa persamaan dengan gelembung dot-com adalah diperbesar-besarkan atau sekurang-kurangnya terlalu awal.

Goldman Sachs telah memberi amaran bahawa ketidakseimbangan pelaburan AI semasa secara jelas meniru titik infleksi tahun 1997 dan bukannya puncak tahun 2000, membayangkan kitaran itu mungkin masih mempunyai beberapa tahun lagi untuk berjalan sebelum berlaku kemerosotan . Bank pelaburan itu menunjukkan peningkatan perbelanjaan modal berserta kejatuhan keuntungan dan pelebaran spread kredit sebagai ketidakseimbangan yang akan menjadi "lebih ketara apabila ledakan pelaburan AI berlanjutan" tetapi tidak meramalkan puncak dalam masa terdekat .

Dalam Bank of America sendiri, terdapat pandangan yang bertentangan. Laporan Disember 2025 daripada bahagian Penyelidikan Global bank itu berpendapat bahawa "beberapa segmen pasaran sudah menunjukkan ketidakstabilan yang konsisten dengan keterlaluan lewat kitaran" tetapi "segmen utama ekuiti AS yang dikaitkan dengan AI masih jauh daripada keadaan yang biasanya dikaitkan dengan puncak gelembung yang hampir" . Pasukan yang sama mengunjurkan dalam tinjauan setahun ke hadapan mereka bahawa kebimbangan tentang gelembung AI adalah "diperbesar-besarkan" dan perbelanjaan modal berkaitan AI akan terus menokok dan bukannya pecah .

Pasukan Pulangan Atas Pelaburan Reuters menerbitkan analisis pada Mei 2026 dengan berpendapat bahawa walaupun "ledakan perbelanjaan modal AI yang diterajui hiperskala mungkin mengatasi mania dot-com, pengulangan kejatuhan tahun 2000 adalah tidak mungkin" walaupun permintaan AI gagal menandingi penawaran . Tabung Kewangan Antarabangsa (IMF) juga menyatakan bahawa kemerosotan adalah munasabah tetapi tidak mungkin berkembang menjadi krisis sistemik .

Bank of England telah mengambil pendirian lebih berhati-hati, memberi amaran pada Oktober 2025 bahawa penilaian AI yang "merentang" berisiko menyebabkan "pembetulan pasaran yang mendadak" jika jangkaan terhadap impak teknologi menjadi kurang optimistik . Jawatankuasa Dasar Kewangannya membuat perbandingan langsung dengan kegilaan dot-com akhir 1990-an .

Apa yang menjadikan detik ini sukar ditafsirkan ialah banyak institusi yang sama yang mengeluarkan amaran juga melindungi seruan mereka dengan senario peningkatan. Penunjuk Risiko Gelembung Bank of America menunjukkan tekanan spekulatif telah meningkat, tetapi aset AI teras belum terpisah sepenuhnya daripada fundamental . Perdebatan tertumpu pada analogi mana yang paling sesuai: fasa pembentukan 1997, puncak 2000, atau sesuatu yang baharu.

Di mana risiko tertumpu

Bagi pelabur yang memerhatikan isyarat ini, beberapa titik tekanan wajar diberi perhatian. Spread kredit, yang telah kekal pada paras ketat dari segi sejarah, telah mula melebar dalam beberapa minggu kebelakangan ini—Indeks Hasil Tinggi AS ICE Bank of America telah menunjukkan tanda-tanda awal tekanan . Petunjuk Buffett—nisbah jumlah permodalan pasaran kepada KDNK—telah mencapai 230%, lebih daripada dua sisihan piawai di atas trend jangka panjangnya, menandakan penilaian berlebihan sistemik di luar sekadar sektor teknologi .

Saluran IPO itu sendiri mencipta risiko mekanikal. Saiz besar penyenaraian akan datang bermakna pembelian paksa berskala besar oleh dana indeks, berpotensi mencipta permintaan tiruan yang boleh berbalik apabila terbitan baharu diserap atau apabila pelabur awal mula menjual ke dalam pasaran .

Tiada satu pun daripada isyarat ini menjamin kejatuhan, dan dagangan AI berbeza daripada era dot-com dalam cara yang penting. Syarikat AI terkemuka hari ini adalah perusahaan yang menguntungkan dengan pendapatan sebenar, bukan syarikat permulaan spekulatif tanpa model perniagaan. Teknologi itu sendiri sudah menjana nilai ekonomi yang boleh diukur merentasi pelbagai industri. Tetapi tanda-tanda amaran itu cukup banyak dan bergema dari segi sejarah sehinggakan institusi yang paling yakin pun menasihatkan supaya berhati-hati.